خبرنامه گویا - ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، روز سهشنبه ۲۷ مرداد اعلام کرد پاریس در اقدامی متقابل، دو دیپلمات جمهوری اسلامی را «در روزهای آینده» اخراج خواهد کرد. این تصمیم پس از آن گرفته شد که تهران دو کارمند سفارت فرانسه را «عنصر نامطلوب» شناخت و از بازگشت آنان به ایران جلوگیری کرد.
بارو گفت پیشتر هشدار داده بود که بازداشت و برخورد با دو دیپلمات فرانسوی در تهران بدون پیامد نخواهد ماند. وزارت خارجه فرانسه میگوید این دو نفر، که یکی از آنان رایزن فرهنگی سفارت بود، شامگاه ۲۸ تیر برای چند ساعت بازداشت و بازجویی شدند و یکی از آنها نیز مورد تعرض فیزیکی قرار گرفت. پاریس این اقدام را نقض آشکار مصونیت دیپلماتیک خوانده است.
ارتباط مستقیم با بازداشت دو گرافیست ایرانی
اطلاعات منتشرشده طی ۷۲ ساعت گذشته نشان میدهد این مناقشه دیپلماتیک، به احتمال بسیار زیاد همان پرونده بازداشت آریا کسایی و الهه «الی» نقیلو، دو گرافیست ایرانی، است؛ هرچند دولت فرانسه هنوز در بیانیه رسمی خود نام این دو هنرمند را ذکر نکرده است.
براساس بیانیه نزدیکان این دو گرافیست، کسایی و نقیلو روز ۲۸ تیر، همزمان با حادثه مورد اشاره فرانسه، در جریان یک جلسه کاری در منزل آریا کسایی بازداشت شدند. این نشست به درخواست بخش فرهنگی سفارت فرانسه و با حضور رایزن فرهنگی و یکی دیگر از کارکنان سفارت برگزار شده بود. موضوع جلسه نیز طراحی هویت بصری پروژه فرهنگی «ویلا زدیگ» عنوان شده است.
گزارش روزنامه لوموند نیز این دو ماجرا را مستقیماً به یکدیگر مرتبط میکند: مأموران امنیتی هنگام یورش به جلسه، دو گرافیست ایرانی را بازداشت و دو نماینده سفارت فرانسه را برای چند ساعت بازجویی کردند. بنابراین، اخراج متقابل دیپلماتها ظاهراً ادامه همان رویارویی امنیتی بر سر این جلسه فرهنگی است، نه حادثهای جداگانه.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، بدون نام بردن از کسایی و نقیلو، این نشست را «قرار مخفی» و بخشی از طرح فرانسه برای «نفوذ و مداخله خارجی» معرفی کرده است. نزدیکان دو هنرمند این روایت را رد کرده و میگویند موضوع دیدار، یک همکاری حرفهای و علنی در زمینه طراحی گرافیک بوده و نمونههای آن نیز پیشتر در صفحات عمومی پروژه و استودیوی کسایی منتشر شده بود.
پرونده دو گرافیست ایرانی بار دیگر بهای سنگین این تصور دیرپای غرب را نشان میدهد که میتوان با جمهوری اسلامی مانند یک حکومت عادی و پیشبینیپذیر تعامل کرد. دههها گروگانگیری، بازداشت شهروندان خارجی و برخورد امنیتی با فعالیتهای فرهنگی هنوز نتوانسته است سیاستگذاران غربی را از چرخه همیشگی «گفتوگو، امتیاز و غافلگیری» بیرون بیاورد.
آریا کسایی، ۴۶ ساله، طراح گرافیک و بنیانگذار «استودیوکارگاه»، و الهه نقیلو، ۳۶ ساله، از ۲۸ تیر همچنان در بازداشت به سر میبرند. مقامهای قضایی و امنیتی تاکنون اتهام رسمی، محل نگهداری و وضعیت پرونده آنان را اعلام نکردهاند. نزدیکانشان خواستار دسترسی فوری این دو به وکیل مستقل، اعلام علنی اتهامات و اقدام دولت فرانسه برای روشن شدن سرنوشت آنان شدهاند.