در کوبا چه خبر است و آیا آمریکا مداخله نظامی میکند؟
شهروندان کوبایی در سانتا کلارا، در خیابانهای خالی از وسایل نقلیه، پیاده یا با دوچرخه به مقصد میروند
در روزهای اخیر و در پی قطعی طولانی برق و کمبود مواد غذایی در کوبا، مردم این کشور دست به تظاهرات زدهاند و همزمان با مذاکرات میان هاوانا و واشینگتن، دولت دونالد ترامپ خواستار یک توافق فوری با دولت کوبا شده است.
هاوانا، پایتخت کوبا، در هفتههای اخیر تا ۱۵ ساعت در روز خاموشی داشته است، اما مقامهای کوبا تشدید بحران انرژی را ناشی از محدودیتهای تازهٔ آمریکا بر صادرات نفت به این کشور میدانند.
تحولات کوبا در هفتههای اخیر چه بوده؟ وضعیت زندگی کوباییها چگونه روز به روز بحرانیتر شده است؟ و خواستهٔ آمریکا از هاوانا چیست؟
بحران اخیر از چه زمانی آغاز شد؟
کوبا که توسط یک نظام سوسیالیستی تکحزبی مبتنی بر ایدئولوژی مارکسیستی اداره میشود سالهاست که هدف تحریمهای یکجانبه و گستردهٔ ایالات متحده قرار دارد و با اقتصادی بحرانزده دست و پنجه نرم میکند.
بحران کنونی کوبا پس از آن وخیم شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، دو ماه پیش موضع سختگیرانهٔ خود نسبت به آمریکای لاتین را گسترش داد و پس از عملیات چشمگیر و موفق ایالات متحده در ونزوئلا که منجر به دستگیری نیکلاس مادورو رئیسجمهور این کشور شد، اظهارات قاطعی دربارهٔ کلمبیا، کوبا و مکزیک بیان کرد.
ترامپ توجه خود را به ویژه به کوبا معطوف کرد و احتمال داد که مداخلهٔ ایالات متحده در این کشور ضروری نباشد زیرا این جزیره نزدیک به فروپاشی است.
او ۱۴ دیماه در جریان یک پرواز به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم کوبا خودش سقوط میکند. فکر نمیکنم به هیچ اقدامی نیاز داشته باشیم. به نظر میرسد در حال سقوط است. دارد برای شمارش نهایی افول میکند. آیا تا به حال آنها را وقتی مبارزه میکنند، دیدهاید؟ پایین میروند برای شمارش نهایی. و کوبا هم به نظر میرسد دارد پایین میرود».
سه روز پس از این اظهارات ترامپ، بحران اقتصادی کوبا در پی توقیف دو نفتکش دیگر مرتبط با ونزوئلا توسط ایالات متحده، شدت گرفت.
کوبا برای تأمین نفت به ونزوئلا متکی بود و این اقدام آمریکا باعث افزایش نگرانیها در کوبا شد و قطعی برقها را طولانیتر و مکرر کرد.
هواپیماها در فرودگاه خوزه مارتی هاوانا بهدلیل کمبود سوخت جت زمینگیر شدهاند
مواضع سازمان ملل و مکزیک چه بود؟
استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل متحد، نیمه بهمن گفت آنتونیو گوترش دبیرکل این سازمان از وضعیت انسانی کوبا «به شدت نگران» است و هشدار داد که اگر نیازهای نفتی این کشور برآورده نشود، ممکن است دچار فروپاشی شود.
دوجاریک اظهار داشت: «دبیرکل به شدت نگران وضعیت انسانی در کوبا است که اگر نیازهای نفتی آن برآورده نشود، بدتر خواهد شد و حتی ممکن است فروبپاشد. او یادآوری میکند که بیش از سه دهه است که مجمع عمومی به طور مداوم خواستار پایان دادن به تحریم اعمالشده از سوی ایالات متحده علیه کوبا شده است. دبیرکل از همهٔ طرفها میخواهد گفتوگو را دنبال کنند و به حقوق بینالملل احترام بگذارند».
یک روز پس از این اظهارات، میگل دیاز-کانل، رئیسجمهور کوبا، اعلام کرد که هاوانا آمادهٔ گفتوگو با ایالات متحده است، اما برای چنین گفتوگویی شروطی گذاشت.
او گفت: «کوبا مایل است با ایالات متحده گفتوگو کند، گفتوگو دربارهٔ هر موضوعی که نیاز به بحث یا بررسی دارد. تحت چه شرایطی؟ بدون فشار. گفتوگو نمیتواند تحت فشار انجام شود. شرایط باید همیشه بر پایهٔ برابری، احترام به حاکمیت ما، استقلال ما و حق تعیین سرنوشت ما باشد».
در این دوره، و در حالی که ایالات متحده در تلاش بود عرضه نفت به کوبا را قطع کند، دولت این کشور طرحی گسترده برای سهمیهبندی سوخت ارائه کرد.
همزمان کلودیا شینبوم، رئیسجمهور مکزیک، ۲۰ بهمن تأیید کرد که محمولههای نفت خام از کشورش به کوبا متوقف شده و مکزیک در تلاش است راههایی برای از سرگیری ارسال آنها به کوبا پیدا کند.
او گفت: «مردم مکزیک همیشه همبستگی نشان میدهند. هیچکس نمیتواند وضعیتی را که مردم کوبا اکنون تجربه میکنند نادیده بگیرد. وضعیتی که به خاطر تحریمهای بسیار ناعادلانهٔ ایالات متحده علیه هر کشوری که به کوبا نفت میفرستد ایجاد شده است».
چگونه بحران سوخت گسترش یافت؟
در همین روز، کوبا به شرکتهای هواپیمایی بینالمللی هشدار داد که از ۲۱ بهمن دیگر سوخت جت برای هواپیماها در این جزیره موجود نخواهد بود. این اعلام نشانهای بزرگ از وخامت شرایط بود.
بحران سوخت در کوبا به بحران زباله نیز تبدیل شد، زیرا بسیاری از کامیونهای زباله سوخت کافی برای جمعآوری زباله ندارند. رسانههای کوبایی گزارش دادند که سایر شهرها نیز شاهد انباشت زباله هستند و گفتند که ساکنان با استفاده از شبکههای اجتماعی خطرات بهداشت عمومی را اطلاعرسانی کردهاند.
رئیسجمهور ایالات متحده ۲۷ بهمن کوبا را «کشوری شکستخورده» خواند و در پاسخ به پرسش یک خبرنگار که پرسید چگونه میخواهید با کوبا توافق کنید، گفت: «کوبا اکنون یک کشور شکستخورده است. آنها حتی سوخت جت ندارند تا هواپیماهایشان بلند شوند، باند فرودگاهشان پر شده است».
او افزود: «ما همین حالا در حال صحبت با کوبا هستیم و مارکو روبیو هم همین حالا دارد با کوبا صحبت میکند و آنها قطعاً باید توافق کنند. چون واقعاً یک تهدید انسانی است».
در این شرایط، کوباییها بیش از پیش به انرژی خورشیدی روی آوردهاند تا کسبوکارهایشان فعال بمانند. با این حال، خیابانهای هاوانا بهدلیل نبود وسایل حملونقل، خالی و در شب اغلب تاریک است.
یک شهروند کوبایی به رویترز گفت: «برق برای همه چیز مهم است. بنابراین همه چیز دشوار میشود، وضعیت ما هر روز کمی بدتر میشود، بنابراین امیدواریم زمانی این وضعیت بهتر شود، چون زندگی اینطوری بسیار سخت است. برای ما غیرممکن است».
بحران سوخت در کوبا به بحران زباله نیز تبدیل شده است، زیرا بسیاری از کامیونهای زباله سوخت کافی برای جمعآوری زباله ندارند
آمریکا در کوبا مداخله نظامی میکند؟
رئیسجمهور ایالات متحده ۱۸ اسفند گفت که کوبا از نظر انسانی «عمیقاً» در بحران است و آمریکا ممکن است دست به یک «تصرف دوستانه» بزند.
آقای ترامپ گفت: «ممکن است یک تصرفِ دوستانه باشد، ممکن است نباشد. فرقی نمیکند چون آنها واقعاً، همانطور که میگویند، نفسهای آخر را میکشند. آنها انرژی ندارند. پول ندارند. از نظر انسانی در بحران عمیقی هستند».
ترامپ افزود: «رژیم کاسترو بیرحم بود، اما آنها با کمک ونزوئلا زندگی میکردند. حالا دیگر با کمک ونزوئلا زندگی نمیکنند، ونزوئلا هیچ انرژی، هیچ سوخت، هیچ نفت، هیچ پول، هیچ چیز برایشان نمیفرستد. آنها بدون ونزوئلا زندگی میکنند. نمیتوانند دوام بیاورند. و ما آنها را از همه چیز دیگر هم قطع کردیم. بنابراین بله، یا توافق خواهند کرد یا به هر حال در نهایت به آسانی انجام خواهد شد».
همزمان با این اظهارات، مسئولان کوبا با دولت ایالات متحده برای یافتن راهحلهایی برای تحریم اعمالشده بر دولت هاوانا مذاکره کردند.
رئیسجمهور کوبا در یک سخنرانی تلویزیونی که ۲۲ اسفند منتشر شد، گفت: «در راستای سیاست ثابت و پایداری که انقلاب کوبا در طول تاریخ خود از آن دفاع کرده است و با هدایت "ژنرال ارتش" به عنوان رهبر تاریخی انقلاب ما و توسط من و با همکاری عالیترین ساختارهای حزب، دولت و حکومت، مقامهای کوبایی اخیراً با نمایندگان دولت ایالات متحده گفتوگوهایی انجام دادهاند. هدف این گفتوگوها یافتن راهحلهایی از طریق گفتوگو برای اختلافات دوجانبهای بوده که میان دو کشور وجود دارد».
این اظهارات موجب آرام شدن اوضاع نشد.
حملهٔ گروهی از معترضان در شامگاه ۲۳ اسفند به دفتر حزب کمونیست کوبا در شهر مورون در مرکز این کشور به خشونت کشیده شد؛ رویدادی که رسانههای دولتی آن را موردی نادر از به خشونت کشیده شدن اعتراضات در کوبا دانستند.
ویدئوهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده، آتشسوزی و پرتاب سنگ به سوی ساختمان حزب کمونیست را نشان میدهد و معترضان شعار «آزادی» سر میدهند.
موضع کنگره آمریکا چیست؟
آمریکا برای دههها رابطهای پرتنش با کوبا داشته، و مارکو روبیو وزیر خارجهٔ آمریکا که خانوادهاش در دههٔ ۱۹۵۰ از کوبا به آمریکا مهاجرت کردند، مدتهاست خواستار آن است که ایالات متحده با شدت بیشتری با رهبری کوبا مقابله کند.
جمهوریخواهان کنگرهٔ آمریکا عمدتاً از سیاست خارجی دولت ترامپ حمایت کردهاند اما دموکراتها بارها به قطعنامههای اختیارات جنگی روی آوردهاند تا بحثها را دربارهٔ چگونگی استفادهٔ ترامپ از نیروی نظامی در کشورهای خارجی را آغاز کنند.
کنگره تاکنون موفق به تصویب هیچیک از این قطعنامهها نشده، اما برخی نگرانیها گاهی موجب شده است که دولت ترامپ دربارهٔ اهداف خود از جمله در مورد کوبا به کنگره توضیح دهد.
منبع:رادیو فردا