«جان اسنو» در تهران
مجید محمدی

 

ظاهر شدن تصویر جان اسنو (کیت هرینگتون) یکی از شخصیت‌های محبوب مجموعه‌ تلویزیونی “بازی تاج و تخت” (که از شبکه‌ی کابلی اچ بی‌او در ایالات متحده پخش می شود) بر روی بیلبوردهایی در تهران مایه شگفتی بسیاری شده است. این کار در کشوری انجام می شود که با توجیهاتی مثل شبیخون یا تهاجم فرهنگی غرب چهار دهه است مردم را از استفاده‌ آزادانه بدون دردسر از بهترین آثار هنری دنیا محروم کرده است.

در پی این رخداد برخی سایت‌های حکومتی با حرامزاده خواندن جان اسنو و وجود زنای با محارم در این مجموعه بهره گیری از تصاویر آن را ناشی از کوتاهی و غفلت مسئولان فرهنگی خواندند. نکته‌ جالب اینجاست که هیچ خبری در باب برداشته شدن این پرده‌ها منتشر نشده است.

سطح تماشا در ایران

اگر از غفلت از خلط بازیگر و نقش در اظهار نظر فوق بگذریم، موضوع ابعاد دیگری نیز در ایران دارد. مسئله اول آن که علت استفاده از عکس این بازیگر محبوب این است که میلیون‌ها نفر در ایران این مجموعه‌ی تلویزیونی را دنبال می کنند که باورش برای بسیاری دشوار است. این مجموعه‌ تلویزیونی آن چنان در ایران محبوبیت یافته است که ساعاتی پس از نمایش هر قسمت، چندین نسخه از آن با زیرنویس فارسی در فضای وب پخش می شود.

بنا بر گزارش سایت مشرق آمارهای یک نهاد امنیتی نشان می دهند “تعداد بازدید از سریال بازی تاج و تخت از مرز 27 میلیون بار تماشا و دانلود عبور کرده است… در شرایطی که همچنان محدودیت‌های حجمی وجود دارد زمان انتشار قسمت اول از فصل ششم سریال «بازی تاج و تخت»، که تعارض عمیق با فرهنگ ایرانی دارد، توسط کاربران ایرانی با رایانه‌های‌ خانگی بیش از یک میلیون و دویست و پنجاه هزار بار و توسط دستگاه‌های تلفن همراه بیش از نهصد هزار بار دانلود شده است.” با معیارهایی که دستگاه تبلیغاتی حکومت اسلامی دارد کدام مجموعه‌ی تلویزیونی امریکایی یا بریتانیایی با “فرهنگ ایرانی” مورد نظر اسلامگرایان تعارض ندارد؟

چرا بازی تاج و تخت محبوب شده؟

موضوع دوم علت محبوبیت این مجموعه است. بسیار بوده‌اند مجموعه‌های درخشان تلویزیونی غربی مثل “دانتون ابی”، “بیگ بنگ تئوری” یا “هوملند” که برخی از آنها حتی توسط برخی شبکه‌های فارسی زبان با دوبله برای ایرانیان پخش شده‌اند اما هیچ یک به سطح محبوبیت بازی تاج و تخت برای ایرانیان نرسیده‌اند. چرا این مجموعه تا این حد در ایران طرفدار پیدا کرده است؟ علت آن است که این مجموعه با وضعیت سیاسی ایران و موقعیتی که ایرانیان خود را از لحاظ سیاسی در آن می بینند همخوانی دارد. بازی تاج و تخت داستان مجموعه‌ای از مراکز قدرت است که دارند برای قدرت بیشتر یکدیگر را له می کنند و گروهی در این میان به ثروت خود می افزایند. همچنین این مجموعه نشان می دهد که هر یک از این مراکز قدرت تا چه حد شکننده‌اند، وضعیتی که بیننده‌ی ایرانی در کشور به خوبی احساس می کند. امور خارق عادت این مجموعه (سحر و جادو و اژدها) نیز برای بیننده‌ی ایرانی جذابیت دارد.

ورشکستگی دستگاه تبلیغاتی

موضوع سوم شرایط دستگاه تبلیغاتی دولتی و حکومتی است. آنها که از وضعیت دستگاه تبلیغاتی حکومت اسلامی آگاه هستند به خوبی می دانند که دستگاه رسمی تبلیغاتی، با سالانه میلیاردها دلار بودجه و هزینه، ورشکسته است و تنها برای آبروداری نظام و همراه کردن پنج تا ده درصدی از جمعیت که از امتیازات و رانت‌های نظام در سطوح مختلف برخوردار هستند ادامهء کار می دهد. حتی در روستاهای کشور کمتر کسی حوصله دارد پای برنامه‌های تلویزیون دولتی بنشیند.

پیش از گسترش تلفن‌های هوشمند، شبکه‌های ماهواره‌ای تلویزیون حکومت اسلامی را بلاموضوع کرده بودند. امروز دسترسی بیش از چهل میلیون گوشی هوشمند به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی برنامه‌های تلویزیون حکومت اسلامی را عملاً بی‌مخاطب کرده است. حتی بخش‌های مورد نظر برنامه‌های طنز تلویزیون دولتی به صورت ویدیوهای تکه پاره در شبکه‌های اجتماعی و روی گوشی هوشمند تماشا می شوند.

بلافاصله بعد از تحکیم قدرت حکومت اسلامی، نمایش فیلم‌های غربی در سینما و تلویزیون محدود شده و فیلم‌های روسی و لهستانی و مانند آنها جای فیلم‌های غربی را گرفتند. در دههء‌ شصت ویدیو کاست‌های بتامکس و وی اچ اس، در دهه‌ های هفتاد و هشتاد کانال‌های ماهواره‌ای، و اکنون اینترنت به مجرای پخش فیلم‌های غربی تبدیل شده‌اند. حکومت عملاً از تکنولوژی شکست خورده اما به روی خودش نمی آورد و ممنوعیت‌ها همچنان برقرار است.

محدودیت برای غیر خودی‌ها، سودآوری برای خودی‌ها

و موضوع چهارم دوگانگی حکومت در مواجهه با انتشار آثار غربی در ایران است. قاعده‌ء مهندسی فرهنگ در ایران این است که برای عموم افراد جامعه محدودیت ‌هایی ایجاد می شود تا خودی‌ها از این محدودیت‌ها بهره بگیرند. همه‌ی فیلمسازان و نویسندگان آثار سینمایی باید ادبیات رسمی را دنبال کنند و بر آنها سخت گیری می شود اما گروهی خاص می توانند هرچه بخواهند در فیلم‌هایشان هرزگی و مسخرگی کنند. طبعاً فیلم‌های این دسته دوم بیشتر می فروشد.

در باب توزیع آثار تصویری خارجی نیز برای همه محدودیت‌هایی (مثل گرفتن مجوز قسمت به قسمت برای سریال‌ها) وجود دارد اما آنها که به نظام متصل هستند بدون هیچ مجوز کلی و جزئی به راحتی می توانند هر چه خواستند به بازار عرضه کنند. معلوم نیست چگونه بدون صدور پروانهء نمایش برای تک تک قسمت‌های مجموعه‌ «بازی تاج و تخت» یک عرضه کننده فیلم و سریال در ایران می ‌تواند این مجموعه را برای فروش در اینترنت عرضه کند. چرا سایر وب‌سایت‌ های عرضه کنندهء فیلم و سریال نمی توانند ده ها هزار اثر سینمایی و تلویزیونی خارجی را به مشتریان خود عرضه کنند؟ آنها اگر چنین کنند بلافاصله فیلتر شده و دست اندر کاران شان بازداشت می شوند. توزیع آثار سینمایی و تلویزیونی غربی از سوی غیر خودی‌ها جنگ نرم فرهنگی و از سوی خودی‌ها کسب و کار مشروع است.

فراتر از آن نمایش چهره‌ی بازیگران غربی در خیابان‌های تهران عملاً ممنوع است اما هرینگتون ظاهراً غربی به حساب نمی آید. وب سایت «فیلیمو» حتماً مجوز تبلیغات شهری در تهران با تصویر هرینگتون را در دورانی گرفته که چهره بسیاری از بازیگران شناخته شده ی ایران مجوز آمدن روی به بنر و نصب در سطح شهر را ندارند. چرا دیگر تبلیغ کنندگان کالا نمی توانند از عکس برد پیت یا رابرت دونیرو یا تام هنکس در تبلیغ کالاهای خود استفاده کنند؟

منبع:پژواک ایران


مجید محمدی

فهرست مطالب مجید محمدی  در سایت پژواک ایران 

*سپنتا نیکنام و مرگ حاکمیت قانون و حقوق شهروندی  [2017 Nov] 
*اصلاحات سال‌ها پیش مُرد. همین!  [2017 Oct] 
*«جان اسنو» در تهران  [2017 Sep] 
*دشمنی اسلامگرایانه با غرب چه نتایجی دارد؟ [2017 Aug] 
*نظرسنجی‌هایی بدون ارزش علمی [2017 Aug] 
*علی شریعتی: ایدئولوگ نظام سرکوب  [2017 Jun] 
*گام دوم مهندسی انتخابات ۹۶: چینش نامزدها و جهت دادن به کارزارها  [2017 Apr] 
* مهندسی انتخابات ۹۶ آغاز شده است [2017 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2017 Apr] 
*جریان «اصولگرا»: واگرا و آشفته  [2017 Apr] 
*رسانه‌های فارسی‌زبان با مالیات شهروندان و منابع عمومی کشورهای غربی چه می‌کنند؟ [2017 Mar] 
*معضل محمد خاتمی برای «نظام»: ضعیف، کم آزار، اما غیر قابل اعتماد [2017 Feb] 
*چهار روایت شخصی از جنایات داعشی جمهوری اسلامی  [2017 Feb] 
*«آشتی ملی»؛ طرحی توخالی و بی حاصل برای تقرب به خامنه‌ای  [2017 Feb] 
*هاشمی رفسنجانی؛ سیاست‌ورزی اسلامگرایانه در چارچوب ممکن‌ها [2017 Jan] 
*مهندسی غرور ملی با هیچ [2016 Dec] 
*ساختار آسیب‌های اجتماعی در ایران در سه نمودار [2016 Nov] 
*دوازده پرسش پیرامون چرایی و چگونگی پیروزی ترامپ و شکست کلینتون [2016 Nov] 
*واکنش ها به پیروزی ترامپ/ موج نارضایی‌ها، «نخبه‌گرایی، چند فرهنگ‌گرایی و جهان‌گرایی» را به عقب راند [2016 Nov] 
*کودک آزاری جنسی در پناه «بیت» المجرمان [2016 Oct] 
*جنگ با مردگان «غیر خودی»  [2016 Oct] 
*نهادهای پشتیبانی ایدئولوژیک برای استبداد مذهبی، تمامیت خواهی و کشورگشایی درایران  [2016 Oct] 
*مدیران جمهوری اسلامی در چه مواردی به اراذل و اوباش و لات‌ها متوسل می‌شوند؟  [2016 Oct] 
* انگاره بومی اداره و توسعه: واقعیت یا توهم؟ [2016 Sep] 
*میرقلی‌خان، امیری، دری اصفهانی: گامی کوچک از «قهرمان» تا «جاسوس»  [2016 Sep] 
*کدام‌یک اسلام را دزدیده‌اند: تروریست‌ها یا اصلاح‌طلبان؟ [2016 Jun] 
*نگاهی به نهادها و مبانی تصمیم‌گیری قوه قضائیه جمهوری اسلامی  [2016 May] 
*یک دیدار معمولی، یک عکس عادی، و موجی از اتهام و اعتراض [2016 May] 
*عرصه‌های جدیدی که روحانیت شیعه در نوردیده [2016 Apr] 
*ویروس ضد امریکایی؛ برندگان و بازندگان [2016 Apr] 
*از چپ عدالت‌گرا تا چپ امنیت‌گرا: طلیعه‌ ناسیونال-سوسیالیزم ایرانی [2016 Apr] 
*چرا در انتخابات مهندسی‌شده شرکت می‌کنند؟ [2016 Mar] 
*پدیده های قابل توجه و شگفت انگیز در نتایج انتخابات ۹۴ [2016 Feb] 
*انتخابات در نظام‌های اقتدارگرا تمامیت‌خواه [2016 Feb] 
*چهار دلیل برای ترغیب به مشارکت در انتخابات ۹۴ و نقد آنها  [2016 Feb] 
*تصویب توافق اتمی در ایران: مجلس یا شورای امنیت ملی؟  [2015 Aug] 
*رژیم خمینی چگونه تداوم یافت؟ [2015 Jun] 
*نظام بی‌شرم جمهوری اسلامی: شرم، سیری چند؟ [2015 Mar] 
*قاسم سلیمانی: «الهه مهربانی»، «سردار عارف» یا فرمانده ترور؟ [2015 Mar] 
*معجزه‌ی حکومت ولایی شیعی: یزید نقش امام حسین را بازی می‌کند [2014 Sep] 
*موضوعاتی که صدای آمريکا پوشش نمی‌دهد يا در اولويت آن نيست [2014 Sep] 
*بی بی سیزاسیون صدای امریکا [2014 Sep] 
*داعش، «سپاه قدس» اسلام‌گرایان سنی [2014 Jun] 
*مسجدسازی دولتی به جای ساخت مسکن عمومی [2014 Mar] 
*افسانه‌ی کمبود روحانی شيعه در ايران، مجيد محمدی [2014 Feb] 
*برنامه‌ تلويزيونی روحانی و پنج بازنمايی از وضعيت دولت  [2014 Feb] 
*رژیم تحریم علیه تحریم [2013 Sep] 
*ملی‌گرايی تکثرستيز: ضد غرب و پرونده‌ساز [2013 Aug] 
*سياست‌ورزیِ تهی از شرم [2013 Jul] 
*چرا سفر به ایران را تحریم نمی کنید؟ [2013 Jul] 
*شان يونسکوی رضا داوری: ننگ و آه [2013 Jul] 
*توهمات علی خامنه‌ای [2013 Apr] 
*علی خامنه‌ای و دروغ‌ها، رجزخوانی‌ها و مدعیات بی اساسش [2013 Apr] 
*بخش فلسفه‌ی دانشگاه تهران، دکان علم‌فروشی و مدرک‌سازی [2013 Apr] 
*فرسایش بنیان‌ها و پیوندهای اجتماعی در ایران [2012 Dec] 
*ناشر غير امين و تبليغات سياسی [2012 Jun] 
*تندیس‌های تنفر، اسلام رحمانی و مخاطرات امنیتی اسلام سیاسی [2012 May] 
*خلائق را از براندازی ولایت فقیه می ترسانند [2012 Apr] 
*«جامعه‌ ايران در سراشيبی انحطاط اجتماعی و اخلاقی»  [2012 Mar] 
*مطالعات خاورمیانه یا بسط تنفر، بی خیالی و پرده پوشی [2012 Mar] 
*روشنفکران دینی و مقدسات مردم [2012 Mar] 
*آمريکاستيزی روشنفکران ـ فعالان چپ ايرانی: سندرم "از موضع بالا" [2012 Mar] 
*امپریالیسم و ادبیات لجن مالی در سنت سیاسی چپ [2012 Feb] 
*مشکلات دروازه بانان سابق رسانه‌ها [2012 Jan] 
*کارنامه‌ی سياه و سوگناک دين سازمان‌يافته [2011 Dec] 
*صدايش را در نخواهند آورد [2011 Dec] 
*دين سازمان‌يافته، مروج تنفر و تبعيض [2011 Dec] 
*بیست روش گریز از پاسخ گویی: نقدی بر گزارش جمهوری اسلامی به کمیته حقوق بشر سازمان ملل [2011 Dec] 
*آیا بدون دین سازمان یافته، دنیای بهتری نمی داشتیم؟ [2011 Nov] 
*همه از دولت‌ها پول می گیرند، اما ...  [2011 Nov] 
*در جستجوی فرزندان از دست رفته  [2011 Nov] 
*رهبر بعدی چگونه تعیین خواهد شد؟  [2010 Jun] 
*يک دروغ بزرگ ديگر؛ فساد اخلاقی ساختاری غرب [2010 May] 
*جنبش سبز: اسلامگرا یا سکولار  [2010 May] 
*شهرنشينی، دانشگاه و طبقه متوسط: تهديدات امنيتی عليه ولايت فقيه [2010 Apr] 
*از ربانی سالاری به اوباش سالاری؛ تحول ساختار قدرت در جمهوری اسلامی  [2010 Mar] 
*رهبر جمهوری اسلامی و مداحی به قصد تقرب  [2010 Feb] 
*هشت تحليل غلط؛ پيش و پس از انتخابات رياست جمهوری  [2010 Feb] 
*زمان محاکمه‌ی خامنه‌ای در دادگاه جنایی بین‌المللی فرا رسیده است  [2009 Jul] 
* الگوهای رایج فریب‌کاری در نظام جمهوری اسلامی  [2009 Feb]