والاستریت ژورنال: پل هوایی چین به مسیر مهم تامین تجهیزات نظامی ایران بدل شده است
روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد هرچند پکن به حمایتهای نظامی و اقتصادی خود از حکومت ایران ادامه میدهد، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همچنان حفظ روابط خوب با شی جینپینگ، همتای چینیاش، را در اولویت قرار داده است.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه دوم مهر منتشر شد، دادههای گمرکی ایران نشان میدهد نهادهای چینی در ماههای اخیر محمولههایی شامل قطعات و مواد قابل استفاده در برنامههای پهپادی و موشکی به ایران فرستادهاند.
چین همزمان با برقراری آتشبس موقت میان تهران و واشینگتن، نقش خود را در کاهش تنشها برجسته کرد و گفت وزارت خارجه این کشور در پیشبرد صلح دخیل بوده و شی نیز شخصا پیشنهادهایی برای پایان دادن به درگیری مطرح کرده است.
با این حال، والاستریت ژورنال نوشت در همان زمان یک هواپیما از چین در تهران به زمین نشست که محمولهای برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی حمل میکرد.
بر پایه دادههای گمرکی، این محموله شامل قطعات الکترونیکی قابل استفاده در ساخت اجزای پهپادها و سامانههای هدایت موشکی بود.
این محموله یکی از حدود ۱۳۰۰ محموله حاوی قطعات «دوکاربردی» بود که از ابتدای سال تا پایان ژوئن از چین برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی ارسال شد.
دو روز بعد نیز بیش از ۱۲ محموله دیگر، شامل قطعاتی به ارزش بیش از شش میلیون دلار که قابلیت استفاده در ساخت پهپاد داشتند، وارد ایران شد.
چین، با وجود تحریمهای آمریکا، به تنها خریدار عمده نفت ایران تبدیل شده و میلیاردها دلار در اختیار تهران قرار داده است.
مقامهای آمریکایی میگویند شرکتهای پوششی چینی در جابهجایی و پولشویی این درآمدها نقش دارند و بانکهای چینی هم با استفاده از یوان و زیرساخت مالی این کشور، انتقال پول را از نظارت آمریکا دور نگه میدارند.
حمایت چین، موضوعی حساس برای دولت ترامپ
مقامهای آمریکایی پیشتر تصاویر ماهوارهای نهادهای چینی را با حمله تیرماه جمهوری اسلامی که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی در اردن انجامید، مرتبط دانسته بودند.
بر اساس سندی که والاستریت ژورنال مشاهده کرده، شرکتهای چینی در تامین مواد اولیه شیمیایی مورد استفاده برای تولید موشکهای بالستیک بهکاررفته در آن حمله نیز نقش داشتهاند.
همزمان با سفر رییسجمهوری چین به آمریکا، ترامپ به مقامهای ارشد و دستیارانش گفته است حفظ روابط خوب با شی برای او اولویت دارد.
افراد آگاه گفتند مقامهای ارشد در نتیجه بارها اهمیت کمکهای پکن به حکومت ایران را کمرنگ جلوه داده و از انتقادهایی که میتواند نشست رهبران ایالات متحده و چین را به خطر بیندازد، پرهیز کردهاند.
شماری از مقامهای دولت معتقدند این احتیاط، توان واشینگتن را برای اعمال فشار بر تهران کاهش میدهد. قانونگذاران هر دو حزب نیز خواستار گفتوگوی صریح ترامپ با شی در این رابطه شدهاند.
۲۷ شهریور، الیسا اسلاتکین، سناتور دموکرات، در نامهای به ترامپ هشدار داد بر پایه شواهد موجود، شرکتهای چینی با حمایت از برنامههای پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی و کمک به اقتصاد ایران، به تهران امکان میدهند نیروهای آمریکایی را هدف قرار دهد.
از ایران تا عناصر کمیاب، شی با چه اهرمهایی به دیدار ترامپ میرود؟
پل هوایی چین و ایران
والاستریت ژورنال در ادامه از افزایش چشمگیر پروازهای باری از چین به ایران در سال جاری خبر داد.
کارشناسان معتقدند با مسدود شدن تجارت دریایی ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا، این «پل هوایی» به یکی از مسیرهای حیاتی تامین تجهیزات برای برنامههای پهپادی و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
این محمولهها در فرودگاه بینالمللی «خمینی» تهران تخلیه شدهاند. اسناد گمرکی که پایگاه اطلاعات تجاری «ایمپورتجنیوس» در اختیار والاستریت ژورنال گذاشته، از ورود دستگاههای ردیابی جیپیاس، موتورهای الکتریکی و قطعات موتور هواپیما به ایران حکایت دارند.
اسناد ژانویه ۲۰۲۵ تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ نیز هزاران محموله برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی و شرکتهای ایرانی را ثبت کردهاند که شامل اقلام قابل استفاده در ساخت پهپاد و دیگر تسلیحات بودهاند.
روابط اقتصادی و نظامی چین و ایران سابقهای دیرینه دارد، اما پس از آغاز کارزار «فشار حداکثری» دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ افزایش یافته است.
تهران و پکن در سال ۲۰۲۱ توافق راهبردی ۲۵ ساله امضا کردند و چین به بزرگترین خریدار نفت ایران تبدیل شد.
والاستریت ژورنال پیشتر گزارش داده بود شبکهای از بانکهای چینی و شرکتهای صوری در هنگکنگ برای کمک به دور زدن تحریمها و ادامه صادرات نفت ایران شکل گرفته است.
رویترز: تهران در سازوکاری میلیارد دلاری، پول نفت را صرف خرید کالا از چین میکند
از مواد موشکی تا قطعات پهپاد شاهد
در سالهای اخیر، شرکتهای چینی موادی از جمله «سدیم پرکلرات» برای حکومت ایران تولید کردند؛ مادهای که در ساخت سوخت پیشران موشکهای بالستیک کاربرد دارد.
چند روز پیش از آغاز کارزار آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، دادههای گمرکی ایران از تحویل ۳۰۰ تن ترکیبات شیمیایی از چین به وزارت دفاع حکایت داشت.
با آغاز جنگ، تجارت میان دو کشور ابتدا بهشدت کاهش یافت و محاصره بنادر جنوبی ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا فشار بیشتری بر روابط تجاری دو طرف وارد کرد. تهران در واکنش، ارتباط هوایی با چین را از طریق شرکت ماهانایر گسترش داد.
بر اساس دادههای فلایترادار۲۴، شمار پروازهای ماهان از پکن، شانگهای و گوانگژو به تهران از چهار پرواز در هفته در ابتدای مارس به حدود ۲۷ پرواز در هفته تا پایان آوریل رسید.
پژوهشگران میگویند بخشی از این محمولهها از سوی تامینکنندگان کمنامونشان چینی و با همکاری واردکنندگان ایرانی ارسال میشود.
کیت کورن، معاون برنامه اقتصاد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی واشینگتن، گفت شماری از قطعات عرضهشده از جمله اجزایی هستند که در ساخت پهپادهای شاهد کاربرد دارند.
بهدنبال تحریمهای تازه وزارت خزانهداری آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی، در روزهای اخیر شماری از پروازهای بینالمللی از ایران به مقصدهایی از جمله بغداد، مسقط، جمهوری آذربایجان و گرجستان لغو شدهاند.
با وجود این، گزارشها نشان میدهند پروازها میان ایران و چین همچنان برقرار است
منبع:ایران اینترنشنال