ارتش ایالات متحده اعلام کرد روند «فراهم‌سازی شرایط» برای پاکسازی مین‌های دریایی در تنگهٔ هرمز را آغاز کرده و دو ناو این کشور از این گذرگاه راهبردی عبور کرده‌اند.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، روز شنبه ۲۲ فروردین اعلام کرد ناوهای «یواس‌اس فرانک پترسون» و «یواس‌اس مایکل مورفی» در چارچوب مأموریتی گسترده‌تر برای اطمینان از پاکسازی کامل تنگه از مین‌هایی که سپاه پاسداران کار گذاشته است، از تنگهٔ هرمز عبور کرده‌اند.

برد کوپر، فرماندهٔ سنتکام، گفت: «امروز روند ایجاد یک گذرگاه جدید را آغاز کردیم و به‌زودی این مسیر امن را در اختیار صنعت دریانوردی خواهیم گذاشت تا جریان آزاد تجارت تشویق شود.»

پیش از اعلام سنتکام، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، نیز با اعلام این‌که آمریکا «هر ۲۸ قایق مین‌گذار ایران» را غرق کرده، خبر داد که ارتش آمریکا روند پاکسازی تنگهٔ هرمز را آغاز کرده است.

خبرنگار اکسیوس نیز به‌نقل از یک مقام ارشد آمریکا نوشت که این اقدام بدون هماهنگی با ایران انجام شده و نخستین بار است که از زمان آغاز جنگ، ناوهای آمریکا از تنگه هرمز عبور می‌کنند.

در بیش از ۴۰ روز گذشته، نگرانی از حملات احتمالی سپاه به کشتی‌ها عملاً موجب مسدود شدن تنگهٔ هرمز شده است. بخش مهمی از نفت جهان از این گذرگاه حیاتی عبور می‌کند و محدود شدن آن بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داده است.

ایران هنوز واکنش رسمی به گزارش سنتکام نشان نداده اما خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه، پیشتر نوشته بود یک مورد حرکت ناوشکن آمریکایی از بندر فجیره به‌سمت تنگه هرمز گزارش شده و ادعا کرد که این موضوع بلافاصله با واکنش نیروهای مسلح و مقامات تهران مواجه شده و «دستور توقف به این ناو صادر شده است».

خبرگزاری فرانسه به‌نقل از یک مقام کاخ سفید می‌گوید مذاکرات ایران و آمریکا با میانجی‌گری پاکستان «به‌صورت مستقیم و رودررو» در حال انجام است که تغییری شاخص نسبت به رویه‌های گذشته محسوب می‌شود.

شبکهٔ الجزیره نیز گزارش داده است که این گفت‌وگوها «به‌صورت مستقیم و حضوری» برگزار شده و آن را نخستین مذاکرات رودررو میان دو طرف در چند دههٔ اخیر توصیف کرده است.

در همین حال، خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز تأیید کرده است که مذاکرات میان ایالات متحده و ایران «به‌صورت مستقیم» در اسلام‌آباد در جریان است.

در مذاکرات پیشین میان ایران و آمریکا که آخرین دوره‌های آن پیش از جنگ ۴۰ روزه و پیش از جنگ ۱۲ روزه با میانجی‌گری عمان برگزار شد، مذاکره‌کنندگان واشینگتن و تهران از طریق میانجی و در اتاق‌های جداگانه با یکدیگر ارتباط داشتند.

کاخ سفید اعلام کرده است که هیئت آمریکایی مذاکره‌کننده شامل جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژه، و جرد کوشنر است. رسانه‌های ایران نیز محمدباقر قالیباف، عباس عراقچی و علی باقری را اعضای اصلی مذاکره‌کنندهٔ ایرانی اعلام کرده‌اند.

خبرنگار صداوسیما در اسلام‌آباد خبر داد که مذاکره‌کنندگان پس از یک دور گفت‌وگو، مذاکره را از سر گرفته‌اند.

بر اساس این گزارش، بازگشت به مذاکره حدود ساعت ۱۸:۳۰ به وقت ایران انجام شده است. ساعت مشخصی برای پایان این گفت‌وگوها مطرح نشده، اما خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، از احتمال تمدید یک‌روزهٔ مذاکرات خبر داده است.

وزارت خارجهٔ ایالات متحده اعلام کرد اجازه اقامت دائم (گرین‌کارت) عیسی هاشمی، پسر معصومه ابتکار، و خانواده‌اش را به‌دلیل «ارتباط با مقام‌های جمهوری اسلامی» لغو کرده و مأموران فدرال آن‌ها را بازداشت کرده‌اند.

بیانیهٔ وزارت خارجه آمریکا که شنبه ۲۲ فروردین منتشر شد، همسر عیسی هاشمی را مریم طهماسبی معرفی کرده و افزوده آن‌ها به همراه پسرشان اکنون در بازداشت ادارهٔ مهاجرت و گمرک ایالات متحده قرار دارند و در انتظار اخراج از این کشور به‌سر می‌برند.

معصومه ابتکار در جریان اشغال سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۳۵۸ توسط «دانشجویان پیرو خط امام» که به بحران گروگان‌گیری ۵۲ آمریکایی به‌مدت ۴۴۴ روز انجامید، نقش سخنگوی اشغالگران و گروگان‌گیران را داشت.

وزارت خارجهٔ آمریکا در این بیانیه معصومه ابتکار را «مبلغ اصلی» گروگان‌گیران توصیف کرده و افزوده است که او با تهیهٔ مصاحبه‌های هدایت‌شده، تلاش می‌کرد شرایط نگهداری گروگان‌ها را مطلوب نشان دهد، در حالی که آن‌ها در سلول انفرادی نگهداری می‌شدند و تحت فشارهای جسمی و روانی قرار داشتند.

معصومه ابتکار در دولت محمد خاتمی (۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴) رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و معاون رئیس‌جمهور بود و در دولت حسن روحانی نیز بار دیگر در همین سمت از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ فعالیت کرد، سپس از سال ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ به‌عنوان معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده منصوب شد.

بر اساس اعلام وزارت خارجه آمریکا، عیسی هاشمی، مریم طهماسبی و فرزندشان در سال ۲۰۱۴ با ویزاهای صادرشده در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما وارد آمریکا شدند و در خرداد ۱۳۹۵ از طریق برنامهٔ ویزای تنوع نژادی، اقامت دائم دریافت کردند.

وزارت خارجهٔ آمریکا همچنین اعلام کرد که هفتهٔ گذشته وضعیت اقامت حمیده افشار سلیمانی، از بستگان قاسم سلیمانی، فرمانده کشته‌شدهٔ نیروی قدس سپاه پاسداران، و دخترش را نیز لغو کرده است. به‌گفتۀ این وزارتخانه، این دو نفر نیز در بازداشت ادارهٔ مهاجرت و گمرک آمریکا هستند.

در ادامهٔ این بیانیه آمده است که وضعیت اقامت فاطمه اردشیر لاریجانی، دختر علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی ایران، و همسرش کلانتر معتمدی نیز لغو شده است. به‌گفتۀ وزارت خارجهٔ آمریکا، این دو نفر دیگر در ایالات متحده حضور ندارند و از ورود مجدد به این کشور منع شده‌اند.

وزارت خارجهٔ آمریکا تأکید کرده است که دولت دونالد ترامپ اجازه نخواهد داد آمریکا به محل اقامت افرادی تبدیل شود که با «رژیم‌های تروریستی ضدآمریکایی» مرتبط هستند.

دونالد ترامپ می‌گوید آمریکا اکنون در حال آغاز روند پاکسازی تنگه هرمز است و آن را لطف این کشور به کشورهای سراسر جهان توصیف کرد.

رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی که دقایقی پس از اعلام شروع مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد منتشر کرد، نوشت: «ما اکنون روند پاکسازی تنگه هرمز را آغاز کرده‌ایم، به‌عنوان لطفی به کشورهای سراسر جهان، از جمله چین، ژاپن، کره جنوبی، فرانسه، آلمان و بسیاری دیگر. جالب این‌جاست که آن‌ها خودشان شجاعت یا ارادهٔ انجام این کار را ندارند.»

دونالد ترامپ در بخشی دیگر از پیام خود نوشت تنها چیزی که برای حکومت ایران در این منطقه باقی مانده، «تهدید این است که شاید یک کشتی به یکی از مین‌های دریایی‌شان برخورد کند، که البته همهٔ ۲۸ قایق مین‌گذارشان هم‌اکنون در کف دریا قرار دارد».

همزمان با انتشار این پیام، باراک راوید، خبرنگار آکسیوس، به‌نقل از یک مقام آمریکایی از عبور «چندین کشتی نیروی دریایی ایالات متحده» از تنگه هرمز خبر داد.

این خبرنگار هویت این مقام آمریکایی را اعلام نکرد اما به‌نقل از او افزود این اقدام بدون هماهنگی با ایران انجام شده و نخستین بار است که از زمان آغاز جنگ، ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز عبور می‌کنند.

آکسیوس در خبر تکمیلی به‌نقل از این مقام ارشد آمریکایی نوشت «ناوهای جنگی از شرق به غرب از تنگه هرمز عبور کرده و وارد خلیج فارس شدند و سپس دوباره از طریق تنگه به سمت شرق بازگشته و راهی دریای عرب شدند». به‌گفتهٔ این مقام آمریکایی، «این عملیاتی با تمرکز بر آزادی کشتیرانی در آب‌های بین‌المللی بود.»

ایران هنوز واکنش رسمی به این گزارش‌ها نشان نداده اما خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه، نوشت یک مورد حرکت ناوشکن آمریکایی از بندر فجیره به‌سمت تنگه هرمز گزارش شده و ادعا کرد که این موضوع بلافاصله با واکنش نیروهای مسلح و مقامات تهران مواجه شده و «دستور توقف به این ناو صادر شده است».

رسانه‌های ایران همزمان با اعلام رسمی پاکستان، بعدازظهر شنبه ۲۲ فروردین از شروع رسمی مذاکرات میان ایران و آمریکا با میانجی‌گیری پاکستان در اسلام‌آباد خبر دادند.

اعلام شروع مذاکرات در حالی است که ایران قبلاً آتش‌بس در لبنان و آزاد شدن دارایی‌های مسدودشده را به‌عنوان پیش‌شرط مذاکرات مطرح کرده بودند.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی که ریاست گروه مذاکره‌کنندگان ایرانی را بر عهده دارد، نیز این دو شرط را به‌عنوان اقدامات مورد توافق دو طرف خوانده و تأکید کرده بود که تا این خواسته‌ها برآورده نشود، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود.

در این باره، خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز در خبر شروع رسمی مذاکرات، از «رایزنی‌های فشرده و پیشرفت گفت‌وگوها» پیش از آن خبر داد و نوشت در این رایزنی‌ها قرار شده حملات اسرائیل به بیروت متوقف و به «مناطق جنوبی لبنان» محدود شود.

این رسانهٔ حکومتی همچنین نوشت طرف آمریکایی آزادسازی دارایی‌های مسدودشده را پذیرفته اما در عین حال تأکید کرد این موضوع «نیاز به گفت‌وگوهای کارشناسی و فنی دقیق‌تر در این زمینه» دارد.

ساعتی پیش از اعلام شروع رسمی مذاکرات، سخنگوی وزارت خارجه ایران هم اعلام کرد که گفت‌وگوها با مقام‌های پاکستانی از همان شب ورود هیئت ایرانی به اسلام‌آباد آغاز شد.

اسماعیل بقائی تأیید کرد که محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی حدود دو تا دو ساعت و نیم با مقام‌های پاکستانی گفت‌وگو کرده‌اند. بقائی نامی از این مقام‌ها نبرد، اما پیشتر در برخی گزارش‌ها گفته شده بود که این گفت‌وگو با وزیر دفاع پاکستان انجام شده است که در فرودگاه نیز به استقبال هیئت ایرانی رفته بود.

کمیته حقیقت‌یابِ مستقل سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران روز جمعه در بیانیه‌ای از وضعیت زندانیان در ایران در پی آغاز جنگ و همین طور قطعی طولانی‌مدت اینترنت در کشور که هم‌چنان ادامه دارد شدیدا ابراز نگرانی کرد.

کمیته حقیقت‌یاب در زمینه بازداشتی‌ها مخصوصا به بازداشتی‌های اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و همین طور بازداشتی‌های پس از جنگ اشاره کرده و نام نسرین ستوده، وکیل مدافع حقوق بشر، و اعضای جامعه بهاییان ایران را آورده است.

این کمیته همچنین از قطعی ممتد و تقریبا صددرصدی اینترنت در کشور، سرکوب فعالان جامعه مدنی و اعدام‌هایی که اخیرا با اتهامات امنیتی توسط قوه قضاییه اجرا شده شدیدا ابراز نگرانی کرده است.

در سوی مقابل، کمیته حقیقت‌یاب به قربانی شدن غیرنظامیان و آسیب دیدن زیرساخت‌های غیرنظامی در ایران اشاره و تأکید کرده که حملات آمریکا و اسرائیل «خساراتی جبران‌ناپذیر» بر زندگی مردم ایران وارد کرده است.

این کمیته هشدار داده است که برخی از این حملات می‌تواند در صورت اثبات جنایت جنگی به حساب بیاید.

کاخ سفید روز شنبه بعدازظهر خبر داد که جی دی ونس، معاون دونالد ترامپ، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر با شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، دیدار کرده است.

این دیدار پس از آن برگزار می‌شود که هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف با مقام بلندپایه پاکستانی دیدار کرد. شهباز شریف در میان دو تیم مذاکره‌کننده نقش میانجی اصلی را ایفا می‌کند.

شریف در دیدار با ونس گفته است که امیدوار است گفت‌وگوهای روز شنبه سنگ بنای صلحی پایدار در منطقه را بگذارد.

همزمان کاخ سفید روز شنبه خبر خبرگزاری رویترز مبنی بر آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران در «قطر و دیگر بانک‌های خارجی» را تکذیب کرد.

پیشتر این خبرگزاری به نقل از یک منبع بی نام و نشان نوشته بود که آمریکا با شرط قالیباف مبنی بر آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران موافقت کرده است.

دولت جو بایدن در شهریورماه ۱۴۰۲ با صدور مجوز رسمی انتقال شش میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده ایران در کره جنوبی به قطر، راه را برای آزادی پنج شهروند آمریکایی زندانی در ایران هموار کرد.

با این حال در همان زمان تعیین شد که ایران با پول‌های آزادشده تنها بتواند «غذا و دارو خریداری کند و قطر به‌صورت مستقیم هزینه آن را خواهد پرداخت».

بیشتر در این باره:

بلینکن مجوز معافیت تحریمی برای آزادسازی شش میلیارد دلار و مبادله زندانیان را صادر کرد

ساعتی پیش خبرنگار اعزامی خبرگزاری صداوسیما در گزارشی گفت که هیئت ایرانی با شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، دیدار کرده است.

در این خبر اشاره نشد که اعضای دیدارکننده با شریف چه کسانی بوده‌اند.

به گزارش خبرگزاری تلویزیون حکومتی ایران، مذاکره‌کنندگان ایران ابتدا قرار بود درباره «نقض عهد» آمریکا با شهباز شریف گفت‌وگو کنند. به نظر می‌رسد مقصود از «نقض عهد» دو خواسته‌ای باشد که محمدباقر قالیباف روز جمعه مطرح کرد: آتش‌بس در لبنان و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران.

وزیر امور خارجه پاکستان روز شنبه ابراز امیدواری کرد که دو هیئت عالی‌رتبه ایران و آمریکا در مذاکرات پیشِ رو «مشارکت سازنده» داشته باشند.

اسحاق دَر، وزیر خارجه پاکستان، پس از استقبال از دو هیئت ایرانی و آمریکایی بیانیه‌ای رو در ظهر شنبه منتشر کرد.

هیئت آمریکایی به ریاست جی دی ونس، معاون ترامپ، ظهر شنبه وارد اسلام‌آباد شد. هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف ساعاتی پیشتر یعنی جمعه شب به پایتخت پاکستان رسیده بود.

در بیانیه وزارت خارجه پاکستان ابراز امیدواری شده است که طرفین با نیت «اشتراک سازنده» به پای میز مذاکره بروند. در این بیانیه همچنین بر تمایل اسلام‌آباد به تسهیل روند مذاکرات برای رسیدن به «راه حلی ماندگار و پایدار» تأکید شده است.

در حالی که قرار بود دو هیئت صبح شنبه مذاکرات را آغاز کنند، اکنون رسانه‌های داخل ایران نوشته‌اند که هر یک از هیئت‌ها جداگانه ابتدا با شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان، دیدار می‌کنند و سپس برنامه دیدار هیئت‌ها مشخص خواهد شد.