مطابقت داشتن نام الله با اِللیل (انلیل)
جواد مفرد کهلان

نام الله را غالباً بر گرفته از نام اِل خدای کهن امم سامی همراه با پیشوند تعریف اَل میگیرند که ظاهراً معاندی نداشته است. ولی آن از سوی دیگر همچنین با اِل-لیل (ایزد روح بابلی، انلیل سومریان) خدای تقدیر قابل قیاس است که قدرتش با برادرش انکی محدود می شده است: معنی نام اکدی اِللیل (ایزد روح و آسمان) که نظیر اِل قدرت خدایی (فرّ ایزدی) به خدایان و فرمانروایان دیگر نظیر مردوک و آشّور عطا میکرده به صورت اِلیلو به معنی خوشی و شادمانی یاد آور اهورامزدا خدای شادی و خوشی ایرانیان برادر معاند اهریمن (شیطان) است. نام اهورا نیز به صورت سنسکریتی اش اسورا به معنی روح آمده است. لذا چنین به نظر می رسد که اِللیل در عهد هخامنشی در تقسیم قدرت خدایگانی در نقطه مقابل برادر خود انکی که ایزد زمین و خرد و فریب و دارای سمبل مار بابلی یعنی انکی/ائا (شیطان) تصور میشده است. و موضوع معارضه الله و شیطان، نام الله را هم با اِللیل برادر معاند انکی (دارای سمبل مار) قابل قیاس می سازد. دو جنبۀ متضاد خشم و نابودگری و مهربانی و سعادت دهی آنها نیز مشترک است:

اسم اِللیل/انلیل را در سومری به معنی خدای روح گرفته اند که این معنی الله (خدای پنهان) هم هست: مکتب نحوی بصره با رد ارتباط مستقیم بین دو کلمۀ اله (اِل) و الله، ساخت «الله» را بی‌واسطه و آنی (مرتجل) یا به شکل «لاه» از ریشه «ل-ی-ه» می‌داند که حرف تعریف «اَل» یا واژۀ «اِل» (اله، خدا) به آن چسبیده‌ است. «لاه» به معنی «پنهان بودن» یا «برفراز رفتن و علو یافتن» است. پس «الله» به معنی خدایی است که از دید بندگان پنهان می‌ماند یا خدایی که والا و متعالی است.

نامهای اوروتالت (اولوتال، خدای متعال) و الیلات (پوشیده و سرّی) را که هرودوت به عنوان خدا و الهۀ اعراب ذکر کرده  و با دیونیسوس و آفرودیت معادل دانسته است، می توانند معادل اِنکی/آبرام (پدر متعال، ابراهیم) و نین لیل (سارا) / نین خورساگ (هاجر) بوده باشند که نینورتا (نبو، اسماعیل) پسر ایشان با سنگ ها با دیو آساگ (آن که به بازو می زند) مبارزه می کند.

مسلّم به نظر می رسد محمد پیامبر اسلام نام خدای ناپیدای الله را برای خدا با احساس خدا و پیامبری از نام و عواطف پدر نادیده اش عبدالله انتخاب کرده بوده است. از لحاظ منطقی نیز نام خودش محمد (احمد، ستوده) هم را مترادف منجی زرتشتیان استوت ارته (ستوده به پاکی) یعنی نام "یهودا (ستودۀ خدا) پسر زیپورایی" یعنی عیسی مسیح اسطوره ای  بازگشت کننده، می دیده است.  

 
Enlil/Ellil (god)

Enlil was one of the supreme deities of the Mesopotamian pantheon. He decreed the fates, his command could not be altered, and he was the god who granted kingship. His temple, é-kur, the "Mountain House," was located in the city of Nippur, the religious centre of Mesopotamia up until the second millennium BCE. His temple was the most important temple in all of southern Mesopotamia.

Functions

There has been much debate concerning the writing, etymology, and hence meaning of Enlil's name. These elements are important to discuss because they also relate to an analysis of this deity's functions. The writing and reading of this deity's name is not certain (see below), and even if we do read den-líl, the translation of "líl" is contentious. The Sumerian word "líl", whose Akkadian equivalent is zaqīqu, means "ghost, phantom, haunted" (Michalowski 1989: 98; Tinney 1996: 129-30; Michalowski 1998) but a translation of Enlil's name as "Lord ghost" makes little sense in the context of his mythological attestations. The interpretation of líl as "wind" is apparently a secondary development of the first millennium BCE (Tinney 1996: 129), which has led to an interpretation of Enlil's name as "Lord Wind" or "Lord Air" (e.g., Jacobsen 1989). This interpretation has led some scholars to reconstruct a vertically ordered cosmology that consisted of the gods An (heavens), Enlil (atmosphere), and Enki (earth), but this remains very problematic. Other scholars make reference to Enlil as the "Lord of the Air", when he is seen acting in co-ordination with the storms and winds, e.g., Enlil "the roaring storm" (The Cursing of AgadeETCSL 1.5.1: 151). There are issues, however, with both ideas, the vertical ordering of Mesopotamian pantheon is rather simplistic, and the references to Enlil as a storm are usually in the context of wider destruction, where the storm could be apposite imagery for Enlil as a powerful, devastating god rather than as a specific "storm deity", e.g., The Lament for Sumer and UrimETCSL 2.2.3.

Without question Enlil, with An and Enki, form the supreme Mesopotamian triad of deities (Nötscher 1938: 382-387). Moreover, Enlil's prominence and power can be seen in his titles and epithets: "The Great Mountain" (ETCSL 1.1.3: 3), "King of all the lands" (Vase Inscription of Lugalzagesi (ca. 2370 BCE) (Wang 2011: 134), "Father of the black headed people" (The Lament for NibruETCSL 2.2.4: 134) "Father of the gods", (The death of GilgamešETCSL 1.8.13: 12), and "Nunamnir", "The well respected" (An Adab to Enlil for ŠulgiETCSL 2.4.2.07: 2), the latter being Enlil's name that is only mentioned in literary and religious texts. Moreover, Enlil's position as a supreme deity was abstracted to the concept of ellilūtu, "Enlilship", a term applied to others, both human and heavenly, who held paramount authority.

Enlil's role in the mythology of Mesopotamia is based on his power and authority, and as such he can create and destroy. Enlil is described as the "decreer of fates" (A praise poem of Šulgi (2094-2047 BCE), ETCSL 2.4.2.24: 72), and in the Akkadian Anzu myth Enlil holds the tablet of destinies, the possessor of which commands the world (Foster 2005: 555-578). It is Enlil who grants kingship to the rulers of Mespotamia, e.g., on the Vase Inscription of Lugalzagesi, Enlil gave the nam-lugal-kalam-ma "kingship of the land" to Lugalzagesi (Wang 2011: 145), "Enlil ... bestowed kingship on me (Ur-Namma (2112-2095 BCE)" (Ur-Namma the Canal diggerETCSL 2.4.1.4: 12). Enlil's command is said to be unalterable, once he had made a decision, there was no way of changing it (The Lament for UrimETCSL 2.2.2), although he did have to revise his decision to destroy mankind through the flood which is told in the Atra-hasīs myth (Foster 2005: 227-281) and the flood tablet of the Gilgameš epic (George 2003: 703-725). In addition, Enlil was a provider, and as such he was declared the "Lord of abundance" in a hymn for Šu-Suen (2037-2029 BCE) (ETCSL 2.4.4.a: 20-21). However, Enlil could also take such plenty away and devastate the land, e.g., in The Lament for Urim, he is said to have "brought the storm of abundance away", to have "annihilated the land, silenced the city" (ETCSL 2.2.2), and destroyed their houses and demolished their walls Enki and the World Order (ETCSL 1.1.3: 245).

Some Sumerian myths narrate how other gods visited Enlil to give him the "first-fruit offerings", e.g., Nanna (Nanna-Suen's Journey to NibruETCSL 1.5.1). This should be interpreted as a gesture of deference and acknowledgement of Enlil's highest authority.

In the Akkadian literature Enlil's almighty but malevolent nature is often portrayed. In one devotional poem Enlil is described as "king of heaven and the netherworld...whose command no god can set aside...the lord of destinies ... the nominator of kings" (Foster 2005: 653), but other poems are specifically aimed to ease his anger (e.g., Foster 2005: 656), and his devastating side is clear in the myth of Atra-hasīs, where it is Enlil who sends the drought, the plague, the flood (Foster 2005: 227-281).

Divine Genealogy and Syncretisms

Enlil is considered in most traditions to be the first-born son of An (Vase Inscription of Lugalzagesi, Wang 2011: 134), and brother of the goddess Aruru (Enmerkar and En-suhgir-anaETCSL 1.8.2.4: 395). The god list AN = Anum, however, lists him as a descendant of Enki and Ninki.

Enlil's wife is Ninlil (ETCSL 1.2.1), and his sons include Ninurta (Ninurta's return to NibruETCSL 1.6.1: 1), Ningirsu (Gudea Cylinder A and BETCSL 2.1.7: 966), Nanna (Nanna-Suen's journey to Nibru ETCSL 1.5.1: 10) and Namtar. Other deities, however, are also described as his children, e.g., Nergal (Enlil and NinlilETCSL 1.2.1: 90), Ninazu (Enlil and NinlilETCSL 1.2.1: 116), Inana (Inana's descent to the Nether WorldETCSL 1.4.1: 43), Utu (A hymn to UtuETCSL 4.32.2: 24), and Iškur (Enmerkar and the Lord of ArattaETCSL 1.8.2.3: 542-543). In another tradition Sud, the goddess of Šuruppag (a city-state in southern Mesopotamia), is equated with Ninlil, and made the wife of Enlil, possibly as a mythological explanation for the absorption of Šuruppag into the pantheon of Nippur (Enlil and SudETCSL 1.2.2Black et al. 2004: 106-112).

Enlil's vizier and messenger was Nusku (Enlil and NinlilETCSL 1.2.1).

Cult Places

The main sanctuary of Enlil was the é-kur "Mountain house" at Nippur , in central southern Mesopotamia, and this temple is described in the Sumerian Hymn to the Ekur (ETCSL 4.80.4). This sanctuary dates at least to the Akkadian period (George 1993: 116), and next to it stood the temple tower (ziggurat), the dur-an-ki "bond of heaven and earth", built built by Ur-Namma (Sallaberger 1999: 137). The é-kur was rebuilt/refurbished a number of times, e.g., in the second millennium by Kadašman-Enlil I/II (1374-1360 or 1263-1255 BCE) of the Kassite dynasty, and in the 1st millennium Esarhaddon of Assyria (680-669 BCE) and Nebuchadnezzar II of Babylon (604-562 BCE) (George 1993: 116).

Enlil was also worshipped in other cities, e.g., a ziggurat for Enlil in Assur built by Šamši-Adad I (1813-1781 BCE) (Lamprichs 1997: 226), an Old Babylonian temple to Enlil in Babylon (Klengel-Brandt 1997: 254), a ziggurat and temple quarter dedicated to Enlil at Dur-Kurigalzu (in southern Mesopotamia, modern 'Aqar Quf), which was the capital of the Kassite dynasty (Kühne 1997: 156), and Leick suggests a temple to Enlil outside of Mesopotamia in Elam (Leick_1999: 46).

Time Periods Attested

In the 4th millennium the combination of signs later used to write the name Enlil (see below for discussion) has been suggested to act only as a toponym, and refer to the city of Nippur (Englund 1998: 72-76 and Wang 2011: 41-59), but this understanding remains highly contested. This sequence of signs appears on the Late Uruk Archaic City List, Archaic city seal impressions, and various administrative documents. Wang, who has produced the most recent study of this subject, proposes that the combination of signs used to write the toponym for Nippur came to be a writing for the deity Enlil at about the time of Late Uruk – Early Dynastic Period transition (ca. 3200-2800 BCE). Wang suggests that the deity Enlil might have come to be worshipped at Nippur at this time, and subsequently taken the writing of the toponym for the writing for his divine name (Wang 2011: 245).

From the Early Dynastic (2900-2350 BCE) through Ur III (2112-2004 BCE) periods Enlil appears among the first of the listed deities on the various God Lists (Edzard 1965: 60). There are instances of personal names composed with Enlil, offering lists mentioning him, and his own temple officials. In the Early Dynastic literature and the Zá-mí, "praise" hymns from Abu Salabikh (near Nippur in southern Mesopotamia) Enlil is already supreme among the gods, (Wang 2011: 98-100; Biggs 1974: 45-46) and on the Vase Inscription of Lugalzagesi, Enlil is titled lugal-kur-kur-ra "King of all the lands" (Wang 2011: 234-235).

It is from the Akkadian period (ca. 2300-2150 BCE) that we have the first definitive evidence for the é-kur, which was built by Šar-kali-šarri (2175-2150 BCE), and in the Ur III period, Ur-Namma builds the ziggurat for Enlil (see above). Enlil is paramount during the Ur III period, he regularly appears as the supreme and powerful deity in the Year Names of the period, and he is the major recipient of those offerings made at Nippur and administered at Puzriš-Dagan (ancient Drehem – the administrative hub of Ur III period, located south of Nippur) (Sallaberger 1999: 137). Additionally, Enlil is frequently attested in the royal inscriptions of the period (Frayne 1997), and in the literature the Ur III kings are called the sons of Enlil, e.g., Šulgi in The debate between Bird and FishETCSL 5.3.5: 146.

Iddin-Dagan (1974–1954 BCE) and Išme-Dagan (1953–1935 BCE), kings of Isin, frequently exhalt Enlil as their "principal deity" (ETCSL 2.5.4.01: 46), and even as their father (ETCSL 2.5.4.02: 29). Moreover, his cult at Nippur receives offerings throughout the Isin-Larsa period (Sigrist 1980). Roughly contemporary with these southern Mesopotamian kings, Šamši-Adad I (ca. 1808-1776 BCE) of Assyria builds a temple for Enlil at Aššur (Lamprichs 1997: 226).

With the ascendancy of Babylon in the second millennium, Enlil begins to lose prominence to the ever more powerful and important Marduk, the city-deity of Babylon. Even prior to this, however, the Anzu myth relates the ascendancy of Ninurta at the expense of his father Enlil (and in a different tradition it is Ningirsu of Lagash, who, being conflated with Ninurta, comes to prominence). Enlil does, however, remain a significant deity throughout the second millennium. In the Old Babylonian period he continues to receive offerings at Nippur (Van de Mieroop 2005: 80), appear in personal names e.g., Enlil-ipuš (Charpin 2010: 14), and is even considered to have granted Hammurabi (1792-1750 BCE) victory over Rim-Sin I of Larsa (1822-1763 BCE) (Van de Mieroop 2005: 38). In the Lawcode of Hammurabi, the King is said to have been chosen by Enlil (Van de Mieroop 2005: 82), and even when Marduk's rise to power is described, he is said to have been given 'enlilship' over the people by Enlil and An.

The rise of Marduk at the expense of Enlil is still complicated and poorly understood (Sommerfeld 1982). It is perhaps best known from the Creation Epic, Enūma Eliš, where it is only Marduk who dares to confront and then defeat the enemy Tiamat, an act which elevates him to the head of the pantheon. This myth has been thought by some to have been composed at the time of Kassite dynasty of Mesopotamia which was based at Babylonia, and to act as a metaphor/explanation for the supremacy of Babylon, but whenever this epic was composed Enlil remained important enough to the Kassites for them to build a new temple quarter for him at Babylon, and for him to appear in royal names of the dynasty, suggesting a personal devotion of even the Kassite rulers to this great god.

In the first millennium the great gods AššurMarduk and Nabu were supreme, but Enlil's power was clearly remembered for even they were referred to as the "Assyrian Enlil" or the "Enlil of the gods" (Edzard 1965: 61).

Iconography

Enlil is regularly represented wearing a horned helmet (Edzard 1965: 61).

Name and Spellings

As mentioned, the writing of the name of Enlil is uncertain when not written syllabically. The primary issue concerns the difficult palaeography of the 4th and 3rd millennium, because while the initial sign of the name of Enlil is agreed: EN; the final sign is problematic as it is not standardised in the ancient palaeography or in its reading by modern scholars (for a discussion of these issues see Edzard 2003Englund 1998: 72-76; Englund 2011Jacobsen 1989Steinkeller 1989: 114 n.36; Steinkeller 2010Wang 2011). The matter is even more confused as the reading of the signs is considered significant to an understanding of the etymology and function of Enlil (see above).

By the later third millennium the second sign is written with the sign which is read líl, and in the Akkadian syllabic spellings Enlil's name becomes Ellil, due to the assimilation of the /n/ and /l/ to a doubled form /ll/.

Enlil's name could also be written by the cuneiform sign for the number "50". In literary texts, Enlil also had the name Nunamnir, possibly meaning "he who is respected" (Edzard 1965: 60).

Written forms:

den-líl, d50, dnu-nam-nir

Normalized forms:

Enlil, Ellil; Nunamnir (literary texts); Illinos (Greek)

 

Adam Stone

Adam Stone, 'Enlil/Ellil (god)', Ancient Mesopotamian Gods and Goddesses, Oracc and the UK Higher Education Academy, 2016

[http://oracc.museum.upenn.edu/amgg/listofdeities/enlil/]

 

منبع:پژواک ایران


جواد مفرد کهلان

فهرست مطالب جواد مفرد کهلان در سایت پژواک ایران 

*مطابقت داشتن نام الله با اِللیل (انلیل)  [2021 Jan] 
*مطابقت تُرکمنها با تورگیش های باستانی [2020 Dec] 
*از پیر شالیار و دانای سیمیار در اصل همانا توتم مار و مادیا کشور گشای سکایی منظور بوده اند [2020 Dec] 
* مشابهت و مطابقت مرد آزما با لیلیت [2020 Dec] 
*بومی فلات ایران بودن اصل گیلگامش (سام گرشاسب نریمان اوستا) [2020 Nov] 
*آیا منصور حلاج به آیین مانوی بوده است؟  [2020 Nov] 
*ایشتار در مقام منفی فاحشه بابلی مسیحیان  [2020 Oct] 
*هامان وزیر فرعون در قرآن و هامان وزیر دربار هخامنشی در تورات فرد واحدی است  [2020 Oct] 
*واقعه و محل دستگیر شدن مادیای اسکیتی (افراسیاب) در کنار معبد مهری و غار هامپهول [2020 Oct] 
*ریشۀ هند و ایرانی جفر و جبر و قبر [2020 Sep] 
*معنی نامهای جهنم و جنّت  [2020 Aug] 
*مطابقت همیران و هاماوران با آشّور و آفریقا  [2020 Aug] 
*بت هُبل سمبل ایزد تجارت، هرمس (هَر-میث، نگهبان تجارت) بوده است [2020 Jul] 
*معنی و ریشۀ برخی نام واژه های کهن (١٠) [2020 Jul] 
*مطابقت سرزمین اساطیری هورقلیا با «محل ستونهای هراکلس» (هِرکولیا) [2020 May] 
*جایگاه موسیقی در عهد ماد و هخامنشی [2020 May] 
*معنی نامهای داسنی و اِزیتی (یزیدی)  [2020 Apr] 
*مطابقت الهه سپندارمذ با اینانا/ایشتار (الههٔ آسمانی مقدس عشق) و ارتباط آن با والنتاین [2020 Feb] 
*جُستاری در نام و نشان ساسان و ساسانیان  [2020 Feb] 
*این همانی جمشید ناحیۀ فارس با ابالگاماش پادشاه مرهشی (مرودشت)  [2019 Oct] 
*بنیادهای اسطورۀ همای چهر زاد (شهرزاد) و داراب  [2019 Sep] 
*مطابقت آدونیس/دوموزی با جنبۀ خدایگانی عیسی مسیح  [2019 Aug] 
*منطقۀ کرمان نه مکان مهرپرستان بلکه جایگاه پرستندگان ایزد جنگ و رعد بهرام بوده است [2019 Jul] 
*جشن تیرگان  [2019 Jul] 
*معنی نام شهرهای تهران و تبریز [2019 Jun] 
*نظری بر معانی برخی نامهای جغرافیایی و تاریخی استانهای اصفهان و فارس  [2019 May] 
*فتوحات حمزۀ حمزه نامه متعلق حمزة بن آذرک خارجی و جانشینانش برادران یعقوب و عمرو است [2019 May] 
*مطابقت کاوه با ارشک (بنیانگذار اشکانیان) و هارپاگ [2019 Mar] 
*مطابقت نام و نشان بهرام ورجاوند با ابوطاهر پسر ابوسعید بهرام جنابی ‏ [2019 Feb] 
*مطابقت خنه ثئیتی پری با سوسن جادوگر  [2019 Jan] 
*اسطورۀ سلامان و ابسال بر گرفته از اسطورۀ هندی سوریه و سارانیو (سانجنا) است [2019 Jan] 
*منظور از دیوان (دیوان مازندران و دیوان دژبهمن) همان آشوریان بوده اند  [2019 Jan] 
*نام سه شاه-مغ شرقی روایات مسیحی برگرفته از نام پیشدادیان (نخستین قانونگذاران) هستند [2018 Dec] 
*اسطورۀ اصحاب فیل، نبرد وهرز دیلمی و مسروق ابرهانی به حالت نیمه استعاره است  [2018 Dec] 
*معنی و مأخذ هندوایرانی نامهای آدم و حوا و اولاد آنها  [2018 Dec] 
*مطابقت لقمان حکیم قرآن با ازوپ یونانی-آفریقایی [2018 Nov] 
*مطابقت قرقیزها با گوران قراختایی (ایل لنگۀ کناری) که شاخه ای از تاتار (مردم کناری) بوده اند [2018 Nov] 
*تحقیقی در بارۀ نام و نشان ک‍هن نقش رستم  [2018 Nov] 
*مطابقت دیلمون با بحرین و پایتخت آن منامه [2018 Nov] 
*زبان آذری نه زبان پهلوی آذربایجان بلکه همان زبان ارانی بوده است [2018 Oct] 
*مطابقت نینوس و سمیرامیس با سه فاتح نینوا و سه ملکۀ در رابطه با آنها [2018 Oct] 
*مطابقت دیلمون با بحرین و پایتخت آن منامه [2018 Sep] 
*معنی نامهای ایرانی شنبه و آدینه [2018 Aug] 
*مطابقت برادران فریدون، کتایون و برمایون با کوروش، ویشتاسپ (تیگران) و سپنتداته (گائوماته، سپیتاک)  [2018 Aug] 
*معنی نام اَوِستا در زبان لاتین  [2018 Aug] 
*معنی هندوایرانی نام ابراهیم  [2018 Jun] 
*جشن آتش شب چهارشنبه سوری  [2018 Mar] 
*نوروز جشن کهن بومیان نیمۀ شمالی فلات ایران  [2018 Mar] 
*مطابقت آمازونها با گرجی ها [2017 Nov] 
*مطابقت سپیتمه لهراسپ و مگابرن ویشتاسپ با یرواند و تیگران [2017 Jul] 
*نام مازندران را میشود به معنی محل گرامی دارندگان الهۀ درنده دانست [2017 Jun] 
*منشأ تاریخی شخصیتهای نیمه اساطیری مهم تورات و انجیل  [2017 Apr] 
*آیا منظور از اصحاب الرّس قرآن همان مردم خونیرس (سرزمین راه درخشان، ایران باستان) است؟‏ [2017 Mar] 
*جدول مطابقتی شجره نامۀ پادشاهان کیانی و نوذری با مادها و هخامنشیان [2017 Feb] 
*نام امشاسپندان زرتشتی که بر گرفته از نام و نشان خدایان بابلی به نظر می رسند  [2016 Sep] 
*آیا نامهای ایران و پارس و شیراز به معنی سرزمین شیر بوده اند؟ [2016 Sep] 
*معنی نام کُرد در رابطه با توتم مار ایشان [2016 Jan] 
*ور جمکرد باستانی آریائیان در شمال دریای مازندران [2015 Dec] 
*ارتباط ایران و ایرانیان با اساس مذهب شیعه [2015 Dec] 
*یهودا فرزند زیپورایی همان عیسی مسیح تاریخی است [2015 Sep] 
*شهرهای ایران باستان در نقشه های بطلمیوسی [2015 May] 
*مطابقت کاوۀ آهنگر اساطیری با اوگبارو تاریخی [2015 Apr] 
*این همانی زمان و مکان و نام و نشان پادشاهان ماد با کیانیان [2015 Mar] 
*نام و نشان کوروش در روایات ملی ایران [2015 Mar] 
*مطابقت لولوبیها با آریائیان هندی تبار ماقبل تاریخ فلات ایران [2015 Mar] 
*بررسی جام مارلیک که نشان از تقدیس بزکوهی در نزد کادوسیان دارد [2015 Jan] 
*معنی نام هومبابا [2014 Dec] 
*معنی محتمل کاسپی و کادوسی [2014 Dec] 
*معنی نامهای گیلان و مازندران [2014 Nov] 
*نام و نشان ایل قشقایی [2014 Oct] 
*معنی ایرانی نامهای بصره (به سره) و اَبُله (آپولوگوس) [2014 Oct] 
*معنی نام روس و روسیه [2014 Oct] 
*خاستگاه آریائیان هندوایرانی و خدایان بزرگ باستانی ایشان [2014 Sep] 
*ریشۀ کلمۀ آلِشت/آلِش در گروه زبانهای ایرانی [2014 Aug] 
*مطابقت خالد بن سنان با ایزد مهر پارتیان [2014 Aug] 
*معنی نامهای کُتیسفون و تیسفون  [2014 Aug] 
*معنی نام ایل شول و نواحی شول نام در غرب ایران [2014 Aug] 
*معنی نام دیوان مازنی و مازندران در رابطه با جام مارلیک [2014 Jul] 
*بررسی نام و نشان خدایان کاسیان (اسلاف لُران) [2014 Jun] 
*معنی رُکن آباد [2014 Apr] 
*معنی لفظی نامهای سمرقند و بُخارا [2014 Mar] 
*معانی نامهای آمیتیدا (آمیتیس)، سمیرامیس و زرتشت [2014 Mar] 
*جستاری در باب نام و نشان باستانی همدان و کاشان [2014 Feb] 
*ویشتاسپ کیانی به غیر از ویشتاسپ نوذری است [2014 Feb] 
*بررسی نام و نشان کنونی و باستانی سه گروه بزرگ کُردان [2014 Jan] 
*معنی عیلامی و ایرانی نام کوروش (کورلوش) [2014 Jan] 
*مطابقت دقوقی اساطیری با ایزد مهر و مؤبد مهرپرستی [2014 Jan] 
*سهو دکتر جیوانجی جمشیدجی مودی در باب تعیین محل روستای زادگاهی زرتشت [2013 Dec] 
*آیا از دیوان مازندران در اساس ببران درندۀ جنگلهای آن مراد نبوده اند؟ [2013 Nov] 
*جُستاری در نام و نشان ساسان و ساسانیان [2013 Oct] 
*معنی مشترک نامهای خونیرث٬ اَئیرینه وَئِجه٬ [مها]بهاراته و آریاوَرته [2013 Oct] 
*ریشۀ محتمل اصطلاح کتاب مکنون قرآن در آیه 78 سورۀ واقعه [2013 Oct] 
*بررسی ریشه و معنی نام قزاق  [2013 Oct] 
*آیا شهربانو دختر هرمزان نبوده است؟ [2013 Sep] 
*داستان اصحاب فیل نبرد وهریز ایرانی و مسروق ابرهه ای به حالت به استعاره است [2012 Aug] 
*معنی لفظی نامهای کهن شهر اردبیل [2012 Aug] 
*چرا گائوماتۀ مغ همان زرتشت سپیتمان است؟ [2012 Aug] 
*جشن یهودی پوریم مطابق با جشنهای چهارشنبه سوری و سیزده بدر ایرانی یادآور جشن مگافونی (مغ کشی) عهد داریوش است [2012 Jul] 
*آیا دخمۀ گور دختر، متعلق به آریارمن هخامنشی یا ملکه آمیتیس است؟ [2012 Jul] 
* خطاب من محقق تاریخ اساطیری ایران به استاد بهرام مشیریِ شاهنامه دوست [2012 Jul] 
*نقد و اصلاح نظریۀ یکسان بودن یا یکسان نبودن ویشتاسپ هخامنشی و ویشتاسپ کیانی [2012 Jul] 
*جزنق -برزه شهر گرهی تاریخ اساطیری ایران [2012 Jun] 
*ریشۀ تاریخی داستان منیژۀ و بیژن شاهنامه و متن آن [2012 Jun] 
*جوانمرد قصاب هیئت اسلامی عامیانۀ ایزد مهر عهد ساسانی است [2012 May] 
*جغرافیای تاریخی کهن نواحی اراک و آستانه  [2012 May] 
*ساکنان باستانی آغاز تاریخ در ایران کهن [2012 May] 
*معنی نام غیاث آبادهای ایران [2012 May] 
*معنی نامهای ایرانی تنب بزرگ و تنب کوچک و ابوموسی [2012 Apr] 
*معنی نامهای کپادوکیه، کیلیکیه ( کیزواتنا) [2012 Apr] 
*ریشۀ نامهای تاجیک و دری [2012 Mar] 
*شرح و بسط نظریۀ هرتسفلد مبنی بر یکی بودن زرتشت سپیتمان با سپیتاک سپیتمان [2012 Mar] 
*انتقاد من شاهزاده از خود، از پدر خود و پدر بزرگ خود [2012 Mar] 
*شنبه، واژه ای ایرانی است [2012 Mar] 
*ریشه فارسی کلمات خدمتکار، چاکر و نوکر [2012 Mar] 
*شجره نامه کمبوجیه سوم و داریوش اول مطابق خبر هرودوت [2012 Feb] 
*آتش آتشکده آذرگشنسب در چه زمانی و از کجا به شیز (برکه) منتقل شد؟ [2012 Feb] 
*حماسه آترادات پیشوای مردان در آذربرزین نامه [2012 Feb] 
*شهر زیر زمینی کشف شده در کپادوکیه دارای نام ایرانی نِسا (نشا) بوده است  [2012 Feb] 
*معنی و ریشه نامهای اروپا، روسیه و اوکراین بر اساس فرهنگ سکایی [2012 Jan] 
*تحقیقی در باب نامهای اساطیری اسپروز و سگسار مازندران [2012 Jan] 
*نامهای سپیتاک و مگابرن در تاریخ ماد دیاکونوف و ایران باستان پیرنیا [2012 Jan] 
*عبدالله بن سلام همان سلمان فارسی است [2012 Jan] 
*پشوتن اساطیری همان پیسوتن ساتراپ لیدیه در عهد اردشیر اول و داریوش دوم بوده است [2011 Dec] 
*تاریخچهً زمان حکومت پادشاهان ماد (کیانی) و دو تَن از قلم افتاده های ایشان [2011 Dec] 
*اهورامزدا در اصل خدای شراب و شادی بوده است [2011 Dec] 
*تیگران اول ارمنستان همان ویشتاسپ کیانی بوده است [2011 Dec] 
*ریشه های اسطورهً رستم و اسفندیار [2011 Dec] 
*بررسی معنی نامهای مُغ و ماگان [2011 Nov] 
*از جمشیدی که در سمت چین مقتول گردیده منظور همان داریوش سوم است [2011 Nov] 
*اویس قرنی همان زرتشت ایرانیان نزد یمنی ها بوده است [2011 Nov] 
*توروکوهای کردستان قبیله ای از مردمان قفقازی و آریایی هوری و میتانی بوده اند [2011 Nov] 
*تحقیقی در باب منشأ جشن بابلی- ایرانی کهن گاوگیل [2011 Nov] 
*معنی نامهای کهن مراغه و بناب [2011 Nov] 
*معنی خرابات در ادبیات ایرانی [2011 Oct] 
*معنی نام تبریز [2011 Oct] 
*معنی لفظی نام اورمیه [2011 Oct] 
*معنی باخرز و تایباد [2011 Oct] 
*معنی نام کاسپی [2011 Oct] 
*نام نواحی جنوب خوزستان در خبر حمدالله مستوفی [2011 Oct] 
*اصلاحیه ای بر تبدیل حروف در سبک شناسی [2011 Sep] 
*ریشهً ایرانی کلمات قنات و قائن و قائنات [2011 Sep] 
*بررسی نام نیاکان منسوب به زرتشت در کتاب هفتم دینکرد [2011 Sep] 
*معنی نامهای خوی، خوئین، خمین و خامنه [2011 Sep] 
*نگاهی اجمالی به جغرافیای تاریخی ناحیه اصفهان [2011 Sep] 
*شهرستان مراغه در جغرافیای تاریخی کهن خود [2011 Aug] 
*معانی نام شاهنامه ای ریونیز [2011 Aug] 
*زعفران و کرکم در اصل کلما تی فارسی هستند [2011 Aug] 
*نظری به نام و نشان خدایان کاسی (اسلاف لران) [2011 Aug] 
*اصل و نسب اشو زرتشت سپیتمان پیامبرعدالت اجتماعی جهانشمول [2011 Jul] 
*معنی نامهای مازندران و کاسپی [2011 Jul] 
*آتلانتیس همان فواصل بین شبه جزیره اسکاندیناوی و شبه جزیره ژوتلند دانمارک بوده است [2011 Jun] 
*اصلاحیه ای ریشه ای در معرفی زرتشت در ویکیپدیا [2011 Jun] 
*منظور از اصحاب مدین و قوم شعیب قرآن قوم مادیای اسکیتی بوده است [2011 May] 
*غزان مغلوب کننده سلطان سنجر همان نیاکان عثمانیان بوده اند [2011 May] 
*نقد و بررسی فرار خانواده عیسی مسیح به مصر [2011 Jan] 
*مرکزیت بلخ و بامیان در نقشهً تبتی کهن [2010 Nov] 
*یک بررسی جدید در باب محل دخمه های کورش دوم و کورش سوم  [2010 Sep] 
*نام و نشان قصبات و شهرهایی کهن در ناحیهً جزیرهً ابن عمر [2010 Sep] 
*معنی لفظی نامهای کهن ماکو محل واقع در شکاف کوهستان است [2010 Sep] 
*موضوع سخنرانیهای زینب بنت علی بن ابی طالب صرفاً از معنی نام وی بر خاسته است [2010 Aug] 
*ریشهً سومری و ایرانی نام ایران [2010 Aug] 
*عنقا شکل نمادین اساطیری نسبتاً در هم آمیخته شتر مرغ و عقاب و همای سعادت [2010 Aug] 
*قوم نوح اساطیری تورات همان لویان هیتی (لاویان، لودیان) بوده اند [2010 Aug] 
*درختان اساطیری زقوم و درخت طوبی قرآن همان زیتون و انار هستند [2010 Aug] 
*رستم دستان نواده کدام ضحاک به شمار است؟ [2010 Aug] 
*معنی لفظی نامهای اهر، کلیبر، پیشکین و اشتبین [2010 Aug] 
*آیا اهورامزداپرستی با داریوش از مصر به ایران نیامده است؟ [2010 Aug] 
*اسامی جغرافیایی و تاریخی و اساطیری مهمی که در فرهنگنامه هیتی می توان ردیابی نمود [2010 Aug] 
*شعیب بن صالح، یاور امام موعود در اساس همان شعیب بن خازم رهبر خازمیان از شعبه های خوارج است [2010 Aug] 
*معانی لفظی کنعان و اسطورهً طالوت و جالوت مربوط بدان [2010 Jun] 
*در اساس نامهای آریا و عرب (آرابو)؛ آرامی (آرامو) توتم قبیله ای شیر نهفته است [2010 Jun] 
*اسطورهً تاریخی کتایون و گشتاسپ مأخذ اساطیر مهمی در ایران و اران است [2010 Jun] 
*ریشهً مصری اسطورهً کیومرث و گاو اوکدات [2010 Jun] 
*ریشه و مفهوم نام های اینگوش و چچن [2010 Jun] 
*ایواز به لغت اوستایی به صورت ای- واذ (ئی وائیذی) به معنی خادم دانای ساقی‌گری است [2010 Jun] 
*معنی نام و نشان ایل بزرگ کُرد موسوم به بلباس [2010 May] 
*نظری بر نام و نشان پنج شهر و بندر کهن استان بوشهر [2010 May] 
*تحقیقی در باب ترکان آغاجری  [2010 May] 
*بررسی نام و نشان و مقام و نقش نیلوفر در فرهنگ قدیم ایران [2010 May] 
*حماسه آلپمیش نقش اساطیری چنگیزخان در کشورهای آسیای میانه است [2010 May] 
*بررسی اسامی قبایل باستانی بزرگ ترک که غالباً بر پایه توتم پرستی ایشان است [2010 May] 
*بررسی اسامی جغرافیایی مناطق و رودهایی در سواحل جنوبی ایران که در لشکرکشی اسکندر و دریاسالارش نئارک از آنها نام برده شده است [2010 May] 
*در جستجوی معنی لفظی اصلی نام قوم تاتار به توتم همای سعادت ایشان می رسیم  [2010 May] 
*معنی لفظی ایرانی و سکایی نام شهر آلما آتا پایتخت قزاقستان [2010 May] 
*شرح و تفسیر تازه ای بر شعر فولکلوریک معروف آذری «اوشودوم، اوشودوم» [2010 May] 
*نقدی بر مقاله "بررسي خاستگاه زرتشت و زرتشت‌گري فرزاد قنبری" [2010 May] 
*نام شهر زاهدان کهنه اصیل بوده و در اصل به معنی شهر آب زهکشی شده است [2010 May] 
*نام و نشان کهن شهر زاهدان در تاریخ و اسطوره ها [2010 May] 
*بررسی ریشه های اساطیری کهن داستان بلوچی گِسُدُک [2010 Apr] 
*نظری بر برخی از نامهای جغرافیایی کهن و مرموز سمت مازندران و شهرستان آمل [2010 Apr] 
*بررسی اسامی جغرافیای کهن فناکه، سیرینکس و زادراکرت مربوط به شهر ساری  [2010 Apr] 
*نام و نشان کهن شهر تویسرکان و معبد کهن آن [2010 Apr] 
*زیارتگاه شاه عبدالعظیم حسنی ری در اصل متعلق به شیخ جمال الدین ابوالفتوح رازی است [2010 Apr] 
*زیارتگاه حضرت معصومه قم در جایگه معبد اینانا (ایشتار/اناهیتا) [2010 Apr] 
*بررسی چهار نام از فرهنگ اعلام تاریخی دبا (دایرة المعارف بزرگ اسلامی) [2010 Apr] 
*معانی لفظی نوبخت، نوبهار و برمک در رابطه با بودا-زرتشت و بلخ [2010 Apr] 
*هر دوی نامهای کاسپین و خزر نام مناسبی برای دریای مازندران هستند [2010 Apr] 
*معانی نامهای یثرب و یندد شهر مدینه [2010 Mar] 
*نظری بر نام و نشان عیلامی دو بنای باستانی استان فارس [2010 Mar] 
*فرهنگ و زبان و لهجهً آذری جمهوری آذربایجان در خطر اضمحلال و جایگزینی با ترکی عثمانی [2010 Mar] 
*معضل نه چندان دشوار درک تاریخ و اساطیر مربوط به زرتشت سپیتمان [2010 Mar] 
*معنی نام فارسی پنج میوه درختی و گیاهی که نامهای مرتبط و مشابه دارند [2010 Mar] 
*دیو آشموغ (مغزخوار)همان خدای ملی بابلیها یعنی مردوک (ضّحاک مغزخوار) است [2010 Mar] 
*جواب معمای کیستیِ بت بزرگ کعبه یعنی هُبل، همان اسماعیل است [2010 Mar] 
*تحقیقی در باب نُه اقلیم و هفت اقلیم و پنج اقلیم هندوان باستان [2010 Mar] 
*توضیحی در باب ساکنین باستانی آریایی پازیریک در جنوب سیبری [2010 Mar] 
*نام خلیج فارس در اصل به معنی دریای پایین و زیرین بوده است [2010 Feb] 
*معنی لفظی کلاردشت [2010 Feb] 
*بررسی ریشه های ایرانی و ارمنی جشن زنانهً ناهیدی، مردگیران [2010 Feb] 
*دژ تخت ابونصر شیرازهمان مکان آتشکده آذر خوروچ (آذر خرداد) است [2010 Feb] 
*تحقیقی در خاستگاه صوفیگری ایرانی و منشأ ابزارهای نمادین ایشان [2010 Feb] 
*اصلاحیه ای در مقالهً گاهشماري در استان کردستان [2010 Jan] 
*آیین علوی نه در نواحی انگور بلکه در خود عربستان و جنوب عراق شکل گرفته است [2010 Jan] 
*نام و نشان نسبتاً دقیق زرتشت و محل نگهداری اوستای عهد ساسانی  [2010 Jan] 
*داستان معراج آسمانی پیامبر اسلام  [2010 Jan] 
*جشن چلّه بزرگ زمستانی (سده) در سنت نیز به غیر از شب آرامش یلدا بوده است [2010 Jan] 
*ترجمهً جدیدی از متن سنگنوشتهً هخامنشی جزیره خارک  [2010 Jan] 
*بحثی در منظور ایهامی اصلی داستان کوتاه سه قطره خون [2010 Jan] 
*اعیاد سده، حنوکا و قربان ریشه در یک سنت دینی معروف عیلامیان و بابلیان داشته اند [2009 Dec] 
*بررسی نام و نشان خدایان مهم عیلام در رابطه با جغرافیای تاریخی منطقه و تاریخ اساطیری ادیان [2009 Dec] 
*بررسی اساس تاریخی و فرهنگی اسطورهً هفتخوان رستم [2009 Nov] 
*بالقاسون و بلاساغون شهرهای قبلی و بعدی دختران اساطیری آمازون (هونها،قرقیزها) بوده اند [2009 Nov] 
*قرقیزها بازماندگان اصیل هونهای حکومتی هستند [2009 Nov] 
*برصیصای اساطیر اسلامی هیئت اسطوره ای دیگر مانی، پیامبر صوفی است [2009 Nov] 
*منظور از مردم هفتواد شاهنامه همان قوم هپتالان بوده اند [2009 Nov] 
*بررسی نام و نشانهای قبایل دهگانه بزرگ حکومتی دولت گوک ترکان [2009 Nov] 
*مشکل بزرگ ما آذری ها در ایران و حتی خارج کشور [2009 Nov] 
*چه کسی کفر میگوید؟ [2009 Oct] 
*کمیل بن زیاد که در مقام صحابی مقتول علی بن ابوطالب قرار گرفته، خود همان مانی است [2009 Oct] 
*بنیانگذاران مکتب شیعی گری شريح بن حارث كندى و عبدالله بن سبا و نسبت آنها با همدیگر  [2009 Oct] 
*عمار یاسر همان زرتشت سپیتمان ملبس اسلامی وارداتی مسلمین از اعراب زرتشتی قدیم است [2009 Oct] 
*تحقیقی در نام و نشان ایلات قره قویونلو و آق قویونلو [2009 Oct] 
*تحقیقی در نام و نشان نوروز و مهرگان و هفت سین نوروزی [2009 Oct] 
*دیدگاه دو رگه لیبرالی و استبدادی الهه بقراط [2009 Oct] 
*اساس تاریخی روایت نصایح پیامبر به ابوذر با پندهای لقمان حکیم به پسرش و نصایح بزرگمهر به انوشیروان یکی است [2009 Oct] 
*نام روستای زیبای آقمشهد شهرستان ساری در رابطه با جنگل سفید اساطیری است [2009 Sep] 
*بررسی نام و نشان قبایل بزرگ دیرین و حالیه کًرد در ارتباط تباری مستقیم آنها با یکدیگر [2009 Sep] 
*تحقیقی دربارۀ اساطیر پیدایی شطرنج و معنی لفظی آن  [2009 Sep] 
*عزاداری بزرگ و سالیانه ماه محرم نزد ایرانیان در اصل برای همان بزرگترین شکست تاریخی ایرانیان در تاریخ یعنی جنگ قادسیه در مقابل اعراب بوده است [2009 Sep] 
*رابطه اصول اخلاقی علمی دنیا و منطق و معیار اخلاقی اصیل بومی هند و ایرانی ما [2009 Sep] 
*اسطوره سمک عیار در اساس خاطره حماسه پیروزی سورنا سردار پارتی اُرد بر کراسوس است [2009 Sep] 
*نام اساطیری حسین کرد شبستری از امتزاج نام و نشان امیر معزالدین شنسبانی و ملک معزالدین حسین کرت از دو سلسله فرمانروایان غور پدید آمده است [2009 Sep] 
*معنی لفظی نامهای لَک و لُر  [2009 Sep] 
*ملانصرالدین الاغ سوار در اصل همان خواجه نصیرالدین، وزیر و مراد هلاکوخان مغول است [2009 Aug] 
*نشانه های واضحی از اساطیر خدایگانی مصری در تورات و اساطیر یونانی  [2009 Aug] 
*دلایلی که چارتاقی نیاسر را معبدی میترایی نشان میدهند [2009 Aug] 
*معمای سادهً نام مادر امام چهارم شیعیان [2009 Aug] 
*یحیی بن عمر،علوی انقلابی عهد حسن عسکری، اساس تاریخی مهدی موعود است  [2009 Aug] 
*معانی اسامی تور ، ترک ، سکا، اسکیت [2009 Aug] 
*معمای تاریخی بزرگ بردیه اصلی و بردیه فرعی [2009 Aug] 
*اوپیته فرمانروای سیاس ناشناس ماندهً سلسله ماد [2009 Aug] 
*مأخذ هیتی کهن اسطورهً لیلی و مجنون [2009 Jul] 
*سوبی نام کهن باسمنج-سعید آباد ناحیه چمنزاران معروف دامنه شمالی کوه سهند است [2009 Jul] 
*وجه اشتراک ابراهیم روایات اسلامی با گئوماته زرتشت [2009 Jul] 
*کهن ترین همنوازی جهان در ایران یا کارگاه جام سازان عیلامی [2009 Jul] 
*معنی لفظی نام زنوز و جلفا [2009 Jul] 
*از رابعه و بکتاش اساطیری همان آمیتیدا/پان ته آ و همسرش آبرادات/سپیتمه منظور هستند [2009 Jun] 
*بابک خرمدین در آذربایجان بیشتر تحت نام حماسی خود کور اوغلو زنده مانده است [2009 Jun] 
*بررسی اساس تاریخی داستان پان تئه آ در کورشنامه گزنفون [2009 Jun] 
*ورجمکرد اوستا همان منطقهً قره باغ است [2009 Jun] 
*معنی لفظی نام علمدار گرگر [2009 Jun] 
*فریبکاران تاریخ [2009 Jun] 
*تحقیقی در باب نام ونشان رود معروف نیل ، سرزمین مصر و قاره آفریقا  [2009 Jun] 
*سبلان و دو قله معروف آن همان کوه مقدس اوستایی هوکر و قلل اوشیدم و اوشیدرن هستند [2009 Jun] 
*کنگ دژ روایات ملی نام مشترک تخت جمشید، همدان، گنجه، بابل و نینوا است [2009 Jun] 
*ریشه پهلوی واژه فندق  [2009 Jun] 
*نام و نشان کهن برخی از جزایر ایرانی خلیج فارس [2009 Jun] 
*نبرد مجیدو (سده 15 ق.م) که در اساطیر دینی تحت نام نبرد هارمجدون، گذشته در آینده شده است  [2009 May] 
*نام آریائیان میتانی، ماننایی، مادی و کاسی جملگی به معنی مردم شراب و شادی بوده است [2009 May] 
*آتشکده ماربین اصفهان و ایزد شیر-اژدهاوش آن [2009 May] 
*آتشکده ماربین اصفهان و ایزد شیر-اژدهاوش آن [2009 May] 
*معنی لفظی نامهای قدیمی بندرعباس و میناب [2009 May] 
*پادشاه کشورگشای ماد کواکسار همان کیخسرو شاهنامه است [2009 May] 
*جزیره کیش همان سرزمین اساطیری دیلمون سومریان است [2009 May] 
*جریانهای فکری دوران محمد بن زکریای رازی [2009 May] 
*تحقیقی در باب نام و نشان مریم و یوسف انجیل ها [2009 May] 
*گاهشماری پارسیان هخامنشی و نام ماههای آن از بابلیان اخذ شده است [2009 Apr]