نیویورکتایمز: آمریکا نسخه سختگیرانهتری از توافق را به ایران فرستاد
نیویورکتایمز گزارش داد دونالد ترامپ شرایط سختگیرانهتری را به چارچوب پیشنهادی برای پایان جنگ با ایران افزوده و نسخه اصلاحشده توافق را برای بررسی به تهران ارسال کرده است.
به گفته منابع آمریکایی، هدف از این اقدام افزایش فشار بر حکومت ایران برای پذیرش سریعتر توافق و پایان دادن به بنبست مذاکرات است.
نیویورکتایمز به نقل از سه مقام آگاه گزارش داد که رییسجمهوری آمریکا، مفاد یک توافق احتمالی برای پایان دادن به جنگ ایران را بازبینی کرده و با اعمال شروط سختگیرانهتر، متن جدید را برای بررسی به مقامهای ایرانی ارسال کرده است.
این مقامها جزئیاتی درباره تغییرات اعمالشده در متن توافق ارائه نکردهاند، اما گفتهاند ترامپ نسبت به برخی بخشهای توافق که آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را در بر میگیرد، ابراز نگرانی کرده است. به گفته دو مقام آمریکایی، رییسجمهوری آمریکا همچنان رویکرد دولت باراک اوباما در آزادسازی بخشی از داراییهای ایران در چارچوب توافق هستهای سال ۲۰۱۵ را اشتباه میداند و نمیخواهد توافق جدید به اقدامی مشابه منجر شود.
همزمان با چشمانداز مبهم مذاکرات، محاصره دریایی بندرهای ایران ادامه دارد
بر اساس این گزارش، یکی دیگر از دلایل بازنگری در متن توافق، نارضایتی ترامپ از کندی روند پاسخگویی حکومت ایران به پیشنهادهای آمریکا بوده است. مقامهای آمریکایی گفتهاند مذاکرات و تدوین چارچوب توافق با کمک میانجیهایی از جمله پاکستان انجام شده، اما پاسخ تهران به کندی پیش رفته است.
به نوشته نیویورکتایمز، نسخه جدید و سختگیرانهتر توافق احتمالاً با این هدف تدوین شده که حکومت ایران را برای پذیرش سریعتر چارچوبی که پیشتر به رهبر جمهوری اسلامی، مجتبی خامنهای، ارسال شده بود، تحت فشار قرار دهد.
این روزنامه همچنین گزارش داد که دسترسی به رهبر جمهوری اسلامی برای بررسی و تایید نهایی توافق دشوار بوده و همین موضوع روند تصمیمگیری را پیچیده کرده است. به گفته منابع آگاه، هرگونه اصلاح در متن سند که از آن با عنوان «یادداشت تفاهم» یاد میشود، میتواند به تاخیرهای بیشتری در روند مذاکرات منجر شود.
نیویورکتایمز در ادامه نوشت ترامپ هشتم خرداد جمعه به مدت دو ساعت با مشاوران ارشد امنیتی و سیاسی خود در اتاق وضعیت کاخ سفید درباره راههای پایان دادن به جنگ ایران گفتوگو کرد، اما این نشست بدون اعلام نتیجه مشخص یا توافق نهایی پایان یافت.
بر اساس چارچوب مورد بحث، کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران متوقف خواهد شد و در مقابل، جمهوری اسلامی محدودیتهای اعمالشده بر تنگه هرمز را لغو خواهد کرد. تنگه هرمز یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در آن پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی انرژی دارد.
هشدار وزیر جنگ آمریکا به تهران: در صورت ناکامی مذاکرات، آماده ازسرگیری حملات هستیم
در این گزارش آمده است که پیش از آغاز عملیات نظامی علیه حکومت ایران در ۹ اسفند، تنگه هرمز برای تجارت بینالمللی باز بود و یکی از محورهای اصلی مذاکرات کنونی، بازگرداندن شرایط عبور و مرور کشتیها به وضعیت پیش از جنگ است.
نیویورکتایمز همچنین نوشت که برخی از حساسترین و پیچیدهترین موضوعات، از جمله سرنوشت برنامه هستهای ایران، در این چارچوب حلوفصل نخواهد شد و بررسی آنها به مراحل بعدی مذاکرات موکول میشود.
این گزارش در حالی منتشر شده که پس از بیش از سه ماه درگیری نظامی، تلاشهای دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی که بتواند هم جنگ را متوقف کند و هم مسیرهای حیاتی انرژی را باز نگه دارد، وارد مرحلهای حساس شده است. با این حال، مشخص نیست تهران تا چه اندازه با شرایط جدید مورد نظر ترامپ موافقت خواهد کرد.
آریل کوهن، پژوهشگر شورای آتلانتیک و نویسنده این تحلیل نوشته نقشه راهبردی خاورمیانه در حال تغییر است و به نظر میرسد نفوذ آمریکا در این منطقه رو به کاهش باشد.
او با اشاره به نزدیک شدن تهران و واشینگتن به یک توافق نوشته است برای کسانی که دهههاست این منطقه را مطالعه میکنند، این وضعیت نمونهای از «ربودن شکست از آغوش پیروزی» به نظر میرسد.
بهنوشته او آنچه در خطر قرار دارد، اعتبار قدرت جهانی آمریکا است. در جنگ جهانی دوم، بریتانیا و فرانسه پس از اعلام جنگ به آلمان نازی در واکنش به اشغال لهستان، شش ماه تقریبا هیچ اقدام موثری انجام ندادند. این دوره بعدها به «جنگ عجیب» یا «جنگ ساختگی» مشهور شد. حتی زمانی که نیروهای اعزامی بریتانیا به سختی از سواحل دانکرک گریختند، برخی رهبران لندن همچنان توصیه میکردند با آدولف هیتلر مذاکره شود.
او در ادامه نوشته است تعیین اهداف روشن جنگی، پیششرط ضروری پیروزی نظامی است. همانگونه که رییسجمهوری و وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کردهاند، اهداف واشینگتن در این درگیری روشن بود: جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای، تضعیف توان موشکهای بالستیک ایران، و برچیدن یا دستکم تضعیف شبکه نیروهای نیابتی که تهران برای اعمال نفوذ در خاورمیانه ایجاد کرده است؛ از حماس در غزه و حزبالله در لبنان گرفته تا حوثیها در یمن.
-
همزمان با چشمانداز مبهم مذاکرات، محاصره دریایی بندرهای ایران ادامه دارد
بهنوشته کوهن، این اهداف از نظر راهبردی حیاتی بودند اما چارچوب توافقی که اکنون در حال شکلگیری است، ظاهرا هیچیک از شرایط لازم برای صلحی پایدار را تامین نمیکند. در عوض، خطر آن وجود دارد که به وصلهای موقت تبدیل شود که شکست راهبردی عمیقتری را پنهان میکند.
گره کور برنامه هستهای ایران
نویسنده در ادامه با اشاره به اینکه گره اصلی همچنان برنامه هستهای ایران و تاکید تهران بر این است که هنوز پیشنهادهای مربوط به برنامه هستهای خود را نپذیرفته، تاکید کرده است که همین موضوع به تنهایی باید زنگ خطر را به صدا درآورد.
هر توافقی باید شامل واگذاری ذخایر مواد هستهای ایران، برچیدن آبشارهای سانتریفیوژ و نابودی تاسیسات تولید آب سنگین باشد. تا این لحظه، هیچیک از این موارد مورد توافق قرار نگرفته است.
اگر زیرساخت هستهای ایران باقی بماند، واشینگتن در عمل ایرانی را بر جا خواهد گذاشت که هر زمان رهبرانش اراده کنند، میتواند با سرعت به سمت تولید سلاح هستهای حرکت کند؛ همانگونه که در تابستان ۲۰۲۵ نیز چنین ظرفیتی داشت.
بهنوشته کوهن این حل بحران نیست؛ بلکه صرفا به تعویق انداختن بحران بعدی است، درست همانند توافق هستهای دولت باراک اوباما با جمهوری اسلامی.
والاستریت ژورنال: کاهش فشار پیش از تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده، یک قمار پرهزینه است
موشکها و نیروهای نیابتی همچنان پابرجا هستند
نویسنده سپس افزوده به همان اندازه نگرانکننده، بقای ساختار گسترده قدرتنمایی منطقهای جمهوری اسلامی است: نیروی موشکهای بالستیک و شبکه نیروهای نیابتی.
در توافق احتمالی، هیچ تعهدی برای خلع سلاح موشکی وجود ندارد؛ چه برسد به سازوکاری اجرایی برای جلوگیری از انتقال پول، تسلیحات و مربیان نظامی ایرانی به گروههای نیابتی.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز بار دیگر حمایت بیقیدوشرط تهران از حزبالله را تایید کرده است.
رهبر حزبالله تهدید به کودتا در لبنان کرده و به طور مستمر از دولت لبنان میخواهد مذاکرات صلح با اسرائیل را متوقف کند.
به عبارت دیگر، رژیم ایران از اهداف راهبردی خود عقبنشینی نکرده است؛ بلکه صرفا در حال خریدن زمان است.
اقتصاد به جای راهبرد؟
از نظر نویسنده این تحلیل، منطق این عقبنشینی ظاهری آمریکا روشن است: دولت ترامپ به شدت نگران فشارهای تورمی پیش از انتخابات میاندورهای کنگره است؛ بهویژه افزایش قیمت نفت، گاز طبیعی مایع، هزینههای حملونقل و بیمه که ناشی از بیثباتی در خلیج فارس هستند. تهران نیز میخواهد مذاکرات را تا زمان انتخابات میاندورهای طول بدهد.
کوهن اما تاکید کرده است که جایگزین کردن نگرانیهای اقتصادی با انضباط راهبردی، در مواجهه با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در طول تاریخ همواره فرمولی شکستخورده بوده است.
تهران، با تکیه بر همکاری فزاینده با مسکو و پکن، دیگر مانند یک بازیگر منزوی منطقهای رفتار نمیکند. جمهوری اسلامی بخشی از یک ائتلاف گستردهتر ضد غربی است که جایگاه جهانی آمریکا را به چالش میکشد.
-
هشدار وزیر جنگ آمریکا به تهران: در صورت ناکامی مذاکرات، آماده ازسرگیری حملات هستیم
تهدید علیه نظم بینالمللی
از نگاه نویسنده مساله دیگری نیز وجود دارد: تهدید علیه منافع عمومی جهانی. اگر تهران بتواند اهرم فشار عملی خود بر تنگه هرمز را حفظ کند، این امر سابقهای خطرناک در نظام بینالملل ایجاد خواهد کرد. تهران از موقعیت جغرافیایی خود بهعنوان سلاح استفاده کرده تا از آمریکا امتیاز بگیرد. اگر در این کار موفق شود، سایر قدرتهای تجدیدنظرطلب نیز از آن درس خواهند گرفت. امروز هرمز؛ فردا بابالمندب، بسفر یا تنگه مالاکا.
پیامدهای چنین وضعیتی عمیق خواهد بود: مسیرهای دریایی دائما نظامی میشود. تورم مزمن جهانی و ناامنی انرژی باعث فرسایش بیشتر نظم مبتنی بر قواعدی میشود که از سال ۱۹۴۵ ستون فقرات تجارت جهانی بوده است.
پیامی خطرناک برای چین
آریل کوهن در ادامه یادداشت خود تاکید کرده است که شاید خطرناکترین پیامد این روند، پیامی باشد که به پکن ارسال میشود. خلاءهای راهبردی به سرعت پر میشوند و بازدارندگی بیش از هر چیز یک پدیده روانی است. زمانی که تصور ضعف شکل بگیرد، دشمنان با جسارت بیشتری برای بهرهبرداری از آن اقدام میکنند.
ائتلافهای بزرگ کلید پیروزی هستند. اما واشینگتن در بحران اخیر خلیج فارس بدون هماهنگ کردن متحدان ناتو و شرکای اروپایی خود وارد میدان شد؛ در حالی که تنشها بر سر اوکراین و گرینلند نیز همچنان ادامه دارد. ساختار گسترده ائتلافهای آمریکا تحت فشار قرار گرفته است.
اعتبار قدرتهای بزرگ چگونه از بین میرود؟
بهنوشته نویسنده قدرتهای بزرگ اعتبار خود را ابتدا به تدریج و سپس ناگهان از دست میدهند.
بنبست هرمز بخشی از روندی طولانی و تاسفبار است که از واکنش ضعیف غرب به حمله روسیه به گرجستان در سال ۲۰۰۸ آغاز شد، با الحاق کریمه در سال ۲۰۱۴ ادامه یافت و با تهاجم مجدد روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ تشدید شد.
اگر واشینگتن اکنون از نابود کردن کامل تواناییهای بازدارنده و فشارآور ایران عقبنشینی کند، هم متحدان و هم دشمنان این پیام را دریافت خواهند کرد: آمریکا دیگر نمیتواند «نه» بگوید و منظورش واقعا نه باشد.
بهنوشته کوهن، ایالات متحده هنوز توانایی رهبری جهان را دارد، اما رهبری نیازمند شفافیت راهبردی، اراده سیاسی و آمادگی برای پایبند ماندن به خطوط قرمز است.
بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، دو راکت از لبنان به سمت منطقه صفد شلیک شد که یکی از آنها رهگیری و دیگری در یک منطقه باز سقوط کرد. همچنین یک راکت دیگر که به سمت منطقه جلیل علیا شلیک شده بود، از سوی سامانههای پدافندی رهگیری شد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد تعدادی از راکتهای شلیکشده به جلیل غربی نیز رهگیری شدند و بقیه در مناطق باز فرود آمدند. همچنین سامانههای دفاع هوایی دو راکت را که به سمت منطقه کریات شمونا شلیک شده بودند، منهدم کردند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت که موشکهای هدایتشونده حزبالله دو تانک اسرائیلی را مورد اصابت قرار دادند.
در همین حال، ویدیوهایی از شهر ساحلی نهاریا در شمال اسرائیل منتشر شد که برخورد راکتها به آبهای دریای مدیترانه در نزدیکی ساحل را در حالی نشان میداد که شهروندان وحشتزده برای پناه گرفتن میدویدند.
حزبالله همچنین چند پهپاد به سوی اسرائیل پرتاب کرد. ارتش اسرائیل اعلام کرد یکی از این پهپادها به یک منطقه نظامی در نزدیکی شهرک مرزی شومرا برخورد کرد و دو پهپاد دیگر رهگیری شدند.
ارتش همچنین گفت یک پهپاد دیگر ظاهرا حتی از مرز عبور نکرده است.
به گفته ارتش اسرائیل، حملات بعدازظهر شنبه هیچ زخمی بر جای نگذاشت.
نتانیاهو: اسرائیل حملات علیه حزبالله در لبنان را تشدید خواهد کرد
نگرانی از تشدید حملات
حملات روز شنبه پس از شبی پرتنش در شمال اسرائیل صورت گرفت؛ شبی که ساکنان محلی از به صدا درآمدن مکرر آژیرهای هشدار و شنیده شدن صدای انفجارها خبر دادند و از دولت بهدلیل ناتوانی در پایان دادن به تهدید حزبالله که مورد حمایت همهجانبه جمهوری اسلامی است، انتقاد کردند.
ارتش اسرائیل روز شنبه اعلام کرد با توجه به پیشروی نیروهایش در جنوب لبنان، احتمال افزایش حملات راکتی حزبالله علیه شمال اسرائیل وجود دارد، اما در حال حاضر تغییری در دستورالعملهای فرماندهی جبهه داخلی برای غیرنظامیان ایجاد نشده است.
در بیانیه ارتش آمده است: «در پی گسترش عملیات ارتش اسرائیل در جنوب لبنان و بر اساس ارزیابیهای میدانی، ارتش خود را برای احتمال افزایش آتش از خاک لبنان، بهویژه علیه مناطق شمالی، آماده میکند.»
بنیامین نتانیاهو جمعه هشت خرداد تایید کرد که نیروهای لشکر ۳۶ ارتش اسرائیل از رود لیتانی عبور کردهاند و فراتر از خط دفاعی تعیینشده ارتش در جنوب لبنان پیش رفتهاند.
این خط دفاعی که ماه گذشته اعلام شد، مرز منطقه امنیتی مورد نظر اسرائیل در جنوب لبنان را مشخص میکند. این خط عمدتا در جنوب رود لیتانی قرار دارد؛ رودی که حدود ۳۰ کیلومتر از مرز اسرائیل فاصله دارد و سالهاست اسرائیل تلاش میکند حزبالله را به شمال آن عقب براند.
آتشبس در آستانه فروپاشی؛ نعیم قاسم خلع سلاح حزبالله را رد و بر نبرد با اسرائیل تاکید کرد
حمله به مرکز فرماندهی توپخانه حزبالله
ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد روز جمعه یک مرکز فرماندهی توپخانه حزبالله در جنوب لبنان را هدف قرار داده است.
به گفته ارتش، پس از حمله به منطقه برج الشمالی، انفجارهای ثانویه مشاهده شد که نشان میداد در داخل ساختمان تسلیحات نظامی نگهداری میشده است.
ارتش اسرائیل مدعی شد پیش از حمله، نیروهای حزبالله را در آن محل شناسایی کرده بود.
تلفات در جنوب لبنان
خبرگزاری رسمی لبنان (NNA) از حملات هوایی و گلولهباران اسرائیل در اطراف قلعه تاریخی بوفور خبر داد؛ دژی صلیبی که حدود ۱۵ کیلومتر با مرز اسرائیل فاصله دارد و بر بخشهای وسیعی از جنوب لبنان مشرف است. این قلعه به مدت ۱۸ سال در اختیار ارتش اسرائیل بود تا اینکه نیروهای اسرائیلی در مه ۲۰۰۰ از لبنان خارج شدند.
این خبرگزاری همچنین گزارش داد حملات هوایی اسرائیل به نقاط مختلف جنوب لبنان، از جمله روستای انصار، دستکم سه کشته برجای گذاشته است.
ارتش لبنان نیز اعلام کرد حمله یک پهپاد به جاده میان روستاهای ابّا و نبطیه، دو سرباز لبنانی را زخمی کرده است.
نارضایتی لبنان از مذاکرات امنیتی
در همین حال، مقامهای لبنانی که با رسانههای عربی گفتوگو کردهاند، از نتایج مذاکرات امنیتی روز جمعه با اسرائیل در پنتاگون ابراز ناامیدی کردند.
مقامهایی که با روزنامه «العربی الجدید» صحبت کردهاند گفتند: «نشست پنتاگون هیچ پیشرفتی، بهویژه در زمینه آتشبس جامع، به همراه نداشت.»
یک منبع نظامی لبنانی نیز به شبکه «الحدث» عربستان گفت: «این نشست به نتایج عملی مورد انتظار لبنان منجر نشد.»
البریج کولبی، معاون وزیر دفاع آمریکا، با این حال مذاکرات را «گفتوگوهای سازنده نظامی با نظامی» توصیف کرد که به روند سیاسی تحت رهبری وزارت امور خارجه آمریکا در هفته آینده کمک خواهد کرد.
این نخستین نشست صرفا نظامی در چارچوب مذاکرات میان لبنان و اسرائیل بود؛ مذاکراتی که با میانجیگری آمریکا به دو مسیر سیاسی و امنیتی تقسیم شده است.
نخستین نشست مسیر سیاسی قرار است روزهای سهشنبه و چهارشنبه هفته آینده در وزارت امور خارجه آمریکا برگزار شود.
مسیر دشوار برای توافق
بهنوشته تایم اسرائیل انتظار نمیرفت نشست روز جمعه به اعلام نتایج مهمی منجر شود و طرفین همچنان برای دستیابی به توافقی که روابط اسرائیل و لبنان را عادی کند و به خلع سلاح حزبالله بینجامد، با موانع بزرگی روبهرو هستند.
دولت لبنان خواهان خروج کامل نیروهای اسرائیلی از خاک لبنان است، در حالی که حزبالله بهشدت با خلع سلاح مخالفت میکند و از مذاکرات دولت با اسرائیل در این زمینه انتقاد کرده است.
مذاکرات پیشین میان دو طرف در وزارت امور خارجه آمریکا از ماه گذشته آغاز شد. چند روز پس از نخستین دور این گفتوگوها، دونالد ترامپ آتشبسی را در لبنان اعلام کرد؛ آتشبسی که در ۱۶ آوریل و هشت روز پس از آغاز آتشبس میان آمریکا و جمهوری اسلامی اعلام شد.
نخستوزیر لبنان: تصمیم جنگ و صلح باید فقط در اختیار دولت باشد
با این حال، این آتشبس عملا در جنوب لبنان احساس نشده است؛ جایی که اسرائیل تقریبا هر روز اهدافی را که متعلق به حزبالله میداند هدف قرار میدهد و حزبالله نیز به نیروهای اسرائیلی مستقر در منطقه حائل رو به گسترش حمله میکند.
این گروه همچنین بهطور منظم شمال اسرائیل را با راکت و پهپاد هدف قرار داده است.
در حالی که آمریکا حملات اسرائیل علیه اهدافی را که تهدید تلقی میشوند تایید کرده، گزارشها حاکی از آن است که واشینگتن با حملات اسرائیل به بیروت موافقت نکرده و برای آن خط قرمز تعیین کرده است.
جمهوری اسلامی خواهان برقراری آتشبس در تمام جبههها از جمله لبنان است.
این رادار توانایی شناسایی هواپیماهای پنهانکار طراحیشده برای گریز از رادار را دارد.
سه منبع آگاه به شبکه انبیسی نیوز گفتند جنگنده اف ۱۵ آمریکایی که ماه گذشته در جنوبغرب ایران سرنگون شد و عملیات نجاتی پرخطر برای خلبانان آن را رقم زد، احتمالا با یک موشک دوشپرتاب ساخت چین هدف قرار گرفته است.
به گفته یکی از این منابع و یک مقام آمریکایی مطلع از موضوع، چین همچنین ممکن است در روزهای نخست جنگ یک رادار هشدار زودهنگام دوربرد در اختیار ایران قرار داده باشد که قادر است هواپیماهای رادارگریز طراحیشده برای فرار از شناسایی را رهگیری کند.
منابع یادشده گفتند مقامهای آمریکایی همچنان در حال بررسی جزئیات مربوط به سرنگونی جنگنده اف ۱۵( F-15E Strike Eagle) در ماه آوریل هستند. این نخستین بار طی چند دهه اخیر بود که یک جنگنده آمریکایی با آتش دشمن سرنگون میشد.
دومین خلبان آمریکایی طی عملیاتی ویژه از ایران نجات یافت
انبیسی نیوز در گزارش خود تاکید کرد که مشخص نیست این تجهیزات نظامی چه زمانی به جمهوری اسلامی تحویل داده شدهاند. اما استفاده تهران از سلاحهای ساخت چین، روابط واشینگتن و پکن را در مقطعی حساس پیچیدهتر میکند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا تلاش کرده از نفوذ چین برای پایان دادن به درگیری استفاده کند. او دو هفته پیش پس از سفر به پکن و دیدار با شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، اعلام کرد که این کشور موافقت کرده است که هیچ سلاحی در اختیار جمهوری اسلامی نگذارد.هد.
دولت ترامپ پیش از این دیدار آتشبس میان تهران و واشینگتن را اعلام کرده بود. چین که بزرگترین خریدار نفت صادراتی ایران است، بارها گفته که جنگ باید پایان یابد.
در زمان سرنگونی جنگنده اف ۱۵ در ماه گذشته، ترامپ گفته بود هواپیما با یک موشک دوشپرتاب هدف قرار گرفته است. این موشکها که حدود دو متر طول و نزدیک به ۱۸ کیلوگرم وزن دارند، با نام «سامانههای پدافند هوایی قابل حمل توسط نفر» یا MANPADS شناخته میشوند و روشی نسبتا ارزان و موثر برای ساقط کردن هواپیماهای کمارتفاع به شمار میروند.
دو خدمه جنگنده اف ۱۵ موفق شدند پیش از سقوط از هواپیما خارج شوند. خلبان ظرف هفت ساعت نجات یافت، اما یافتن و نجات افسر سامانههای تسلیحاتی دو روز طول کشید. به گفته پنتاگون، او در دامنههای کوههای زاگرس مخفی شده بود.
احتمال سقوط دو جنگنده آمریکا؛ سیبیاسنیوز: یک خلبان آمریکایی از ایران نجات یافت
کاخ سفید در پاسخ به پرسش انبیسی نیوز به اظهارات ترامپ در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز اشاره و تاکید کرد شی جینپینگ به رییسجمهوری اسلامی اطمینان داده است که چین هیچ تجهیزات نظامی به ایران ارسال نخواهد کرد.
ترامپ همچنین هفته گذشته در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفته بود: «رییسجمهوری شی به من قول داده که هیچ سلاحی به ایران ارسال نمیکند. این قول زیبایی است. من به حرف او اعتماد دارم و از آن قدردانی میکنم.»
سفارت چین در آمریکا نیز در پاسخ به پرسش شبکه انبیسی درباره سرنگونی جنگنده اف ۱۵ آمریکا اعلام کرد: «چین همواره در صادرات محصولات نظامی با احتیاط و مسئولیتپذیری عمل میکند و مطابق قوانین و مقررات کنترل صادرات خود و تعهدات بینالمللی، نظارت سختگیرانهای اعمال میکند. چین با اتهامزنیهای بیاساس و ارتباط دادنهای مغرضانه مخالف است.»
این شبکه پیشتر نیز گزارش داده بود که اطلاعات محرمانه آمریکا نشان میدهد چین در حال برنامهریزی برای ارسال سامانههای جدید پدافند هوایی به ایران در هفتههای آینده بوده است.
برخی مقامهای سابق امنیت ملی معتقدند که احتمالا این اطلاعات عمدا از سوی مقامهای آمریکایی افشا شده تا برنامههای چین آشکار شود؛ تاکتیکی که دولتهای پیشین آمریکا نیز از آن استفاده کرده بودند.
هنوز مشخص نیست موشک دوشپرتابی که احتمالا جنگنده آمریکایی را ساقط کرده، بهتازگی به جمهوری اسلامی تحویل داده شده یا از ذخایر تسلیحاتی بوده که سالها پیش به ایران منتقل شدهاند.
دو واحد کماندویی اسرائیل در عملیات نجات خلبان آمریکایی شرکت داشتند
همچنین مشخص نیست که رادار مورد اشاره، موسوم به YLC-8B، در طول جنگ عملیاتی شده بوده یا خیر.
اوایل همین ماه، دولت ترامپ چین را متهم کرد که با فراهم کردن دسترسی جمهوری اسلامی به ماهوارههای چینی، به تهران برای هدفگیری نیروهای آمریکایی در منطقه کمک کرده است.
وزارت امور خارجه آمریکا سه شرکت ماهوارهای چینی را تحریم و اعلام کرد این شرکتها تصاویر و دادههایی در اختیار حکومت ایران قرار دادهاند که به حملات علیه نیروهای آمریکایی در خاورمیانه کمک کرده است. چین این اتهام را رد کرد.
یک مقام آمریکایی مطلع از این پرونده نیز به شبکه انبیسی نیوز گفت واشینگتن از تمامی اقدامات چین در حمایت از جمهوری اسلامی آگاه است.
او با اشاره به اینکه پکن پیش از جنگ نیز از تهران حمایت میکرده، افزود: «این حمایتها در سطحی نبود که تاثیر تعیینکنندهای بر میدان نبرد داشته باشد. پشتیبانی چین قابل توجه نبود و هیچ اثر عملیاتی سرنوشتسازی نداشت.»
چین در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ حجم زیادی سلاح، از جمله موشکهای بالستیک، موشکهای ضدکشتی، تانکها، توپخانه و جنگندهها، به جمهوری اسلامی فروخت اما پس از اعمال تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه تهران در سال ۲۰۰۶، پکن از فروش عمده سلاح فاصله گرفت و بیشتر به تامین قطعات و فناوریهایی پرداخت که کاربرد دوگانه، یعنی هم غیرنظامی و هم نظامی، دارند.
او در یک سخنرانی در چتمهاوس لندن گفت حمله دو هفته پیش به نیروگاه هستهای براکه در ابوظبی، موجب شده سفر برنامهریزیشده او به امارات و کشورهای حوزه خلیج فارس اهمیت بیشتری پیدا کند.
گروسی که در لندن و در جریان کارزار انتخاباتی خود برای دبیرکلی آینده سازمان ملل سخن میگفت، افزود: «اینکه کسی یک نیروگاه هستهای را هدف قرار دهد، موضوعی فوقالعاده جدی است.»
یک پهپاد که روز ۱۷ مه از عراق به سوی امارات پرتاب شده بود، به یک ژنراتور در خارج از محدوده داخلی نیروگاه براکه، نخستین نیروگاه هستهای تجاری جهان عرب، اصابت کرد و باعث آتشسوزی شد.
گروسی ضمن تمجید از نحوه مدیریت بحران در این نیروگاه، هشدار داد که حملات به تاسیسات هستهای که میتوانند پیامدهای عظیم پرتوزایی داشته باشند، در حال تبدیل شدن به بخشی از الگوهای جنگی هستند.
او که طی سالهای اخیر بهشدت درگیر بحران نیروگاه زاپوریژیا در اوکراین بوده است، همچنین به حملات اخیر در نزدیکی نیروگاه بوشهر ایران اشاره کرد.
گروسی گفت: «این پدیدهای است که در حال گسترش است و فوقالعاده خطرناک و بیملاحظه است.»
همزمان با هشدارهای ترامپ به جمهوری اسلامی، ریاض و ابوظبی از حملات پهپادی خبر دادند
درباره عامل حمله
گروسی تاکید کرد که آژانس هنوز مدارک کافی برای متهم کردن جمهوری اسلامی به انجام این حمله را در اختیار ندارد.
او گفت: «گمانهزنیهایی وجود دارد، اما تعیین منشاء این حمله با اطمینان صد در صدی ممکن نیست. ما به شواهد ملموس برای مشخص کردن منشاء یک حمله نیاز داریم.»
گروسی با اشاره به به سخنرانی خود در شورای امنیت سازمان ملل در هفته گذشته بار دیگر چنین حملاتی را «غیرقابل قبول» خواند و گفت این موضع را در گفتوگوهای خود با دولتها نیز تکرار کرده است.
نقش بازدارنده آژانس
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پاسخ به این پرسش که آیا هشدارهای آژانس از سوی طرفهای درگیر نادیده گرفته میشود یا نه، گفت که حضور آژانس در محل، خود عاملی بازدارنده در برابر حملات احتمالی است.
او گفت: «آنچه ما میگوییم بیاهمیت نیست و این را با نهایت احتیاط میگویم، زیرا این درگیریها همچنان ادامه دارند.»
گروسی افزود: «تقریبا هر روز شاهد یک حادثه هستیم. اما روشن است که حضور آژانس در زاپوریژیا، در دیگر نیروگاههای هستهای اوکراین و شاید اکنون در براکه، یک عامل بازدارنده بسیار قدرتمند باشد.»
مخبر، مشاور علی خامنهای: رافائل گروسی در خون کشتهشدگان دو جنگ اخیر شریک است
سفر به امارات و کشورهای خلیج فارس
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این گفتوگو اعلام کرد که به ابوظبی سفر خواهد کرد تا از نیروگاه براکه بازدید کند.
او گفت مدیریت نیروگاه و نهادهای نظارتی هستهای امارات تعمیرات لازم را «بسیار کارآمد و بسیار حرفهای» انجام دادهاند و همین امر باعث شد نیروگاه تنها ظرف ۱۲ ساعت دوباره به مدار فعالیت بازگردد.
پس از آن، گروسی به کویت، عربستان سعودی و قطر سفر خواهد کرد.
او گفت: «بدیهی است که این موضوع میتواند پیامدهای فرامرزی بالقوهای داشته باشد. به همین دلیل به چند کشور دیگر نیز سفر خواهم کرد؛ کشورهایی که از آژانس خواستهاند حضور داشته باشد تا مشخص شود چه نوع حمایت فنی و راهنماییهایی میتوان ارائه داد.»
روابط با جمهوری اسلامی
گروسی همچنین گفت که نسبت به احیای روابط آژانس با جمهوری اسلامی خوشبین است. این روابط پس از آنکه تهران گروسی را متهم کرد به اسرائیل بهانه حمله به تاسیسات هستهای ایران را داده است، دچار تنش شد.
گروسی: اورانیوم ۶۰ درصدی ایران احتمالا در سایت اصفهان نگهداری میشود
جمهوری اسلامی پس از تصویب قانونی برای تعلیق همکاری با آژانس، هنوز همکاری کامل خود با این نهاد سازمان ملل را از سر نگرفته است.
گروسی گفت: «مطمئن هستم که به آن نقطه خواهیم رسید. در حال حاضر حداقل سطحی از گفتوگو و تبادل نظر وجود دارد، اما بسیار محدود است.»
او افزود: «دیدگاه آنها این است که تا زمانی که درگیری ادامه دارد، زمان برای از سرگیری همکاری کامل مناسب نیست.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشتر پنجشنبه هفت خرداد از امضای تفاهمنامه میان جمهوری اسلامی و آمریکا استقبال کرده و گفته بود این اقدام میتواند به حل پرونده هستهای کمک کند.
گروسی در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی جهانی چین (CGTN) در لندن گفت از امضای چنین تفاهمنامهای، در صورت صحت گزارشها، استقبال میکند؛ زیرا این امر به آژانس بینالمللی انرژی اتمی فرصت خواهد داد تا درک بهتری از وضعیت هستهای ایران به دست آورد.
او گفت: «ما بهشدت درگیر این موضوع بودهایم و تلاش کردهایم راهحلی قابل قبول، صلحآمیز و دیپلماتیک برای بحران پیرامون برنامه هستهای ایران پیدا کنیم. بنابراین اگر این تفاهمنامه امضا شود، خبر بسیار خوبی خواهد بود؛ زیرا دستکم بر اساس آنچه اعلام شده، ۶۰ روز فرصت وجود خواهد داشت تا به جنبههای هستهای موضوع پرداخته شود؛ موضوعی که مدتهاست روی آن کار میکنیم. بهنظر من بخش قابل توجهی از زمینههای لازم درباره آنچه باید در یک توافق هستهای مورد رسیدگی قرار گیرد، از پیش فراهم شده است. امیدوارم بتوانیم سهم خود را در این روند ایفا کنیم.»
با این حال، مدیرکل آژانس هشدار داد که همچنان چندین موضوع کلیدی درباره توانمندیهای هستهای ایران نیازمند مذاکره است.
گروسی: اگر آژانس در صحنه نباشد، تنها با توهم توافق روبهرو خواهیم بود
او افزود: «ما همچنان شاهد حوزههای مهمی از اختلاف میان دو طرف هستیم؛ بهویژه درباره سرنوشت اورانیوم با غنای بالا که هنوز در ایران نگهداری میشود و همچنین درباره نوع فعالیتهایی که ممکن است پس از آن ادامه یابد.»
کارزار برای دبیرکلی سازمان ملل
گروسی که نامزد دبیرکلی آینده سازمان ملل است، پیشتر نیز از «غیبت» این سازمان در بحرانهای جهانی، از جمله جنگ ایران، انتقاد کرده بود.
او برای شرکت در یک نشست انتخاباتی در لندن حضور داشت؛ نشستی که سه نامزد دیگر، میشل باشله رییسجمهوری پیشین شیلی، ماریا فرناندو اسپینوسا دیپلمات اکوادوری و رییس سابق مجمع عمومی سازمان ملل و ربکا گرینسپن، معاون پیشین رییسجمهوری کاستاریکا نیز در آن حضور داشتند.
گروسی امیدوار است تجربه گستردهاش در میانجیگری میان طرفهای درگیر در پروندههای هستهای، از جمله ایران، اسرائیل، آمریکا، روسیه و اوکراین، بتواند اعتماد به توانایی سازمان ملل برای ایفای نقش صلحساز را احیا کند.
او گفت: «امیدوارم با توجه به سابقه گستردهای که در خاورمیانه دارم، بتوانیم از این تجربه بهگونهای استفاده کنیم که روندهای سیاسی از جامعیت لازم برخوردار شوند.»
غریبآبادی، معاون وزیر خارجه: گروسی راه و چاه انهدام فعالیتهای هستهای ما را نشان میدهد
بحران پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای
جنگ همچنین نگرانیهایی درباره آینده رژیم جهانی عدم اشاعه هستهای ایجاد کرده است.
کنفرانس بازنگری پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) که هر پنج سال یکبار برگزار میشود، امسال برای دومین بار پیاپی نتوانست به یک بیانیه اجماعی دست یابد.
اختلافات عمدتا بر سر نحوه اشاره به برنامه هستهای ایران بود.
گروسی در سخنرانی خود در موسسه چتم هاوس گفت: «پیمان منع گسترش در معرض تهدید قرار دارد، اما نتیجه نشست هفته گذشته به معنای تضعیف آن نیست.»
او افزود: «فرآیند بازنگری بهآسانی تحت تاثیر بحرانهای منطقهای قرار میگیرد. در گذشته موضوع خاورمیانه بود، بعد جنگ اوکراین و اکنون حملات به نیروگاههای هستهای.»
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «ارزش پیمان انپیتی در دستاوردهایی است که برای ما به ارمغان آورده و نباید آنها را بدیهی فرض کنیم. امروز خطرات و چالشهایی متوجه این پیمان است.»
کارزار برای دبیرکلی سازمان ملل
گروسی که نامزد دبیرکلی آینده سازمان ملل است، پیشتر نیز از «غیبت» این سازمان در بحرانهای جهانی، از جمله جنگ ایران، انتقاد کرده بود.
او برای شرکت در یک نشست انتخاباتی در لندن حضور داشت؛ نشستی که سه نامزد دیگر، میشل باشله رییسجمهوری پیشین شیلی، ماریا فرناندو اسپینوسا دیپلمات اکوادوری و رییس سابق مجمع عمومی سازمان ملل و ربکا گرینسپن، معاون پیشین رییسجمهوری کاستاریکا نیز در آن حضور داشتند.
گروسی امیدوار است تجربه گستردهاش در میانجیگری میان طرفهای درگیر در پروندههای هستهای، از جمله ایران، اسرائیل، آمریکا، روسیه و اوکراین، بتواند اعتماد به توانایی سازمان ملل برای ایفای نقش صلحساز را احیا کند.
او گفت: «امیدوارم با توجه به سابقه گستردهای که در خاورمیانه دارم، بتوانیم از این تجربه بهگونهای استفاده کنیم که روندهای سیاسی از جامعیت لازم برخوردار شوند.»
در این اطلاعیه که شنبه ۹ خرداد منتشر شد، آمده است: «محاصره نظامی بندرهای ایران همچنان برقرار است و تمامی ترددهای ورودی و خروجی این بندرها را محدود میکند... بهدلیل عملیات محاصره، سطح تهدید امنیتی در تنگه هرمز همچنان بحرانی است.»
بر اساس این اطلاعیه، کشتیهایی که با انجام عملیات «انتقال کشتی به کشتی»، به شناورهای ناقض محاصره بندرهای ایران کمک کنند، خود نیز ناقض مقررات محسوب خواهند شد.
عملیات «کشتی به کشتی» به انتقال سوخت، نفت یا سایر محمولهها میان دو شناور در دریا بدون نیاز به پهلوگیری در بندر گفته میشود.
والاستریت ژورنال: کشتیها در تنگه هرمز با هماهنگی آمریکا ردیابهای خود را خاموش میکنند
مرکز مشترک اطلاعات دریایی هشدار داد در صورت «عدم تبعیت فوری» شناورها از دستورات نیروهای محاصرهکننده، اقدامات اجرایی از جمله «از کار انداختن» کشتیها و حتی استفاده از «آتش تخریبی» علیه آنها ممکن است در دستور کار قرار گیرد.
این اطلاعیه در شرایطی صادر شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، هشتم خرداد اعلام کرده بود در صورت به نتیجه رسیدن مذاکرات و دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، محاصره دریایی لغو خواهد شد.
سرنوشت تنگه هرمز و محاصره دریایی، پرونده هستهای تهران و ذخایر اورانیوم غنیشده، رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده جمهوری اسلامی و همچنین موضوع پایان جنگ و تنشهای منطقهای از محورهای اصلی مذاکرات عنوان شدهاند.
ارتش آمریکا محاصره دریایی بندرهای جنوبی ایران را از ۲۴ فروردین آغاز کرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۹ خرداد در حاشیه نشست «شانگریلا» در سنگاپور، ضمن تاکید بر ادامه محاصره دریایی ایران، آن را موثر ارزیابی کرد و گفت: «جمهوری اسلامی میخواهد ادعا کند که کنترل تنگه را در اختیار دارد، اما واقعیت این است که ما کنترل آن را در دست داریم.»
«هر تهدیدی علیه نیروهای آمریکایی با پاسخ متناسب روبهرو میشود»
مرکز مشترک اطلاعات دریایی در ادامه اطلاعیه خود، نسبت به تردد در محدوده تعیینشده در خلیج فارس هشدار داد و اعلام کرد هرگونه شناور یا هواپیمایی که تهدیدی علیه نیروهای دریایی ایالات متحده به شمار آید، ممکن است با «اقدامات متناسب در چارچوب دفاع مشروع» روبهرو شود.
بر اساس این اطلاعیه، اگر چه منطقه هشدار دریایی با هدف محدود کردن تردد «کشتیهای تجاری یا بیطرف» ایجاد نشده است، اما شناورها باید نیت خود را بهطور شفاف اعلام کنند و بهویژه نشان دهند که قصد ورود به بنادر ایران یا خروج از آنها را ندارند.
این مرکز همچنین به کشتیها و هواپیماهای عبوری توصیه کرد با «احتیاط» در منطقه تردد کنند و در صورت امکان، از ورود به این محدوده خودداری کنند.
مرکز مشترک اطلاعات دریایی در فوریه ۲۰۲۴ برای اشتراکگذاری اطلاعات دقیق و بهموقع درباره حملات حوثیها به کشتیهای تجاری تاسیس شد.
این مرکز با مشارکت چندین نهاد نظامی، ضمن تجمیع اطلاعات متنباز و غیرمحرمانه، گزارشهای حوادث را معمولا ظرف ۲۴ ساعت همراه با توصیههای عملیاتی منتشر میکند و همچنین بهصورت هفتگی تحلیلها و بهروزرسانیهای دریایی ارائه میدهد.
این روزنامه نوشت با وجود تداوم تنشها در تنگه هرمز، بخشی از تردد دریایی همچنان برقرار است و در هفتههای اخیر برخی کشتیها، از جمله شماری از بزرگترین نفتکشهای حامل نفت و گاز طبیعی مایع جهان، از این گذرگاه راهبردی عبور کردهاند.
بر اساس این گزارش، برخی کشتیها برای کاهش خطر حملات احتمالی، بهصورت «خاموش» تردد میکنند؛ به این معنا که چراغها و سامانه شناسایی خودکار خود را غیرفعال میکنند تا ردیابی الکترونیکی آنها دشوارتر شود.
والاستریت ژورنال افزود برخی شناورها در هماهنگی با ارتش ایالات متحده از تنگه هرمز عبور میکنند؛ نیروهای آمریکایی با استفاده از رادار، پهپاد و دیگر سامانههای نظارتی، وضعیت تردد دریایی را زیر نظر دارند و اطلاعات لازم را برای تردد ایمن کشتیها در اختیار آنها قرار میدهند.
همچنین مقامهای آمریکایی به کشتیها توصیه میکنند چه زمانی سامانههای شناسایی خود را خاموش کنند و در صورت مواجهه با تهدیدهای احتمالی از سوی حکومت ایران، چه اقداماتی انجام دهند.
جمهوری اسلامی با سیستم جدید عوارض در تنگه هرمز، صادرات نفت عربستان به چین را هدف گرفته است
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اختلال در تردد شناورها در این آبراه موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
خطرات تردد نفتکشها با سامانههای شناسایی خاموش
عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز به شاخصی برای سنجش میزان نفوذ جمهوری اسلامی بر بازارهای جهانی انرژی تبدیل شده است.
این موضوع همچنین نشاندهنده میزان قدرت چانهزنی تهران در مذاکرات با واشینگتن است؛ جایی که موضوع آزادی ناوبری همچنان یکی از محورهای اصلی اختلاف میان دو طرف به شمار میرود.
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت حرکت کشتیها بدون استفاده از سامانه شناسایی خودکار، خطراتی به همراه دارد. در چنین شرایطی، شناورها قادر به مشاهده موقعیت یکدیگر یا تعیین موقعیت خود روی نقشههای الکترونیکی نیستند و ناچارند برای ناوبری به رادار تکیه کنند.
دریانوردان میگویند هرچند رادار ابزاری قابل اعتماد است، اما استفاده ایمن از آن نیازمند حضور افراد باتجربه در هدایت کشتی است و این افراد باید بتوانند رفتار و مسیر احتمالی سایر شناورها را پیشبینی کنند.
علاوه بر این، رادار نام کشتیهای اطراف را نمایش نمیدهد؛ موضوعی که برقراری ارتباط، هماهنگی میان شناورها و اجرای مانورهای لازم برای جلوگیری از برخورد را با چالش بیشتری مواجه میکند.
نقش «پروژه آزادی»
والاستریت ژورنال گزارش داد با وجود توقف «پروژه آزادی» آمریکا در خلیج فارس، برخی نفتکشها همچنان از مسیر نسبتا امنی که در جریان این ماموریت ایجاد شد، برای عبور از منطقه استفاده میکنند.
این عملیات که با اسکورت دریایی و هوایی ایالات متحده انجام میگرفت، پس از تشدید حملات جمهوری اسلامی به کشتیها و تصمیم عربستان سعودی برای محدود کردن دسترسی آمریکا به پایگاهها و حریم هوایی خود متوقف شد.
با این حال، پاکسازی مینهای دریایی توسط نیروهای آمریکایی در هفتههای پیش از آغاز عملیات، یک کریدور نسبتا امن در آبهای خلیج فارس بر جای گذاشت.
بر اساس این گزارش، یک ابرنفتکش یونانی حامل دو میلیون بشکه نفت خام که از اوایل ماه مارس در خلیج فارس متوقف مانده بود، هفته گذشته با هماهنگی آمریکا از مسیر نزدیک به سواحل عمان عبور کرد و اکنون در مسیر هند قرار دارد.
مالکان دو کشتی یونانی نیز اعلام کردند مشتریان آنها خواستار بررسی امکان استفاده از همین مسیر برای انتقال محمولههای خود هستند.
با این حال، دادههای شرکت ردیابی دریایی کپلر نشان میدهد بیشتر عبورهای ثبتشده از تنگه هرمز در ماه جاری از مسیر مورد تایید جمهوری اسلامی و در نزدیکی سواحل ایران انجام شده است. برخی شناورها نیز با خاموش کردن سامانههای ردیابی خود تردد کردهاند که رهگیری آنها را دشوار میکند.
در مقابل، تنها شمار محدودی از کشتیها از مسیر تعیینشده آمریکا در امتداد سواحل عمان استفاده کردهاند.
هفتم خرداد، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که جمهوری اسلامی برای مدیریت عبور کشتیها از تنگه هرمز ایجاد کرده، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است.
بحران انسانی در تنگه هرمز؛ هزاران دریانورد میان جنگ و بلاتکلیفی گرفتار شدهاند
افزایش دستمزد خدمه و نرخ بیمه
الساندرو جلی، کارگزار نفتکش در شرکت بیآراس شیپبروکرز، به والاستریت ژورنال گفت صدها کشتی متوقفشده در خلیج بهدلیل فشار هزینههای سنگین عملیاتی، انگیزه مالی بالایی برای ترک سریع منطقه دارند.
به گفته تحلیلگران حوزه دریایی، نگهداری نفتکشهای بزرگ حامل نفت خام در حالت انتظار، روزانه بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دلار هزینه سوخت و خدمه به اپراتورها تحمیل میکند.
علاوه بر این، پرداخت حقالزحمههای اضافی بهدلیل شرایط جنگی موجب شده است هزینه بهکارگیری خدمه بهطور قابل توجهی افزایش یابد و دستمزد آنها تا دو برابر برسد.
والاستریت ژورنال افزود نرخ بیمه کشتیها در شرایط فعلی به ۲.۵ تا ۴ درصد ارزش شناور رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با نرخ معمول حدود ۰.۲۵ درصدی در دوران پیش از جنگ، افزایش چشمگیری را نشان میدهد.
بر این اساس، یک کشتی به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار ممکن است برای عبور از تنگه حدود ۳ میلیون دلار حق بیمه پرداخت کند.
با این حال، در صورت عبور موفق و بدون حادثه از مسیر، بخشی از این مبلغ به مالک کشتی بازگردانده میشود؛ به گونهای که نمونه کشتی ۱۰۰ میلیون دلاری، حدود ۱.۵ میلیون دلار از حق بیمه پرداختی قابل استرداد خواهد بود.
یک منبع آگاه شنبه ۹ خرداد در مصاحبه با بلومبرگ گفت سامانههای پدافند هوایی کویت موفق به رهگیری یک فروند موشک «فاتح ۱۱۰» جمهوری اسلامی شدند، اما بقایای آن به پایگاه هوایی علی السالم برخورد کرد.
او افزود در پی این حمله، حدود پنج نفر، از جمله نیروهای نظامی و پیمانکاران حاضر در پایگاه، زخمی شدند که جراحات آنها سطحی بوده است.
این منبع بهدلیل حساسیت موضوع خواست هویتش فاش نشود.
بر پایه اطلاعات مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، فاتح ۱۱۰ یک موشک بالستیک کوتاهبرد است که میتواند کلاهک ۵۰۰ کیلوگرمی حمل کند.
بلومبرگ در ادامه نوشت در حمله موشکی جمهوری اسلامی به کویت، همچنین یک فروند پهپاد «امکیو-۹ ریپر» بهطور کامل منهدم شد و دستکم یک پهپاد دیگر نیز خسارت سنگینی دید. ارزش هر یک از این پهپادها حدود ۳۰ میلیون دلار برآورد میشود.
والاستریت ژورنال: حملات امارات به جمهوری اسلامی بسیار بیشتر از آنچه گزارش شده بوده است
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) تاکنون به درخواست بلومبرگ برای اظهار نظر درباره این گزارش پاسخی نداده است.
بلومبرگ افزود جمهوری اسلامی از زمان آغاز درگیریها در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۱۸۵۰ موشک بالستیک به سمت اهداف مختلف در منطقه شلیک کرده است.
با وجود برقراری آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده از ۱۹ فروردین، درگیریهای پراکنده میان دو طرف همچنان ادامه دارد.
بامداد هفتم خرداد، ارتش آمریکا چند پهپاد جمهوری اسلامی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرد و یک سایت نظامی مرتبط با پرتاب پهپادها را هدف قرار داد.
در سوی دیگر، سپاه پاسداران اعلام کرد در واکنش به حمله آمریکا، یک پایگاه هوایی این کشور را هدف قرار داده است. همزمان، ارتش کویت از رهگیری حملات موشکی و پهپادی «خصمانه» خبر داد، اما درباره عامل این حملات توضیحی ارائه نکرد.
تداوم تنشها در میانه مذاکرات
بلومبرگ در ادامه گزارش داد حمله اخیر جمهوری اسلامی به پایگاه نظامی آمریکا در کویت در شرایطی رخ داد که رایزنیهای دیپلماتیک میان تهران و واشینگتن برای دستیابی به توافق همچنان ادامه دارد.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات و مفاد توافق احتمالی میان تهران و واشینگتن بالا گرفته است.
ترامپ هشتم خرداد اعلام کرد در جلسه اتاق وضعیت کاخ سفید شرکت خواهد کرد تا «تصمیم نهایی» را در مورد نوع مواجهه با جمهوری اسلامی اتخاذ کند.
روزنامه نیویورکتایمز ساعاتی بعد به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد نشست دو ساعته ترامپ درباره مناقشه ایران بدون اتخاذ تصمیم نهایی پایان یافت.
بلومبرگ نوشت جنگ ایران ذخایر تسلیحات ارزشمند ایالات متحده را کاهش داده است؛ از جمله موشکهای کروز تاماهاک و جیایاساسام-ایآر، و همچنین موشکهای سامانههای دفاع هوایی شامل تاد، پاتریوت پیایسی-۳ و اسام-۳ بلاک.
با این حال، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۹ خرداد در سخنرانی خود در نشست «گفتوگوی شانگریلا» در سنگاپور تاکید کرد ذخایر نظامی ایالات متحده برای ازسرگیری احتمالی کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی کفایت میکند.
او افزود ترامپ همچنان رویکردی «صبورانه» در پیش گرفته و به دنبال «توافق خوبی» است تا اطمینان حاصل شود تهران به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد.
وبسایت «هاوس آو سعود» در گزارشی نوشت که [حکومت] ایران از اواسط ماه مه، با راهاندازی نهادی موسوم به «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» (PGSA)، نظام جدیدی برای مدیریت تردد کشتیها در تنگه هرمز ایجاد کرده که بهجای بستن کامل این آبراه، عبور و مرور را بر اساس ملاحظات سیاسی و اقتصادی طبقهبندی میکند.
بر اساس این گزارش، کشتیهای مرتبط با چین برای انتقال نفت خام عربستان سعودی از تنگه هرمز باید تا دو میلیون دلار برای هر سفر پرداخت کنند، در حالی که نفتکشهای دارای پرچم هند از این هزینه معاف شدهاند. نویسنده گزارش معتقد است این سیاست به یکی از عوامل اصلی کاهش بیش از ۶۰ درصدی صادرات نفت عربستان سعودی به چین از زمان آغاز جنگ ایران در سال ۲۰۲۶ تبدیل شده است.
به نوشته این گزارش، ساختار جدید اعمال شده توسط حکومت ایران سه سطح متفاوت را شامل میشود: معافیت کامل برای برخی کشورها از جمله هند، عراق و پاکستان؛ دریافت عوارض از ناوگانهای مرتبط با چین و برخی کشتیهای موسوم به «ناوگان سایه»؛ و در نهایت اعمال فشارهای امنیتی و اقتصادی علیه کشتیهایی که حاضر به پرداخت هزینه یا تبعیت از مقررات جدید نباشند.
-
والاستریت ژورنال: حملات امارات به جمهوری اسلامی بسیار بیشتر از آنچه گزارش شده بوده است
گزارش میگوید هند توانسته از طریق مذاکرات دوجانبه با تهران، امتیاز عبور بدون پرداخت عوارض را به دست آورد. به گفته نویسنده، این رویکرد نشاندهنده تغییر محسوسی در سیاست دهلینو نسبت به ایران در مقایسه با سال ۲۰۱۹ است؛ زمانی که هند تحت فشار تحریمهای آمریکا واردات نفت از ایران را متوقف کرده بود.
در عین حال، گزارش تاکید میکند که این معافیت دائمی یا تضمینشده نیست. نویسنده به حادثهای در آوریل ۲۰۲۶ اشاره میکند که طی آن نیروهای دریایی سپاه پاسداران به سوی دو کشتی هندی شلیک کردند؛ اقدامی که به گفته او نشان داد نهادهای نظامی حکومت ایران میتوانند مستقل از توافقهای دیپلماتیک عمل کنند.
این گزارش همچنین میگوید عربستان سعودی برای حفظ صادرات نفت به هند، بخش عمدهای از صادرات خود را از طریق خط لوله شرق-غرب و بندر ینبع در ساحل دریای سرخ هدایت کرده است. با این حال، ظرفیت این خط لوله برای انتقال کل تولید نفت عربستان سعودی کافی نیست و حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز همچنان به مسیر هرمز وابسته باقی مانده است.
به نوشته هاوسآوسعود، بیشترین آسیب متوجه صادرات عربستان سعودی به چین شده است. گزارش با استناد به دادههای بازار نفت نوشته که خرید نفت عربستان توسط پالایشگاههای چینی، از جمله شرکت سینوپک، به شدت کاهش یافته و بخشی از این تقاضا به سمت نفت روسیه منتقل شده است. نویسنده علت این تغییر را افزایش هزینههای حملونقل، عوارض عبور از هرمز، هزینههای بیمه جنگی و خطر تحریمهای ثانویه آمریکا عنوان میکند.
چرا سازمان همکاری شانگهای به «ناتوی ایران» تبدیل نشد
در بخش دیگری از گزارش آمده است که وزارت خزانهداری آمریکا در هفتم خرداد «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را در فهرست تحریمهای خود قرار داده است. به اعتقاد نویسنده، این اقدام میتواند کشورهایی مانند هند را با چالشهای حقوقی و مالی تازهای روبهرو کند؛ زیرا حفظ توافقهای عبور با [حکومت] ایران ممکن است مستلزم تعامل با نهادی باشد که اکنون تحت تحریم آمریکا قرار دارد.
گزارش در پایان نتیجه میگیرد که [حکومت] ایران به جای مسدود کردن کامل تنگه هرمز، مدلی را طراحی کرده که امکان اعمال فشار انتخابی بر برخی کشورها و مسیرهای تجاری را فراهم میکند. نویسنده معتقد است این سیاست بیش از همه صادرات نفت عربستان سعودی به چین را هدف قرار داده و میتواند پیامدهای بلندمدتی برای بازار انرژی منطقه داشته باشد.
به نوشته سجادپور تلاشهای دولت دونالد ترامپ برای دستیابی به توافقی با [حکومت] ایران با یک مانع بنیادین روبهرو است: واشینگتن به دنبال حلوفصل مناقشه است، اما جمهوری اسلامی بقای خود را در تداوم تقابل با آمریکا تعریف کرده است.
سجادپور معتقد است برخلاف دولتهای آمریکا که اولویتها و تمرکز آنها با تغییر دولتها و بحرانها تغییر میکند، جمهوری اسلامی طی نزدیک به پنج دهه تمام ظرفیت سیاسی و ایدئولوژیک خود را بر «مقاومت در برابر آمریکا» متمرکز کرده است. به گفته او، مبارزه با آمریکا برای جمهوری اسلامی یک تاکتیک یا سیاست نیست، بلکه بخشی از هویت و فلسفه وجودی آن است.
این تحلیلگر مینویسد جنگ اخیر، موقعیت هر دو طرف را برای دستیابی به توافق دشوارتر کرده است. از یک سو ترامپ برای توجیه هزینههای سنگین جنگ و خسارات واردشده، ناچار است امتیازات بیشتری از تهران مطالبه کند. از سوی دیگر، جمهوری اسلامی که صدها میلیارد دلار خسارت اقتصادی متحمل شده و بخشی از فرماندهان و رهبران خود را از دست داده است، نمیتواند بدون دریافت امتیازهای قابل توجه وارد توافقی شود که نشانه عقبنشینی تلقی شود.
آسوشیتدپرس: توافق احتمالی ترامپ با ایران شکاف در میان جمهوریخواهان را عمیقتر کرده است
به باور سجادپور، به همین دلیل هر دو طرف در موقعیتی قرار گرفتهاند که توافقی قابل قبول برای طرف مقابل، از نظر سیاسی برای خودشان دشوار یا حتی غیرممکن است.
این تحلیل همچنین به مذاکرات جاری بر سر تنگه هرمز اشاره میکند. نویسنده میگوید در مرحله نخست توافق احتمالی، [حکومت] ایران باید مینهای دریایی را جمعآوری کرده و مزاحمت برای کشتیهای عبوری را متوقف کند و در مقابل آمریکا نیز بخشی از محاصره دریایی خود را کاهش دهد. اما تهران اکنون تنگه هرمز را مهمترین اهرم فشار خود میداند.
به نوشته آتلانتیک، مقامهای جمهوری اسلامی آشکارا از این اهرم به عنوان تضمین اجرای هر توافق احتمالی یاد میکنند. سجادپور به نقل از علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر [کشته شده] جمهوری اسلامی، مینویسد که از نگاه تهران «تضمین واقعی هر توافق، تنگه هرمز است، نه امضا و کاغذ.»
او هشدار میدهد که بازگشایی تنگه هرمز میتواند مقدمهای برای موفقیت مذاکرات باشد، اما به همان اندازه ممکن است صرفاً وقفهای موقت در جنگ تلقی شود؛ وقفهای که به [حکومت] ایران فرصت بازسازی اقتصادی و نظامی و به آمریکا امکان کاهش فشار ناشی از افزایش قیمت انرژی را میدهد.
بخش مهم دیگری از تحلیل به پرونده هستهای ایران اختصاص دارد. سجادپور مینویسد دولت ترامپ خواهان توقف بلندمدت غنیسازی، انتقال یا نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا و اجرای نظام بازرسیهای گسترده است. اما از نگاه جمهوری اسلامی، تجربه کشورهایی مانند عراق، لیبی و اوکراین نشان داده است که کنار گذاشتن برنامههای بازدارنده میتواند آنها را در برابر مداخله خارجی آسیبپذیر کند؛ در حالی که کره شمالی توانسته است در سایه توان هستهای خود بقا یابد.
-
والاستریت ژورنال: کاهش فشار پیش از تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده، یک قمار پرهزینه است
او به نقل از یک مقام پیشین ایرانی مینویسد که جمهوری اسلامی همچنان دانش فنی لازم برای تولید سلاح هستهای را در اختیار دارد و اکنون بیش از گذشته انگیزه دستیابی به آن را پیدا کرده است. این مقام همچنین مدعی شده است که سپاه پاسداران دهها تاسیسات زیرزمینی موشکی در اختیار دارد که برخی از آنها از سایتهای هستهای هدف قرارگرفته نیز عمیقتر هستند.
سجادپور میگوید دولت ترامپ در حال ترسیم دو مسیر برای تهران است. مسیر نخست، کنار گذاشتن برنامه هستهای نظامی، محدود کردن فعالیت نیروهای نیابتی و کاهش خصومت با آمریکا و اسرائیل در ازای سرمایهگذاری گسترده کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و ادغام بیشتر در اقتصاد جهانی است. مسیر دوم، ادامه وضع موجود همراه با تحریمهای شدید، محاصره دریایی و احتمال ازسرگیری جنگ خواهد بود.
اما نویسنده تاکید میکند که تجربه چهار دهه گذشته نشان میدهد جمهوری اسلامی هرگز حاضر نشده اصول ایدئولوژیک خود را با رفاه اقتصادی مبادله کند. او یادآور میشود که تهران تنها دو بار دست به مصالحههای بزرگ زده است؛ نخست در سال ۱۳۶۷ برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق و دوم در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با دولت باراک اوباما. در هر دو مورد نیز فشار اقتصادی و دیپلماتیک شدید وجود داشت، اما از جمهوری اسلامی خواسته نشده بود هویت انقلابی خود را کنار بگذارد.
سجادپور در پایان نتیجه میگیرد که نه جنگ و نه مذاکره تاکنون نتوانستهاند مساله اصلی روابط ایران و آمریکا را حل کنند. به نوشته او، معمایی که از سال ۱۳۵۷ همه روسایجمهوری آمریکا با آن مواجه بودهاند همچنان پابرجاست: «ایالات متحده به یک توافق نیاز دارد، اما جمهوری اسلامی به آمریکا به عنوان یک دشمن نیاز دارد.» به همین دلیل، حتی اگر جنگ کنونی متوقف شود، رویارویی راهبردی و ایدئولوژیک میان دو کشور ادامه خواهد یافت.
به گفته این منبع، با وجود اصرار تهران بر آزادسازی فوری و بدون قید و شرط ۱۲ میلیارد دلار داراییهای خود همزمان با امضای یک یادداشت تفاهم اولیه (MoU) با ایالات متحده، مقامهای قطری این درخواست را رد کردند و تنها با آزادسازی نیمی از این مبلغ و آن هم تحت محدودیتهای سختگیرانه موافقت کردند.
بر اساس اطلاعاتی که یک منبع نزدیک به یکی از مقامهای قطری دخیل در مذاکرات ارائه کرده است، دوحه با انتقال مستقیم این منابع مالی یا پرداخت آن به صورت نقدی به ایران مخالفت کرده است. در عوض، این منابع تنها به شکل اعتبار مالی در اختیار تهران قرار خواهد گرفت تا جمهوری اسلامی بتواند کالاها و محصولات ضروری را مستقیماً از بازار قطر خریداری کند.
این محدودیتها در شرایطی اعمال شده است که ایالات متحده به شدت با اعطای دسترسی مستقیم و بدون محدودیت جمهوری اسلامی به منابع مالی نقدی مخالفت کرده است.
واشینگتن نگران است که تزریق مستقیم پول نقد به اقتصاد ایران، فضای تنفسی مهمی برای دولت جمهوری اسلامی فراهم کند و به تهران امکان دهد حقوقهای معوق کارکنان بخش عمومی را پرداخت کرده و همچنین در شرایط حساس کنونی منطقه، تجهیزات نظامی یا سایر کالاهای مورد نیاز خود را از کشورهای خارجی خریداری کند.
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داده بود که جمهوری اسلامی آزادسازی بدون محدودیت این ۱۲ میلیارد دلار دارایی مسدودشده در قطر را به عنوان یک پیششرط قطعی و غیرقابل مذاکره برای پیشبرد هرگونه تفاهم اولیه دیپلماتیک یا امضای توافق چارچوبی پیشنهادی با آمریکا مطرح کرده است.
منبع نزدیک به مذاکرات: درباره ابعاد هماهنگی قالیباف با مجتبی خامنهای تردید وجود دارد
به گفته این منابع، قالیباف در جریان مذاکرات بهطور مشخص خواستار دسترسی به منابع مالی نقدی برای کاهش فشارهای شدید اقتصادی داخلی ایران شده بود. با این حال، پیشنهاد متقابل قطر عملاً مانع از آن میشود که تهران بتواند این منابع را به تشخیص خود هزینه کند؛ موضوعی که ضربهای به راهبرد جمهوری اسلامی در مذاکرات با ایالات متحده تلقی میشود.
بر اساس توافق پیشنهادی قطر، جمهوری اسلامی به جای دسترسی مستقیم به پول نقد، تنها میتواند از یک خط اعتباری محدود برای خرید کالاهای اساسی و ضروری در بازار قطر استفاده کند.
این گزارش میافزاید برای جلوگیری از آنکه این اختلاف مالی روند مذاکرات حساس و گستردهتر میان ایران و آمریکا را با خطر مواجه کند - مذاکراتی که هدف آن دستیابی به آتشبس منطقهای و بازگشایی تنگه راهبردی هرمز عنوان شده است - همه طرفهای درگیر توافق کردهاند جزئیات این اختلاف مالی محرمانه باقی بماند.
به گزارش آسوشیتدپرس، در حالی که دولت دونالد ترامپ از نزدیک شدن به چارچوب یک توافق با حکومت ایران خبر میدهد، شماری از چهرههای برجسته حزب جمهوریخواه این توافق را مورد انتقاد قرار داده و آن را عقبنشینی از اهداف اعلامشده آمریکا در جنگ با جمهوری اسلامی توصیف کردهاند.
بر اساس گزارش ایپی، توافقی که هنوز نهایی نشده است، شامل تمدید آتشبس، بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات جدید درباره برنامه هستهای ایران است. در مقابل، حکومت ایران باید مسیر عبور کشتیها از تنگه هرمز را باز نگه دارد و درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده خود وارد مذاکرات تکمیلی شود.
با این حال، منتقدان جمهوریخواه ترامپ میگویند این چارچوب ممکن است به [حکومت] ایران فرصت دهد بدون برچیدن کامل برنامه هستهای خود، از کاهش فشارهای اقتصادی و سیاسی بهرهمند شود.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه تگزاس، که از حامیان حمله نظامی به ایران بود، هشدار داد اگر نتیجه جنگ این باشد که جمهوری اسلامی همچنان تحت حاکمیت رهبران فعلی باقی بماند، امکان غنیسازی اورانیوم را حفظ کند و به منابع مالی بیشتری دسترسی پیدا کند، این توافق «یک اشتباه فاجعهبار» خواهد بود.
ترامپ برای تصمیمگیری درباره توافق با جمهوری اسلامی به اتاق وضعیت میرود
لیندسی گراهام، دیگر سناتور بانفوذ جمهوریخواه، نیز از هر توافقی که [حکومت] ایران را به عنوان یک قدرت منطقهای حفظ کند یا توانایی تهدید زیرساختهای نفتی خلیج فارس را از بین نبرد، انتقاد کرد. راجر ویکر، رییس کمیته نیروهای مسلح سنا، نیز آتشبس ۶۰ روزه پیشنهادی را «فاجعهبار» خواند و گفت دستاوردهای عملیات نظامی آمریکا علیه [حکومت] ایران ممکن است بینتیجه شود.
در مقابل، ترامپ این انتقادها را رد کرده و گفته است توافق هنوز به طور کامل نهایی نشده است. او تاکید کرده که توافق مورد نظرش «دقیقاً برعکس» توافق هستهای دوران باراک اوباما است و هیچ تصمیمی بدون تضمین منافع آمریکا اتخاذ نخواهد شد.
ترامپ جمعه هشتم خرداد نیز پیش از شرکت در نشست اتاق وضعیت در کاخ سفید، در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح یا بمب هستهای نخواهد داشت. تنگه هرمز باید فورا باز باشد؛ بدون دریافت عوارض و برای عبور و مرور نامحدود کشتیها در هر دو جهت. همه مینهای دریایی (بمبها)، در صورت وجود، باید از میان برداشته شوند.»
ترامپ نوشت: «کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی شگفتانگیز و بیسابقه ما در تنگه متوقف شده بودند و اکنون این محاصره لغو خواهد شد، میتوانند روند بازگشت به خانه را آغاز کنند.»
آسوشیتدپرس مینویسد که در برابر منتقدان، برخی جمهوریخواهان نیز از تلاش ترامپ برای پایان دادن به جنگ حمایت کردهاند. رند پال، سناتور جمهوریخواه کنتاکی، گفته است جنگها در نهایت با مذاکره پایان مییابند و رییسجمهوری باید فرصت داشته باشد راهحلی مبتنی بر منافع آمریکا پیدا کند.
این گزارش همچنین به هزینههای جنگ اشاره میکند. بر اساس برآوردهای منتشرشده، جنگی که از ۹ اسفند با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، تاکنون دستکم ۲۹ میلیارد دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه داشته و ۱۳ نظامی آمریکایی نیز در جریان آن کشته شدهاند. همزمان، بسته شدن تنگه هرمز باعث افزایش قیمت انرژی و فشار بر اقتصاد جهانی شده است.
-
والاستریت ژورنال: کاهش فشار پیش از تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده، یک قمار پرهزینه است
مایک پمپئو، وزیر خارجه دولت نخست ترامپ، نیز از منتقدان توافق احتمالی است. او گفته است چارچوب در حال شکلگیری شباهت زیادی به توافق هستهای دوران اوباما دارد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد. جان بولتون، مشاور امنیت ملی پیشین کاخ سفید، نیز هشدار داده است که در صورت صحت گزارشها، جمهوری اسلامی به یک «پیروزی مهم» دست خواهد یافت و بار دیگر در مسیر توسعه توان هستهای خود قرار خواهد گرفت.
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از رویکرد ترامپ دفاع کرده و گفته است هیچ رییسجمهوری به اندازه او در برابر [حکومت] ایران سختگیر نبوده است. روبیو تاکید کرده که دولت آمریکا هرگز توافقی را نخواهد پذیرفت که [حکومت] ایران را در موقعیت قویتری برای دستیابی به سلاح هستهای قرار دهد.
به نوشته آسوشیتدپرس، اختلاف نظر میان جمهوریخواهان بر سر توافق احتمالی با [حکومت] ایران، به یکی از مهمترین چالشهای سیاسی ترامپ در ماههای منتهی به انتخابات میاندورهای کنگره تبدیل شده است؛ انتخاباتی که نتیجه آن میتواند بر آینده سیاست خارجی دولت او نیز تاثیر بگذارد.
دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا (OFAC) جمعه هشتم خرداد انتشار اطلاعیهای از اعمال تحریمهای جدید علیه چند فرد و نهاد مرتبط با حکومت ایران خبر داد و نام آنها را به فهرست «اتباع ویژه تعیینشده و اشخاص مسدودشده» افزود.
بر اساس این اطلاعیه، هشت فرد و پنج نهاد به دلیل ارتباط با شبکههایی که واشینگتن آنها را مرتبط با وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و فعالیتهای مورد نظر آمریکا در حوزه مقابله با تروریسم میداند، تحت تحریم قرار گرفتهاند.
در میان افراد تحریمشده، نام «علی مجد سپهر» بیش از دیگران مورد توجه قرار گرفته است. وزارت خزانهداری آمریکا او را فردی مرتبط با وزارت دفاع جمهوری اسلامی معرفی کرده و چند فرد و شرکت دیگر را نیز به دلیل همکاری یا ارتباط با او تحریم کرده است.
در همین چارچوب، «محمدعلی منصور درهشیری»، «سعید زاهدی»، «سید پیام اختریان»، «هدا برادران باقری»، «فرزانه رضایی»، «رودابه سرمدی» و «منوچهر زندیان» نیز به فهرست تحریمها افزوده شدهاند.
واشینگتن فشار بر صادرات نفت ایران را با تحریم شرکتها و نفتکشها تشدید کرد
همزمان، آمریکا پنج نهاد را نیز هدف تحریم قرار داده است. در میان آنها نام شرکت «سامانه هوشمند سورنا» و شرکت «صنایع امنیت فضای تبادل اطلاعات سیران»، دو شرکت مستقر در ایران، دیده میشود. وزارت خزانهداری آمریکا شرکت سیران را مرتبط با وزارت دفاع جمهوری اسلامی و شرکت سامانه هوشمند سورنا را مرتبط با شبکه تحت مدیریت علی مجد سپهر معرفی کرده است.
همچنین دو شرکت مستقر در امارات متحده عربی شامل «الکوثر نئون» و «گرین لایت کامپیوتر» نیز در این فهرست قرار گرفتهاند. واشینگتن تاکید کرد این شرکتها در شبکه تامین و فعالیتهای تجاری مرتبط با افراد تحریمشده نقش داشتهاند.
در بخش دیگری از این اقدام، وزارت خزانهداری آمریکا نام گروه برزیلی «کوماندو ورملیو» را به عنوان یک گروه تروریستی فراملی به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد. همچنین وضعیت گروه جنایی برزیلی «پریمیرو کوماندو دا کاپیتال» (PCC) نیز تغییر یافت و این گروه علاوه بر تحریمهای مرتبط با قاچاق مواد مخدر، ذیل چارچوب تحریمهای مقابله با تروریسم نیز قرار گرفت.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده است که این تحریمها بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۲۲۴ و اصلاحات بعدی آن اعمال شدهاند؛ فرمانی که مبنای اصلی تحریمهای آمریکا علیه افراد، نهادها و شبکههایی است که از نظر واشینگتن با فعالیتهای تروریستی یا پشتیبانی از آنها ارتباط دارند.
آمریکا: با تحریمهایی علیه اقتصاد پنهان نفتی ایران، سیاست «فشار حداکثری» را ادامه میدهیم
بر اساس مقررات تحریمهای آمریکا، تمامی داراییها و منافع مالی اشخاص و نهادهای تحریمشده که در حوزه صلاحیت ایالات متحده قرار داشته باشند، مسدود میشوند و شهروندان و شرکتهای آمریکایی از انجام هرگونه معامله با آنها منع خواهند شد. همچنین اشخاص و شرکتهای غیرآمریکایی که با افراد و نهادهای تحریمشده همکاری کنند، ممکن است در معرض تحریمهای ثانویه آمریکا قرار گیرند.
این اقدام یک روز پس از آن صورت میگیرد که وزارت خزانهداری و وزارت خارجه آمریکا تحریمهای گسترده دیگری را علیه شبکههای مرتبط با صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران اعلام کردند؛ اقدامی که واشینگتن آن را بخشی از سیاست «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرده است.
بهنوشته این روزنامه این حملات که با هماهنگی آمریکا و اسرائیل برای هفتهها انجام شد و حتی تا یک روز پس از اعلام آتشبس نیز ادامه یافت، نشان میدهد که امارات نقشی بسیار گستردهتر از آنچه پیشتر درباره مشارکت این کشور در کارزار هوایی تحت رهبری آمریکا و اسرائیل فاش شده بود، داشته است.
والاستریت ژورنال پیشتر در ۲۱ اردیبهشت برای نخستین بار خبر داده بود که امارات متحده عربی بهطور مخفیانه حملاتی علیه جمهوری اسلامی انجام و در یکی از این حملات در ماه آوریل پالایشگاه نفتی جزیره لاوان ایران را هدف قرار داده است.
این روزنامه، جمعه هشت خرداد در گزارشی تازه نوشت که ابعاد حملات هوایی امارات متحده عربی به مواضع جمهوری اسلامی در خاک ایران، نشانهای دیگر از تمایل فزاینده این کشور برای دفاع از آنچه منافع راهبردی خود میداند، به شمار میرود؛ رویکردی که آن را از برخی همسایگانش در خلیج فارس که در برابر تهدید جمهوری اسلامی سیاستی بسیار محتاطانهتر در پیش گرفتهاند، متمایز کرده است.
والاستریت ژورنال در گزارش خود تاکید کرد که حملات امارات با هماهنگی آمریکا و اسرائیل انجام شد و هر دو کشور اطلاعات لازم را در اختیار ابوظبی قرار دادند.
بهنوشته این روزنامه، اهداف این حملات شامل جزایر قشم و ابوموسی در تنگه هرمز، بندرعباس، پالایشگاه نفت لاوان در خلیج فارس و مجتمع پتروشیمی عسلویه بوده است.
والاستریت ژورنال: امارات بهطور مخفیانه حملاتی علیه جمهوری اسلامی انجام داده است
والاستریت ژورنال افزود که برخی از حملات امارات، تاسیسات انرژی ایران را هدف قرار داد؛ اقدامی که در واکنش به حملات تهران علیه زیرساختهای نفت و گاز امارات انجام شد. بهگفته برخی منابع، حمله به عسلویه که با مشارکت اسرائیل صورت گرفت، واکنش منفی گستردهای در سطح بینالمللی برانگیخت و باعث شد آمریکا از اسرائیل بخواهد حمله به زیرساختهای انرژی را متوقف کند.
کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس پیش از آغاز جنگ اعلام کرده بودند که اجازه استفاده از حریم هوایی یا پایگاههای خود برای حمله به جمهوری اسلامی را نخواهند داد اما برخی از آنها پس از آغاز جنگ مسیر خود را تغییر دادند؛ بهویژه پس از آنکه تهران با شلیک موشک و پهپاد به مراکز جمعیتی، زیرساختهای انرژی و فرودگاههای کشورهای خلیج فارس تلاش کرد هزینههای اقتصادی و سیاسی جنگ را برای آنها افزایش دهد.
در جریان جنگ امارات بیش از هر کشور دیگری هدف این حملات قرار گرفت. جمهوری اسلامی بیش از ۲۸۰۰ موشک و پهپاد به سمت این کشور شلیک کرد؛ رقمی که از تعداد حملات ایران به هر کشور دیگر، از جمله اسرائیل، بیشتر بود.
شکاف میان ابوظبی و ریاض
والاستریت ژٰورنال بهنقل از منابع خود افزود که شدت واکنش نظامی امارات باعث تشدید اختلافات در میان کشورهای خلیج فارس شد.
۶ کشور عربی با شکایت از جمهوری اسلامی به شورای امنیت خواستار دریافت غرامت از تهران شدند
در اوایل آوریل، عربستان سعودی به آمریکا شکایت کرد که حملات امارات خطر هدف قرار گرفتن تاسیسات انرژی منطقه از سوی جمهوری اسلامی را افزایش داده است؛ موضوعی که میتوانست قیمت نفت را بهشدت افزایش دهد و بازارهای جهانی را دچار آشفتگی کند.
این منابع میگویند ریاض از واشینگتن خواست بر امارات فشار بیاورد تا حملات تلافیجویانه خود را متوقف کند و به تلاشهای دیپلماتیک منطقهای بپیوندد.
وزارت امور خارجه امارات در واکنش اعلام کرد جمهوری اسلامی را مسئول کامل این حملات تروریستی و پیامدهای آن میداند.
عربستان سعودی و دفتر نخستوزیر اسرائیل به درخواستهای والاستریت ژورنال برای اظهار نظر پاسخ ندادند. کاخ سفید نیز از اظهارنظر در این زمینه خودداری کرد.
عربستان که نسبت به امارات حملات کمتری را متحمل شده و خسارتهای محدودتری دیده است، ضمن محکوم کردن حملات جمهوری اسلامی، رویکردی کمتر تقابلی در پیش گرفته و تلاش کرده بحران را از طریق دیپلماسی حلوفصل کند.
بهگفته مقامهای کشورهای حاشیه خلیج فارس، محمد بن زاید، رییس امارات، در جریان جنگ از محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، ناامید و خشمگین شد؛ زیرا او از مشارکت در عملیات نظامی هماهنگ علیه تهران خودداری کرد.
تنش میان تهران و ابوظبی در بریکس؛ عراقچی امارات را به مشارکت فعال در جنگ ایران متهم کرد
این اختلافات، شکاف رو به رشد میان دو قدرت بزرگ خلیج فارس را عمیقتر کرد؛ کشورهایی که پیشتر نیز در سودان و یمن در جبهههای متفاوتی قرار گرفته و برای نفوذ در منطقه دریای سرخ رقابت کرده بودند.
امارات در ماه آوریل با خروج از اوپک، این سازمان تحت رهبری عربستان را ترک و اعلام کرد همکاریهای امنیتی خود با آمریکا و اسرائیل را گسترش خواهد داد.
اقدامات فراتر از حملات نظامی
امارات علاوه بر حملات هوایی به اهدافی در ایران، از پیشنویس قطعنامهای در سازمان ملل نیز حمایت کرد که در صورت لزوم استفاده از زور برای در هم شکستن کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را مجاز میکرد.
این کشور همچنین علیه منافع اقتصادی ایران اقداماتی انجام داد؛ از جمله مدارس و باشگاههای مرتبط با ایران در دبی را تعطیل کرد و صدور ویزا و حقوق ترانزیتی برای شهروندان ایرانی را محدود ساخت.
این اقدامات به یکی از مهمترین مسیرهای اقتصادی جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمهای غرب آسیب وارد کرد.
جمهوری اسلامی نیز بارها امارات را به مشارکت در کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل متهم کرده است.
رویترز از حملات اعلامنشده عربستان سعودی به ایران در جریان جنگ خبر داد
اتحاد عمیقتر با اسرائیل
بهنوشته والاستریت ژورنال، امارات از دیرباز تمایل زیادی به پذیرش ریسک در سیاست خارجی و استفاده از قدرت نظامی برای پیشبرد منافع خود داشته است.
در سالهای اخیر این کشور به شبهنظامیان در سودان و لیبی سلاح ارسال و در یمن نیز از نیروهای مزدور استفاده کرده است؛ اقداماتی که با هدف تقویت موقعیت منطقهای خود و مقابله با رقبایش انجام شدهاند.
با این حال، هنوز مشخص نیست که امارات توان بازدارندگی در برابر دشمنی بسیار بزرگتر و نزدیکتر مانند ایران را دارد یا نه. حملات این کشور در مقایسه با بیش از ۲۰ هزار حملهای که آمریکا و اسرائیل انجام دادهاند، عمدتاا نمادین محسوب میشوند.
اتخاذ چنین رویکرد تهاجمی، خطر تبدیل شدن امارات به هدفی بزرگتر در دورهای طولانی از تنش با جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
در اوایل ماه مه، حکومت ایران یکی از بنادر مهم نفتی امارات در فجیره را هدف قرار داد؛ حملهای که پس از آغاز عملیات نیروی دریایی آمریکا برای درهم شکستن کنترل تهران بر تنگه هرمز صورت گرفت.
در حادثهای دیگر، پهپادی که از عراق، محل فعالیت گروههای شبهنظامی نزدیک به جمهوری اسلامی پرتاب شده بود، در نزدیکی نیروگاه هستهای امارات سقوط کرد.
با این حال، بهگفته برخی منابع، امارات در هفتههای اخیر رویکردی مصالحهجویانهتر در پیش گرفته و از راهحلهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ حمایت کرده است؛ جنگی که تأسیسات عظیم انرژی این کشور را در معرض خطر قرار داده است.
محمد بن زاید از جمله رهبران منطقهای بود که در تماس تلفنی اوایل ماه مه، دونالد ترامپ را به دستیابی به توافق صلح با ایران تشویق کرد.
والاستریت ژورنال: رییس موساد در جریان «جنگ ایران» به امارات متحده عربی سفر کرد
جنگ همچنین باعث تقویت بیش از پیش اتحاد میان امارات و اسرائیل شده است.
مقامهای اسرائیلی از عملکرد امارات در جریان جنگ ابراز رضایت کردهاند و روابط دو کشور را یک شراکت راهبردی بلندمدت میدانند.
بهگفته یکی از منابع مطلع، اسرائیل در طول جنگ سامانههای گنبد آهنین و نیروهای نظامی خود را برای دفاع از امارات به این کشور اعزام کرد و دهها نظامی اسرائیلی همچنان در یک مجتمع نظامی در خاک امارات مستقر هستند.
همچنین شماری از عالیترین مقامهای اسرائیلی، از جمله بنیامین نتانیاهو، رییس موساد، رییس شینبت و رییس ستاد ارتش اسرائیل، در طول جنگ بهصورت محرمانه به امارات سفر کردند تا هماهنگیهای لازم را درباره نحوه مقابله با جمهوری اسلامی انجام دهند.
ترامپ جمعه ۸ خرداد در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: : «ایران باید موافقت کند که هرگز سلاح یا بمب هستهای نخواهد داشت. تنگه هرمز باید فورا باز باشد؛ بدون دریافت عوارض و برای عبور و مرور نامحدود کشتیها در هر دو جهت. همه مینهای دریایی (بمبها)، در صورت وجود، باید از میان برداشته شوند.»
ترامپ نوشت: «ما با استفاده از مینروبهای زیرآبی فوقالعاده خود، شمار زیادی از این مینها را از طریق انفجار نابود کردهایم. ایران نیز هر مین باقیمانده را فورا جمعآوری یا منفجر خواهد کرد؛ البته تعداد آنها زیاد نخواهد بود.»
او در ادامه تاکید کرد: «کشتیهایی که به دلیل محاصره دریایی شگفتانگیز و بیسابقه ما در تنگه متوقف شده بودند و اکنون این محاصره لغو خواهد شد، میتوانند روند بازگشت به خانه را آغاز کنند. از طرف من، رییسجمهوری محبوبتان، به همسران، والدین و خانوادههایتان سلام برسانید!»
-
والاستریت ژورنال: کاهش فشار پیش از تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده، یک قمار پرهزینه است
ترامپ گفت: «مواد غنیشدهای که گاهی از آن با عنوان گرد هستهای یاد میشود و در اعماق زمین دفن شدهاند و کوههای تقریبا فروریخته ناشی از حمله قدرتمند بمبافکنهای بی-۲ ما ۱۱ ماه پیش روی آنها قرار گرفتهاند، از سوی ایالات متحده از زیر زمین بیرون آورده خواهند شد؛کشوری که طبق توافق، همراه با چین تنها کشوری است که توانایی فنی انجام چنین کاری را دارد. این اقدام با هماهنگی کامل و همکاری جمهوری اسلامی ایران و همچنین آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام خواهد شد و این مواد نابود خواهند شد.»
او در ادامه با اشاره به این که برای اتخاذ تصمیم نهایی در این باره به اتاق وضعیت کاخ سفید میرود، گفت: «تا اطلاع ثانوی هیچ پولی مبادله نخواهد شد و درباره موارد دیگری که اهمیت بسیار کمتری دارند نیز توافق حاصل شده است.»
ساعاتی پیش از این پیام ترامپ، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در جریان بازدید از نیروهای آمریکایی مستقر در ناو یواساس باکسر در سنگاپور، با استناد به سخنان دونالد ترامپ در نشست چهارشنبه کابینه، به نیروها گفت اگر جمهوری اسلامی توافق پیشنهادی را نپذیرد، با نیروهای نظامی آمریکا روبهرو خواهد شد.
مقام پیشین موساد: «کار ما با ایران تمام نشده؛ تازه شروع کردهایم»
هگست گفت ترامپ در نشست کابینه اعلام کرده ایران باید توافق روی میز را بپذیرد وگرنه با «مردی در سمت چپ» او روبهرو میشود، و این جمله را خطاب به نیروهای حاضر تکرار کرد.
رسانه وابسته به سپاه: متن تفاهمنامه احتمالی هنوز نهایی نشده است
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع مطلع نوشت متن تفاهمنامه احتمالی هنوز جمعبندی نهایی نشده و در صورت نهایی شدن، بهصورت رسمی اعلام خواهد شد.
این منبع در واکنش به انتشار برخی گزارشهای منتشر شده در رسانههای غربی گفت روایتهایی که تاکنون بهعنوان بخشهایی از متن اصلی منتشر شدهاند، «عاری از دقت» هستند.
او همچنین تاکید کرد متن تفاهمنامه احتمالی آمریکا و جمهوری اسلامی طی چند روز گذشته تغییراتی داشته است.
تداوم تهدیدهای مقامات جمهوری اسلامی
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما امتیازات را نه با گفتگو، بلکه با موشکها میگیریم، در مذاکره فقط آنها را تفهیم میکنیم.»
او افزود: «هیچ اعتمادی به تضمینها و حرفها نداریم، فقط رفتارها معیار است. اقدامی پیش از اقدام طرف مقابل انجام نخواهد شد.»
قالیباف نوشت: «پیروز هر توافق، کسی است که از فردای آن بهتر برای جنگ آماده شود.»
محسن رضایی، مشاور نظامی مجتبی خامنهای، گفت جمهوری اسلامی در صورت تداوم محاصره دریایی، گزینه حمله را در دستور کار قرار خواهد داد.
او بدون اشاره به جزئیات بیشتر افزود: «اگر محاصره دریایی فراتر از بازه زمانی معینی ادامه یابد، حمله خواهیم کرد.»
رویترز: ترامپ میان توافق با حکومت ایران و فشار جمهوریخواهان گرفتار شده است
رضایی همچنین با اشاره به راهبرد نظامی سپاه پاسداران گفت این نیرو بر پایه «جنگ نامتقارن» عمل میکند و از پهپادها و قایقهای تندرو بهعنوان ابزارهای اصلی بازدارندگی استفاده میکند.
او افزود: «آمریکا در تاریکی به سمت ما میآید، در حالی که ما هر حرکت آنها را رصد میکنیم.»
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز در شبکه ایکس نوشت «مدیریت ایرانی تنگه هرمز در دنیا تثبیت شده است» و کشورها برای عبور شناورهای خود «اجازه میگیرند، هزینهها را میپردازند و با راهنمایی نیروی دریایی سپاه» از این آبراه عبور میکنند.
رضایی همچنین خطاب به اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نوشت: «به جای هارت و پورت اضافی به فکر تعظیم به قدرت ایرانیها در خلیج فارس باشید.»
همچنین محمدمهدی حسینی همدانی، امام جمعه کرج، گفت: «موشک فقط وسیله دفاعی نیست، بلکه مقدمه آبادانی، ایجاد امنیت و سازندگی است و فراهم شدن زمینه توسعه نیز در گرو آن است.»
او افزود: «در حوزه دیپلماسی باید همان ۱۰ شرط مورد تایید مجتبی خامنهای ملاک باشد، در این شروط اشارهای به موضوع هستهای نشده است، بنابراین نباید صحبتی درباره هستهای باشد.»
خبرگزاری رویترز جمعه هشتم خرداد با استناد به پژوهش جدید بانک مرکزی اروپا، نوشت جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ بحران انرژی و موج تورمی گستردهای در اروپا ایجاد کرد که اقتصاد منطقه تا حد زیادی از آن عبور کرده بود و حالا حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴ و جنگ متعاقب آن، اختلال کمسابقهای در عرضه انرژی به وجود آورده است.
اقتصاددانان بانک مرکزی اروپا با استفاده از دادههای نظرسنجی انتظارات مصرفکنندگان این نهاد، دریافتند شهروندان منطقه یورو از همان آغاز «جنگ ایران» توجه بیشتری به تغییر قیمتها نشان دادهاند. این در حالی است که نرخ تورم در آن زمان حدود دو درصد و نزدیک به هدف بانک مرکزی اروپا بود.
نیویورکتایمز: واشینگتن و تهران به چارچوبی برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک شدهاند
نتایج این پژوهش نشان میدهد نزدیک به نیمی از پاسخدهندگان در ماه مارس ۲۰۲۶ اعلام کردهاند تغییرات قیمتها را بهطور ویژه دنبال میکنند. رقمی مشابه ژانویه ۲۰۲۳ که تورم منطقه یورو به ۸.۶ درصد رسیده بود.
نتایج نظرسنجی موسسه اساندپی گلوبال که پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت منتشر شد نشان میدهد اقتصاد اروپا در ماه جاری به ضعیفترین سطح خود از اکتبر ۲۰۲۳ رسیده است.
در آلمان، بزرگترین اقتصاد اروپا، فعالیت بخش خصوصی برای دومین ماه پیاپی کاهش یافته است.
در فرانسه نیز شاخص اقتصادی به پایینترین سطح در پنجونیم سال گذشته سقوط کرده است.
پژوهشگران بانک مرکزی اروپا این وضعیت را «زخم دوگانه» توصیف کردهاند. به این معنا که خاطره فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ اوکراین با نگرانیهای ناشی از «جنگ ایران» ترکیب شده و بر انتظارات و رفتار مصرفکنندگان تاثیر میگذارد.
-
والاستریت ژورنال: کاهش فشار پیش از تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده، یک قمار پرهزینه است
به گفته آنها، این شرایط میتواند سناریوی «رکود تورمی» را تقویت کند. وضعیتی که در آن رشد اقتصادی کاهش مییابد اما قیمتها همچنان افزایش پیدا میکنند.
پژوهشگران هشدار دادند این موضوع ممکن است نامطمئن بودن شرایط اقتصادی را افزایش داده و به کاهش مصرف خانوارها منجر شود.
بر اساس این گزارش، قیمت نفت که نقش مهمی در تورم اروپا دارد و در اوج «جنگ ایران» به بیش از ۱۲۰ دلار در هر بشکه رسیده بود، حالا در پی امیدها به توافق صلح کاهش یافته است.
رویترز نوشت همزمان، بانک مرکزی اروپا در حال بررسی پیامدهای اقتصادی این تحولات است و انتظار میرود در نشست آینده خود نرخ بهره را افزایش دهد.
به گزارش رویترز، ترامپ در شرایطی به دنبال پایان دادن به جنگ با ایران است که همزمان با دو فشار متضاد مواجه شده است. از یک سو افزایش قیمت انرژی و نگرانی از تبعات اقتصادی جنگ، کاخ سفید را به سمت دستیابی به توافق سوق میدهد و از سوی دیگر بخشی از جمهوریخواهان و متحدان سیاسی ترامپ خواهان ادامه فشار نظامی و جلوگیری از هرگونه امتیازدهی به جمهوری اسلامی هستند.
بر اساس اطلاعاتی که منابع آگاه در اختیار رویترز قرار دادهاند، واشینگتن و تهران به چارچوبی برای یک توافق نزدیک شدهاند که میتواند آتشبس فعلی را تمدید کند، محدودیتهای اعمالشده بر تردد کشتیها در تنگه هرمز را برطرف سازد و تصمیمگیری درباره موضوعات حساس هستهای را به دور بعدی مذاکرات موکول کند.
در صورت نهایی شدن این توافق و تایید آن از سوی ترامپ و رهبران جمهوری اسلامی، این توافق مهمترین گام برای کاهش تنشها از زمان آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه [حکومت] ایران در ۹ اسفند خواهد بود و میتواند به کاهش قیمتهای جهانی انرژی که در نتیجه جنگ افزایش یافتهاند، کمک کند.
-
والاستریت ژورنال: کاهش فشار پیش از تعیین تکلیف اورانیوم غنیشده، یک قمار پرهزینه است
با این حال، این توافق با مخالفت بخشی از حامیان ترامپ روبهرو شده است. گروهی از جمهوریخواهان معتقدند که دولت آمریکا نباید پیش از نابودی کامل ظرفیت هستهای ایران یا بستن مسیر دستیابی تهران به سلاح هستهای، امتیازی به جمهوری اسلامی بدهد.
سناتورهای جمهوریخواه از جمله لیندسی گراهام، تد کروز و راجر ویکر از جمله چهرههایی هستند که از ترامپ خواستهاند در مذاکرات با حکومت ایران انعطاف نشان ندهد. برخی منتقدان نیز هشدار دادهاند که توافق در حال شکلگیری ممکن است دستاوردی فراتر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ دوران باراک اوباما نداشته باشد؛ توافقی که ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود از آن خارج شد.
ترامپ در واکنش به این انتقادها اعلام کرده است که برای دستیابی به توافق عجلهای ندارد و تنها یک «توافق عالی» را خواهد پذیرفت.
به نوشته رویترز، مفاد اولیه توافق نشان میدهد که بسیاری از مهمترین اختلافات هنوز حل نشدهاند. از جمله سرنوشت نهایی تنگه هرمز، نحوه برخورد با ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی و جزئیات هرگونه کاهش تحریمها همچنان به مذاکرات بعدی موکول شده است.
این موضوع باعث شده برخی تحلیلگران و منتقدان توافق هشدار دهند که چارچوب پیشنهادی فاصله زیادی با اهداف اولیه اعلامشده از سوی ترامپ دارد؛ اهدافی که شامل «تسلیم بیقید و شرط» جمهوری اسلامی و برچیدن کامل برنامه هستهای ایران میشد.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، در واکنش به گزارشها درباره توافق احتمالی نوشت که اگر مفاد منتشرشده دقیق باشد، جمهوری اسلامی ممکن است در این توافق بیش از آمریکا امتیاز دریافت کند. او نسبت به موکول شدن موضوع هستهای به مذاکرات بعدی هشدار داد و خواستار احتیاط در ارزیابی توافق شد.
اکسیوس: تفاهم اولیه واشینگتن و تهران آماده شده و منتظر تصمیم ترامپ است
در همین حال، خبرگزاری تسنیم گزارش داده است که متن توافق هنوز نهایی نشده و مذاکرات ادامه دارد. ترامپ نیز در ماههای گذشته بارها از نزدیک بودن توافق سخن گفته بود، اما هیچیک از تلاشهای قبلی به نتیجه نرسید.
رویترز مینویسد که تحرکات دیپلماتیک اخیر در حالی دنبال میشود که در روزهای گذشته حملات محدود جدیدی میان جمهوری اسلامی و آمریکا رخ داده و آتشبس شکننده میان دو طرف را تحت فشار قرار داده است.
به گفته تحلیلگران، ترامپ تلاش میکند میان کسب امتیاز از حکومت ایران و ارائه حداقلی از امتیازات متقابل توازن برقرار کند تا بتواند نتیجه مذاکرات را به عنوان یک موفقیت سیاسی به افکار عمومی آمریکا عرضه کند.
یکی از مهمترین بخشهای توافق احتمالی، بازگشایی تنگه هرمز است؛ اقدامی که از سوی بازارهای جهانی و کشورهای مصرفکننده انرژی با استقبال روبهرو خواهد شد. با این حال، رویترز یادآوری میکند که تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ نیز باز بود و در عمل، توافق تنها شرایط پیشین را احیا خواهد کرد.
این مذاکرات در حالی دنبال میشود که ترامپ با چالشهای سیاسی داخلی نیز مواجه است. میزان محبوبیت او کاهش یافته، انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر نزدیک میشود و جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت خود در کنگره با رقابتی دشوار روبهرو هستند.
آمریکا ادعای جمهوری اسلامی درباره سرنگونی یک پهپاد در بوشهر را رد کرد
هرچند ترامپ در نشست روز چهارشنبه کابینه تاکید کرد که نگران انتخابات میاندورهای نیست، اما به گفته منابع آگاه، برخی از مشاوران او نسبت به تاثیر افزایش قیمت بنزین بر موقعیت انتخاباتی جمهوریخواهان ابراز نگرانی کردهاند.
در سوی دیگر، تحلیلگران معتقدند جمهوری اسلامی احساس میکند در موقعیت نسبتاً قدرتمندی قرار دارد. به گفته آنان، تهران توانسته فشارهای نظامی را تحمل کند و همچنان بر مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان از طریق تنگه هرمز تاثیر بگذارد.
جان آلترمن، کارشناس مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS)، به رویترز گفت: «رییسجمهوری همه نشانهها را بروز داده که میخواهد این بحران هرچه زودتر پایان یابد. همین موضوع باعث میشود ایرانیها در مواضع خود سرسختتر شوند.»
رویترز در پایان مینویسد که نحوه پایان دادن ترامپ به جنگ با ایران میتواند به یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده میراث سیاست خارجی او در دوره دوم ریاستجمهوریاش تبدیل شود؛ تصمیمی که نه تنها بر آینده روابط واشینگتن با تهران، بلکه بر بازارهای جهانی انرژی و توازن قدرت در خاورمیانه نیز تاثیر خواهد گذاشت.
روزنامه یدیعوت آحرونوت در گزارشی مفصل برای نخستین بار از فعالیت شاخهای مخفی در موساد پرده برداشته است که ماموریت آن نه ترور و عملیاتهای کلاسیک اطلاعاتی، بلکه جنگ روانی، عملیات نفوذ و تاثیرگذاری بر افکار عمومی در ایران بوده است.
بر اساس این گزارش، این واحد در سال ۲۰۲۱ و همزمان با آغاز ریاست داوید (دادی) بارنئا بر موساد تاسیس شد. مسئول پیشین این شاخه که تنها با نام مستعار «او» معرفی شده، مدعی است که ماموریت این واحد ایجاد شکاف میان جامعه و حکومت ایران، تضعیف مشروعیت جمهوری اسلامی و فراهم کردن زمینههای تغییر سیاسی در ایران بوده است.
او در این گفتوگو میگوید تا پیش از روی کار آمدن بارنئا، حتی استفاده از عبارت «تغییر رژیم» در موساد موضوعی حساس و تقریباً ممنوع بود، اما طی سالهای بعد، سرنگونی جمهوری اسلامی به یکی از اهداف محوری فعالیتهای این سازمان تبدیل شد.
از افشای عکس رستم قاسمی تا حذف مقامهای جمهوری اسلامی
یکی از ادعاهای مطرحشده در این گزارش به رستم قاسمی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران و وزیر راه دولت ابراهیم رئیسی، مربوط میشود.
بر اساس روایت یدیعوت آحرونوت، موساد در سال ۲۰۲۲ تصویری را که سالها پیش در جریان سفر قاسمی به مالزی ثبت شده بود، در اختیار رسانههای مخالف جمهوری اسلامی قرار داد. در این تصویر، قاسمی در حال در آغوش گرفتن زنی دیده میشد که همسر او نبود و حجاب نیز نداشت.
رستم قاسمیاین عکس در بحبوحه اعتراضات پس از کشته شدن مهسا امینی منتشر شد و به سرعت در شبکههای اجتماعی بازنشر شد. چند روز بعد، قاسمی از سمت خود کنارهگیری کرد؛ استعفایی که مقامهای جمهوری اسلامی آن را به وضعیت جسمی و بیماری او نسبت دادند.
مقام پیشین موساد گفت که انتشار این تصویر بخشی از راهبرد جدید این سازمان برای حذف مقامهای جمهوری اسلامی بدون توسل به عملیات ترور بوده است.
او میگوید: «گاهی افشای یک پرونده یا اطلاعات شرمآور باعث میشود یک مقام از دایره قدرت حذف شود. این کار بسیار ارزانتر و سادهتر از اجرای عملیات ترور است.»
به گفته او، موساد طی سالهای اخیر از این شیوه برای کنار زدن چندین مقام ارشد جمهوری اسلامی استفاده کرده است.
«ماشین سم» موساد در شبکههای اجتماعی
یکی از بخشهای این گزارش به آنچه موساد «ماشین سم» مینامد مربوط است؛ شبکهای متشکل از حسابهای کاربری جعلی، صفحات ناشناس و سامانههای انتشار محتوا که به گفته این مقام سابق برای انتشار اطلاعات و روایتهایی با هدف بیثبات کردن جمهوری اسلامی به کار گرفته شده است.
-
والاستریت ژورنال: رییس موساد در جریان «جنگ ایران» به امارات متحده عربی سفر کرد
او مدعی است این شبکه در سالهای اخیر با استفاده از فناوریهای نوین و در برخی موارد با کمک هوش مصنوعی گسترش یافته و حتی شخصیتها و اینفلوئنسرهای مجازی ساختگی برای انتشار پیامهای مورد نظر ایجاد شدهاند.
به نوشته یدیعوت آحرونوت، این شاخه همچنین ارتباطاتی با فعالان و چهرههای تاثیرگذار در فضای مجازی برقرار کرده بود تا پیامهای مدنظر خود را در میان افکار عمومی ایران گسترش دهد.
مطالعه افکار عمومی ایران و رصد اعتراضات
بر اساس این گزارش، یکی از نخستین اقدامات شاخه نفوذ موساد ایجاد یک واحد اطلاعاتی جدید برای مطالعه افکار عمومی، رسانهها و شبکههای اجتماعی در ایران بود.
مسئول سابق این شاخه میگوید موساد با استفاده از نظرسنجیها، تحلیل رسانهها و دادههای شبکههای اجتماعی به این نتیجه رسیده بود که شکاف میان جامعه و حکومت در حال افزایش است و بخش قابل توجهی از جامعه ایران دیگر به بقای جمهوری اسلامی اعتقاد ندارد.
او تاکید کرد اعتراضات سالهای اخیر، از جنبش «زن، زندگی، آزادی» تا اعتراضات اقتصادی، نشانهای از همین روند بوده است.
تصاویر عوامل موساد در ایران؛ بخشی از یک عملیات روانی
گزارش یدیعوت آحرونوت فاش میکند که انتشار تصاویر منتسب به عوامل موساد در داخل ایران در جریان عملیاتهای اخیر اسرائیل، صرفاً یک اقدام تبلیغاتی برای نمایش موفقیتهای اطلاعاتی نبوده است.
تقدیر رییس موساد از ماموری که در موفقیت جنگ علیه جمهوری اسلامی نقش داشت و کشته شد
به گفته مسئول سابق این شاخه، هدف اصلی انتشار این تصاویر شکستن تصویر «همهچیزدان و نفوذناپذیر» جمهوری اسلامی در ذهن شهروندان ایرانی بوده است.
او میگوید حکومت ایران طی سالها کوشیده با نمایش قدرت دستگاههای امنیتی و برگزاری دادگاههای علنی برای متهمان امنیتی، فضایی از ترس در جامعه ایجاد کند و موساد تلاش داشته این تصویر را تضعیف کند.
عملیات «شیر خروشان» و پروژه تغییر رژیم
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که موساد پیش از عملیاتهای نظامی اسرائیل علیه حکومت ایران، به این جمعبندی رسیده بود که ترکیب حملات نظامی، فشار اقتصادی و عملیاتهای روانی میتواند به تضعیف جدی جمهوری اسلامی منجر شود.
یدیعوت آحرونوت مینویسد که در ماههای منتهی به عملیات «شیر خروشان»، موساد زیرساختهای خود در ایران را گسترش داد.
ادعای همکاری سیا و تلاش برای متقاعد کردن ترامپ
یدیعوت آحرونوت همچنین گزارش میدهد که سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیآیای) از طرح موساد برای فشار بر جمهوری اسلامی حمایت میکرد و در متقاعد کردن دونالد ترامپ برای حمایت از این راهبرد نقش داشت.
پیشبینی رییس موساد پیش از جنگ: تغییر حکومت در ایران احتمالا یک سال زمان میبرد
با این حال، مقام سابق موساد تاکید میکند که این سازمان هرگز وعده سقوط فوری جمهوری اسلامی را نداده بود. او میگوید: «هیچ فرد عاقلی تصور نمیکند که با پایان بمبارانها یک حکومت فوراً سقوط کند. چنین اتفاقی رخ نمیدهد.»
«کار ما با ایران تمام نشده است»
با وجود آنکه جمهوری اسلامی پس از عملیاتهای اخیر همچنان بر سر کار است، مقام پیشین موساد میگوید که پروژه تاثیرگذاری بر جامعه ایران تازه وارد مرحله اصلی خود شده است.
او میگوید: «ماموریت ما کوتاه کردن عمر این حکومت است. شاید سه ماه، شش ماه یا یک سال طول بکشد؛ هیچکس نمیداند. اما تردیدی ندارم که اقداماتی که انجام شده، روند فرسایش جمهوری اسلامی را سرعت بخشیده است.»
این مقام سابق موساد در پایان تاکید میکند که از نگاه او، عملیاتهای نظامی و روانی سالهای اخیر تنها یک مرحله از روندی بلندمدت بودهاند و میافزاید: «کار ما با ایران تمام نشده است؛ ما تازه شروع کردهایم.»
شورای سردبیری روزنامه والاستریت ژورنال در سرمقالهای با بررسی مذاکرات جاری میان آمریکا و حکومت ایران نوشت که دو طرف بیش از هر زمان دیگری به دستیابی به یک توافق اولیه نزدیک شدهاند، اما خطر اصلی این توافق آن است که بخش مهمی از فشارهای اقتصادی و نظامی علیه جمهوری اسلامی کاهش یابد، در حالی که مهمترین اختلافها درباره برنامه هستهای ایران به مذاکرات بعدی موکول شده است.
این روزنامه با اشاره به گزارش منتشرشده از سوی اکسیوس نوشت که مذاکرهکنندگان آمریکایی و ایرانی به یک توافق اولیه دست یافتهاند و حتی طرف ایرانی پیشنویس آن را امضا کرده است، اما متن نهایی هنوز به طور کامل نهایی نشده و دونالد ترامپ نیز تایید نهایی خود را اعلام نکرده است.
به نوشته والاستریت ژورنال، سرنوشت توافق اکنون بیش از هر چیز به تصمیم تهران درباره دو بند کلیدی متن بستگی دارد. این روزنامه میگوید اگرچه توافق به مراحل پایانی نزدیک شده، اما هنوز دو موضوع مهم در متن نهایی نیازمند تصمیمگیری جمهوری اسلامی است.
مهمترین دستاورد فوری توافق پیشنهادی، بازگشایی تنگه هرمز عنوان شده است. بر اساس مفاد مورد بحث، [حکومت] ایران متعهد میشود ظرف ۳۰ روز مینهای دریایی را از مسیرهای کشتیرانی جمعآوری کند تا عبور و مرور شناورها بدون محدودیت و بدون پرداخت عوارض از سر گرفته شود. در عین حال، مذاکرهکنندگان آمریکایی انتظار دارند عبور کشتیهای تجاری از مسیر جنوبی تنگه هرمز بلافاصله افزایش یابد.
-
اکسیوس: تفاهم اولیه واشینگتن و تهران آماده شده و منتظر تصمیم ترامپ است
با این حال، شورای سردبیری والاستریت ژورنال هشدار داده است که متن توافق باید در این بخش کاملاً شفاف باشد، زیرا به گفته این روزنامه، جمهوری اسلامی پیش از این دو بار از تعهد خود برای بازگشایی کامل تنگه هرمز عقبنشینی کرده است. نویسندگان سرمقاله میگویند یکی از نگرانیها این است که [حکومت] ایران در آینده برای عبور کشتیها عوارض تعیین کند یا اخذ مجوز را الزامی سازد؛ اقدامی که با مفهوم بازگشت کامل به شرایط پیش از جنگ در تضاد خواهد بود.
با وجود اهمیت تنگه هرمز، والاستریت ژورنال معتقد است مساله اصلی همچنان برنامه هستهای ایران است. بر اساس توافق مورد بحث، دو طرف متعهد میشوند که وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را در مذاکرات بعدی و طی یک بازه ۶۰ روزه تعیین تکلیف کنند. اما شورای دبیری این روزنامه هشدار میدهد که موکول کردن این موضوع به آینده، خطر ایجاد ابهام و تعلل در اجرای تعهدات را افزایش میدهد.
این روزنامه تاکید میکند که خبر مثبت آن است که مذاکرهکنندگان آمریکایی تنها بر اورانیوم با غنای بالا تمرکز نکردهاند. به نوشته والاستریت ژورنال، حتی اورانیوم با غنای ۳.۶۷ درصد نیز بخش عمده مسیر فنی لازم برای دستیابی به اورانیوم با درجه تسلیحاتی را طی کرده است و از این رو واشینگتن خواهان برچیده شدن یا انتقال تمامی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است، نه فقط ذخایر با غنای بالا.
والاستریت ژورنال همچنین گزارش داد که هرگونه کاهش تحریمها به صورت تدریجی و مشروط انجام خواهد شد و قرار نیست جمهوری اسلامی در ابتدای توافق از مزایای اقتصادی آن بهرهمند شود. به نوشته این روزنامه، احتمال دارد آزادسازی بخشی از منابع مالی مسدودشده ایران در قطر یا عمان در قالب کمکهای بشردوستانه اندکی پس از امضای توافق مورد بررسی قرار گیرد، اما اصل حاکم بر مذاکرات همان سیاست دولت ترامپ است که میگوید: «تا اقدامی انجام نشود، پولی پرداخت نخواهد شد.»
-
منبع نزدیک به مذاکرات: درباره ابعاد هماهنگی قالیباف با مجتبی خامنهای تردید وجود دارد
به باور نویسندگان سرمقاله، ساختار دو مرحلهای توافق بزرگترین نقطه ضعف آن است. این روزنامه هشدار میدهد که اگر محاصره اقتصادی و فشارهای نظامی آمریکا در مرحله نخست کاهش یابد، توان واشینگتن برای گرفتن امتیازهای بیشتر از تهران در مذاکرات هستهای به شدت تضعیف خواهد شد.
شورای سردبیری والاستریت ژورنال با یادآوری مذاکرات هستهای دوران باراک اوباما مینویسد که جمهوری اسلامی پیشتر نیز توانسته بود مذاکرات را برای دو سال ادامه دهد و اکنون نیز ممکن است تلاش کند مهلت ۶۰ روزه مورد نظر ترامپ را برای مدت نامعلومی تمدید کند.
این روزنامه همچنین هشدار میدهد که هرچه مذاکرات طولانیتر شود، اعتبار تهدید نظامی آمریکا کاهش خواهد یافت. به باور نویسندگان، تهران ممکن است به این جمعبندی برسد که ترامپ تمایلی به بازگشت به درگیری نظامی ندارد؛ ارزیابیای که با نزدیک شدن آمریکا به انتخابات میاندورهای کنگره میتواند تقویت شود.
والاستریت ژورنال در بخش دیگری از این سرمقاله مینویسد که پایان محاصرههای متقابل و بازگشایی تنگه هرمز به اقتصاد جهانی و به ویژه اقتصاد ایران کمک خواهد کرد، اما این اقدام به تنهایی یک پیروزی محسوب نمیشود. به نوشته این روزنامه، صرفاً «معاوضه یک محاصره با محاصرهای دیگر» شاید راهی برای خروج از جنگ فراهم کند، اما مشکل اصلی یعنی برنامه هستهای جمهوری اسلامی را حل نخواهد کرد.
-
واشینگتن فشار بر صادرات نفت ایران را با تحریم شرکتها و نفتکشها تشدید کرد
شورای سردبیری والاستریت ژورنال در پایان تاکید میکند که یک توافق موفق باید شامل برچیدن کامل ذخایر اورانیوم غنیشده، از میان بردن تاسیسات زیرزمینی، اعمال بازرسیهای سرزده و ممنوعیت غنیسازی در ایران باشد. این روزنامه مدعی است که علت اصلی باقی ماندن اختلافها در مرحله دوم مذاکرات آن است که جمهوری اسلامی همچنان قصد دارد گزینه دستیابی به سلاح هستهای را حفظ کند و با همین نگاه در مذاکرات شرکت کرده است.
جمعبندی این سرمقاله آن است که خطر اصلی توافق پیشنهادی نه در بازگشایی تنگه هرمز، بلکه در کاهش فشارهای اقتصادی و نظامی بر [حکومت] ایران پیش از تعیین تکلیف نهایی ذخایر اورانیوم غنیشده و زیرساختهای هستهای این کشور نهفته است؛ اقدامی که به باور والاستریت ژورنال میتواند مهمترین اهرم فشار آمریکا را پیش از حلوفصل پرونده هستهای از میان ببرد.
دولت آمریکا پنجشنبه از اعمال دور جدیدی از تحریمها علیه شبکههای مرتبط با صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران خبر داد و اعلام کرد این اقدامات با هدف قطع منابع مالی جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران و نهادهای نظامی ایران انجام شده است.
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در بیانیهای گفت ایالات متحده در حال اجرای مجموعهای از اقدامات هماهنگ برای قطع دسترسی حکومت ایران به منابع درآمدی است که به گفته واشینگتن برای تامین مالی فعالیتهای منطقهای و عملیات گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی به کار گرفته میشوند.
بر اساس این بیانیه، وزارت خارجه آمریکا هشت شرکت را تحریم و هشت شناور را به عنوان اموال مسدودشده معرفی کرده است. این شرکتها و شناورها به دلیل مشارکت در حملونقل نفت خام، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران هدف تحریم قرار گرفتهاند. همچنین سه شرکت و یک فرد دیگر نیز به دلیل نقش در تجارت محصولات پتروشیمی با منشأ ایرانی در فهرست تحریمها قرار گرفتهاند.
همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا نیز چندین شرکت مستقر در هنگکنگ را تحریم کرد که به گفته مقامهای آمریکایی در شبکه فروش نفت ایران فعالیت داشتهاند. واشینگتن تاکید دارد این شبکه طی سالهای اخیر دهها میلیون بشکه نفت ایران به ارزش چندین میلیارد دلار را ذخیره، جابهجا و به فروش رسانده است.
-
واشینگتن فشار بر صادرات نفت ایران را با تحریم شرکتها و نفتکشها تشدید کرد
وزارت خارجه آمریکا در بیانیه خود تاکید کرد درآمد حاصل از این معاملات به طور مستقیم در اختیار سپاه پاسداران، ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و دیگر بخشهای ساختار نظامی حکومت ایران قرار گرفته است. به گفته این وزارتخانه، شبکه مورد تحریم یکی از حلقههای کلیدی در توانایی جمهوری اسلامی برای تامین مالی فعالیتهایی است که آمریکا آنها را بیثباتکننده در خاورمیانه میداند.
واشینگتن همچنین هشدار داد که هر فرد، شرکت یا نهادی که در تجارت نفت ایران مشارکت کند یا به صادرات و فروش محصولات انرژی ایران کمک رساند، ممکن است در معرض تحریمهای آمریکا قرار گیرد.
در بخش دیگری از این بیانیه، دولت آمریکا از گسترش برنامه «پاداش برای عدالت» خبر داد و اعلام کرد تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای دریافت اطلاعاتی که به شناسایی یا مختل شدن سازوکارهای مالی سپاه پاسداران و شاخههای وابسته به آن منجر شود، جایزه پرداخت خواهد کرد.
مقامهای آمریکایی تاکید کردند که این اقدامات در چارچوب فرمانهای اجرایی ۱۳۲۲۴ و ۱۳۸۴۶ انجام شده است. فرمان ۱۳۲۲۴ به تحریم گروههای تروریستی و حامیان آنها اختصاص دارد و فرمان ۱۳۸۴۶ نیز مبنای بازگشت و اجرای بخش مهمی از تحریمهای آمریکا علیه حکومت ایران به شمار میرود.
آمریکا نهاد تازهتاسیس جمهوری اسلامی برای کنترل تنگه هرمز را تحریم کرد
وزارت خارجه آمریکا این تحریمها را بخشی از کارزار گسترده دولت برای افزایش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی توصیف کرد؛ کارزاری که بر اساس «یادداشت ریاستجمهوری امنیت ملی شماره ۲» (NSPM-2) و سیاست موسوم به «فشار حداکثری» دنبال میشود.
طبق اطلاعیههای منتشر شده، وزارت خارجه و وزارت خزانهداری آمریکا پنجشنبه هفتم خرداد به طور هماهنگ شبکهای متشکل از ۱۱ شرکت، یک فرد و هشت شناور مرتبط با تجارت نفت و پتروشیمی ایران را هدف تحریم قرار دادند. وزارت خزانهداری علاوه بر این، پنج شرکت دیگر مرتبط با شبکه «سپهر انرژی جهاننما پارس» را نیز به فهرست تحریمها افزود.
دولت آمریکا میگوید هدف از این اقدامات محدود کردن توان جمهوری اسلامی برای کسب درآمد از صادرات نفت و پتروشیمی است؛ درآمدی که واشینگتن معتقد است صرف تامین مالی اقدامات تهاجمی منطقهای و فعالیتهای تروریستی جهانی آن میشود.
وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرد محمد باقر سعد داوود الساعدی، شهروند دوتابعیتی ایرانی-عراقی، با هشت اتهام مرتبط با تروریسم روبهرو شده است. این فرد به مشارکت در طراحی حملات در اروپا و تلاش برای انجام عملیات در آمریکا متهم شده است.
مقامهای آمریکایی او را از عوامل کتائب حزبالله و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی میدانند و میگویند که در برنامهریزی نزدیک به ۲۰ حمله یا تلاش برای حمله در اروپا و همچنین طرحریزی حملاتی در خاک آمریکا نقش داشته است.
بر اساس اسناد دادگاه که وزارت دادگستری آمریکا پنجشنبه هفتم خرداد منتشر کرده است، ساعدی پس از بازداشت در خارج از عراق در ۱۴ مه [۲۴ اردیبهشت] به آمریکا منتقل و در اختیار افبیآی قرار گرفت. مقامهای آمریکایی میگویند او در جریان انتقال به ایالات متحده از حق سکوت خود صرفنظر کرده و در گفتوگو با ماموران فدرال درباره نقش و فعالیتهایش توضیحاتی ارائه داده است.
تصاویر منتشر شده توسط وزارت دادگستری آمریکابه گفته دادستانها، ساعدی در بازجوییها خود را یکی از رهبران «محور مقاومت» معرفی کرده و گفته است که این مجموعه شامل سپاه پاسداران، کتائب حزبالله، حزبالله لبنان و حوثیهای یمن میشود. مقامهای آمریکایی گفتهاند او مسئولیت فعالیتهای رسانهای، جنگ روانی، برنامهریزی راهبردی و اطلاعات نظامی این شبکه را بر عهده داشته است.
وزارت دادگستری همچنین تاکید کرده است که ساعدی روابط نزدیکی با فرماندهان کنونی و پیشین سپاه پاسداران داشته است. بر این اساس، او در بازجوییها گفته که رابطهای نزدیک با قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه، داشته و پیش از کشته شدن سلیمانی در حمله آمریکا در سال ۲۰۲۰، به طور مستمر با او در رفتوآمد بوده است.
در یکی از بخشهای کیفرخواست، دادستانها تاکید کردهاند که ساعدی در بازجوییها گفته است چند روز پیش از آغاز جنگ اخیر میان حکومت ایران و آمریکا با علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در ایران دیدار کرده بود. این ادعا تاکنون از سوی منابع مستقل تایید نشده است.
یکی از فرماندهان کتائب حزبالله عراق در آمریکا محاکمه میشود
مقامهای آمریکایی همچنین میگویند تلفن همراه و حسابهای کاربری ساعدی در شبکههای اجتماعی حاوی تصاویر و ویدئوهایی از دیدار او با فرماندهان سپاه پاسداران، کتائب حزبالله، حوثیهای یمن و دیگر گروههای همسو با جمهوری اسلامی بوده است. به گفته دادستانها، این مدارک همچنین نشان میدهد که او در هماهنگی و هدایت برخی از حملات منتسب به شبکه موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» نقش مستقیم داشته است.
بر اساس بیانیه وزارت دادگستری، ساعدی از اعضا و عوامل باسابقه کتائب حزبالله عراق و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ دو گروهی که دولت آمریکا آنها را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داده است.
تاد بلانچ، سرپرست دادستانی کل آمریکا، در این باره گفت که ساعدی «مستقیماً در عملیاتهای تروریستی و تصمیمگیریهای نظامی برای حمله به منافع آمریکا و اسرائیل در سراسر جهان مشارکت داشته» و با دیگران برای طراحی حملات مرگبار در خاک ایالات متحده تبانی کرده است.
تصاویر منتشر شده توسط دادگستری آمریکاجی کلیتون، دادستان ایالات متحده در منطقه جنوبی نیویورک، نیز اعلام کرد ساعدی با همکاری سازمانهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در حملاتی که غیرنظامیان را هدف قرار دادهاند نقش داشته و برای اجرای عملیات در داخل آمریکا نیز تلاش کرده است. او گفت گروههایی که ساعدی با آنها همکاری داشته، از جمله سپاه پاسداران، سالهاست به دنبال هدف قرار دادن منافع آمریکا هستند.
بر اساس مطالب مطرحشده در کیفرخواست، ساعدی دستکم از سال ۲۰۱۷ در پیشبرد اهداف کتائب حزبالله و سپاه پاسداران فعالیت داشته و با رهبران ارشد این دو سازمان در ارتباط بوده است. وزارت دادگستری آمریکا همچنین اعلام کرد که پس از کشته شدن برخی فرماندهان این گروهها در حملات ایالات متحده، ساعدی به دیگر اعضا دستور داده بود برای انتقامگیری، شهروندان و مقامهای سیاسی و نظامی آمریکا را هدف قرار دهند.
در بخش دیگری از این کیفرخواست آمده است که ساعدی در ماههای اخیر در طراحی و هدایت حدود ۱۸ حمله و تلاش برای حمله در کشورهای اروپایی مشارکت داشته است. به گفته وزارت دادگستری، این عملیاتها با نام گروهی موسوم به «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» انجام شده، اما مقامهای آمریکایی این گروه را پوششی برای کتائب حزبالله و دیگر سازمانهای تروریستی معرفی کردهاند.
آمریکا برای اطلاعات درباره رهبر گروه «کتائب سیدالشهدا» ۱۰ میلیون دلار جایزه تعیین کرد
مقامهای آمریکایی همچنین تاکید کردند که ساعدی در ماههای مارس و آوریل ۲۰۲۶ برای اجرای حملاتی در داخل ایالات متحده تلاش کرده است. به گفته دادستانها، یکی از اهداف مورد نظر یک کنیسه در نیویورک بوده است.
در بیانیه وزارت دادگستری آمریکا آمده است که ساعدی در حدود ۳۰ آوریل [۱۰ اردیبهشت] با فردی در آمریکا تماس گرفته و از او خواسته بود شخصی را برای انجام یک «حمله» در داخل ایالات متحده پیدا کند؛ حملهای که به گفته دادستانها میتوانست شامل آتشسوزی عمدی یا کشتن افراد باشد.
به گفته مقامهای آمریکایی، ساعدی که در عراق مستقر بود، یک روز پس از این تماس و در جریان سفر به خارج از این کشور بازداشت شد. وزارت دادگستری جزئیاتی درباره محل بازداشت او منتشر نکرده است.
کش پاتل، رییس افبیآی، بازداشت ساعدی را بخشی از تلاشهای دولت آمریکا برای تعقیب و محاکمه افرادی دانست که به گفته او در اقدامات تروریستی بینالمللی نقش دارند. او گفت افبیآی با همکاری وزارت دادگستری و نهادهای امنیتی داخلی و بینالمللی به پیگیری این پرونده ادامه خواهد داد.
بر اساس کیفرخواست، ساعدی با هشت اتهام از جمله حمایت مادی از سازمانهای تروریستی خارجی، تامین مالی تروریسم، مشارکت در اقدامات تروریستی فرامرزی و توطئه برای بمبگذاری در اماکن عمومی روبهرو است. برخی از این اتهامات در صورت اثبات میتوانند مجازات حبس ابد در پی داشته باشند.
یک مقام آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفت که برخلاف ادعای مطرحشده در رسانههای حکومتی ایران، هیچ هواگردی آمریکایی در نزدیکی بوشهر هدف قرار نگرفته یا سرنگون نشده است.
این مقام که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با رویترز تاکید کرد که گزارشهای منتشرشده درباره انهدام یک هواگرد آمریکایی در جنوب ایران صحت ندارد.
دقایقی بعد نیز سنتکام با انتشار پیامی در حساب ایکس، ادعای جمهوری اسلامی را تکذیب کرد.
پیشتر تلویزیون حکومت ایران به نقل از مسعود تنگستانی، فرماندار شهرستان جم در استان بوشهر، گزارش داده بود که یک پهپاد آمریکایی در این منطقه منهدم شده است.
این موضوع در حالی مطرح شد که رسانههای نزدیک به نهادهای نظامی ایران نیز از فعال شدن سامانههای پدافندی در مناطق جم و کنگان و مقابله با یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس خبر داده بودند. برخی منابع داخلی همچنین از رهگیری یک پهپاد آمریکایی در اطراف بوشهر سخن گفته بودند.
رسانههای حکومتی از «رهگیری یک پهپاد» در بوشهر و تبادل آتش در خلیج فارس خبر دادند
همزمان، خبرگزاری فارس به نقل از خبرنگار دفاعی خود گزارش داده بود که پدافند یکپارچه هوایی مستقر در نزدیکی شهرستانهای جم و کنگان در استان بوشهر ساعتی پیش به سوی یک «هواگرد متخاصم» بر فراز آبهای خلیج فارس شلیک کرده است. این گزارش افزوده بود «عملیات جستوجو برای یافتن لاشه احتمالی این هواگرد ادامه دارد.»
در همین حال، رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در شهرستان جم خبر داده بودند. مقامهای محلی علت این صدا را مقابله سامانههای پدافندی با «هواگردهای متخاصم» اعلام کرده بودند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، صدای انفجار در منطقه موسوم به «هفت چاه» شهرستان جم شنیده شده بود.
این تحولات همزمان با گزارشهایی درباره شلیک موشک از مناطق جنوبی ایران رخ داده است. خبرگزاری فارس بامداد جمعه گزارش داد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از جنوب کشور به سوی «اهداف مشخص» موشک شلیک کردهاند، اما مقصد این موشکها در زمان انتشار خبر مشخص نشده بود.
منبع:ایران اینترنشنال