خبرنامه گویا - اعلام آتشبس دو هفتهای میان امریکا و جمهوری اسلامی، در نگاه نخست میتواند نشانهای از کاهش تنش تلقی شود؛ اما فاصله قابل توجه میان پیشنهاد ۱۵ بندی واشینگتن و طرح ۱۰ بندی تهران، این پرسش را مطرح میکند که آیا این آتشبس بیش از آنکه گامی به سوی توافق باشد، فرصتی برای بازچینی صحنه و آمادهسازی دور بعدی رویارویی است؟
بر اساس گزارشها، اختلافها همچنان بنیادی است:
واشینگتن بر توقف کامل غنیسازی، خروج ذخایر اورانیوم غنیشده، پایان حمایت مالی و نظامی از گروههای شبهنظامی منطقهای مانند حزبالله، حوثیها و حشدالشعبی، و محدودیتهای موشکی تأکید دارد. در مقابل، تهران حاضر به پذیرش چنین چارچوبی نیست و پیشنهاد ۱۰ بندی آن عملاً حفظ بخش عمدهای از زیرساخت هستهای و نفوذ منطقهای را مفروض میگیرد. چنین فاصلهای معمولاً نه با «دو هفته» بلکه با تغییرات راهبردی حل میشود.
از این زاویه، آتشبس ممکن است کارکردی عملیتر داشته باشد: کاهش فوری تنش برای عبور کشتیهای متوقفشده در تنگه هرمز، تخلیه صف نفتکشها، آرامسازی بازار انرژی و ایجاد فضای تنفسی برای متحدان منطقهای.
در تحلیل رفتار دونالد ترامپ نیز این ابهام بیشتر میشود. در فضای سیاسی آمریکا بارها گفته شده است: «به حرفهای ترامپ گوش نکنید، به کارهایش نگاه کنید.» در نمونه اخیر، او ضربالاجل سهشنبه ۷ آوریل را برای بازگشایی تنگه هرمز تعیین کرده بود و تقریباً هر روز آن را تکرار میکرد. با این حال، برای تحریریه «خبرنامه گویا» از ابتدا تمدید این ضربالاجل محتملترین سناریو ارزیابی میشد (هرچند در نهایت نتیجه به اعلام آتشبس انجامید). چرا؟ چون تجربه نشان داده زمانی که ترامپ مدام از اقدامی «بزرگ» سخن میگوید، احتمال عملی شدن فوری آن کمتر است؛ تصمیمهای «بزرگ» او معمولاً زمانی رخ میدهند که انتظارش نمیرود.
رفتار او در همین مورد نیز قابل توجه بود: تا دو ساعت مانده به پایان ضربالاجل، لحن «اقدام قریبالوقوع» ادامه داشت، اما ناگهان به «بهزودی با دوستان ایرانی گفتوگو خواهیم کرد» تغییر کرد. این دقیقاً همان لحظهای است که باید پرسید چه چیزی پشت صحنه در جریان است.
پرسش اینجاست: چه زمانی ناظران واقعاً رفتار رئیسجمهور آمریکا را درک خواهند کرد؟ شاید هیچوقت. اما یک چیز تغییر نمیکند: او همیشه «ترامپ» خواهد بود.
***
پاورقی: طرح این نکته به معنای حمایت از سیاستهای ترامپ نیست. صرفنظر از اینکه این سیاستها موفق بودهاند یا نه، منظور اشاره به الگوی تکرارشونده و ظریف در رفتار اوست. از ایدههایی مانند «تصرف گرینلند»، «افزودن کانادا بهعنوان ایالت پنجاهویکم»، تا صحبت از «در اختیار گرفتن نفت ایران». چنین طرحهایی اغلب با ایجاد آشفتگی و سردرگمی در میان طرفهای مقابل، فضای مذاکرات را تغییر میدهند و او تلاش میکند از این بیثباتی بهعنوان اهرم فشار و مزیت در چانهزنی استفاده کند.
***
آخرین پیام ترامپ:
روزی بزرگ برای صلح جهانی! ایران میخواهد این اتفاق بیفتد؛ آنها به اندازه کافی خسته شدهاند! دیگران هم همینطور!
آمریکا برای مدیریت ترافیک ایجادشده در تنگه هرمز کمک خواهد کرد. اقدامات مثبت زیادی در پیش خواهد بود! پول بزرگی به دست خواهد آمد. ایران میتواند روند بازسازی را آغاز کند.
ما انواع مختلفی از تجهیزات و کمکها را ارسال خواهیم کرد تا مطمئن شویم همهچیز بهخوبی پیش میرود. من اطمینان دارم که همینطور خواهد شد.
همانطور که اکنون در آمریکا تجربه میکنیم، این میتواند عصر طلایی خاورمیانه باشد!!!
رئیسجمهور دونالد جی. ترامپ
