وقتی هنر در کنار انسانیت می‌ایستد

روز پنجشنبه ۲۹ ژانویه، پنجاه ‌وپنجمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم روتردام در هلند رسماً آغاز به کار کرد؛ رویدادی که امسال از همان مراسم افتتاحیه، رنگ ‌وبویی سیاسی و انسانی به خود گرفت.

در این مراسم، Vanja Kaludjercic مدیر جشنواره، در سخنرانی افتتاحیه‌اش به‌طور ویژه به وضعیت ایران پرداخت و اعتراضات مردم علیه سرکوب را یادآور شد. او با اشاره به خیزش‌های اخیر در ایران، از مخاطبان و جامعه جهانی خواست از آزادی هنری و آزادی بیان به‌عنوان ارزش‌هایی بنیادین حمایت کنند.

کالودجرچیچ تأکید کرد آنچه در ایران می‌گذرد، نمونه‌ای روشن از شرایط دشواری است که بسیاری از هنرمندان در آن تلاش می‌کنند صدای خود را حفظ کنند. به گفته او، سینما و فرهنگ ابزارهایی قدرتمند برای برجسته‌کردن روایت‌ها و صداهایی هستند که در فضای سیاسی بسته، امکان شنیده‌شدن ندارند.

مدیر جشنواره روتردام ایران را در بستری گسترده‌تر از گفت‌وگو درباره حقوق بشر، آزادی هنر و نقش سینما در پیوند دادن صداهای انسانی قرار داد و گفت این موضوعات امسال اهمیتی دوچندان برای جشنواره دارند. او تصریح کرد آزادی هنری و آزادی بیان باید برای همه هنرمندان و مردم، به‌ویژه در کشورهایی مانند ایران که با سرکوب مواجه‌اند، محترم شمرده شود.

حضور احساسی رسول‌اف روی صحنه

در بخش فیلم‌های کوتاه جشنواره، محمد رسول‌اف با فیلم کوتاه «جنس آب» حضور داشت. نخستین نمایش این فیلم روز جمعه ۳۱ ژانویه برگزار شد؛ این فیلم به همراه ۴ فیلم کوتاه دیگر از کشورهای اوکرائین، سوریه، افغانستان و سومالی در سالن بسیار بزرگ لوکسور به نمایش در آمد. نمایشی که با استقبال پرشور مخاطبان همراه بود. فیلم تاثیرگذار سوریه ای «متفقین در تبیعد » که در آن به نوعی از عملکرد ویرانگرانه ایران در این کشور، هم نام برده شد، مورد استقبال ویژه تماشاگران قرار گرفت و کارگردان این فیلم در حالیکه آقای رسول اف او را در بغل گرفته بود، چند دقیقه مورد تشویق ایستاده تماشاگران قرار گرفت. جلوه ای زیبا از همدلی کارگردانانی که مردم کشورشان مشترکا مورد ظلم و بی عدالتی جمهوری اسلامی قرار گرفته است.

پس از پایان اکران فیلم " جنس آب" رسول‌اف به‌همراه کارگردان فیلم سومالیایی «زمزمه‌هایی از یک عطر سوزان» به دعوت رئیس جشنواره روی صحنه آمدند و حضار چند دقیقه ایستاده آن‌ها را تشویق کردند. رسول‌اف در سخنانش از همان ابتدا به کشتار و سرکوب در ایران اشاره کرد و در ادامه، تحت تأثیر احساسات، با گریه از ادامه صحبت بازماند. در این لحظه، کارگردان همراهش او را در آغوش گرفت و سالن با تشویق ممتد تماشاگران طنین‌انداز شد.

او در بخشی از سخنانش گفت:

«بیش از آنکه عاشق ایران باشم، عاشق انسانیت هستم و آنچه در ایران اتفاق می‌افتد ضد انسانیت است. این رژیم به پایان خود نزدیک شده است.»

پتیشن در محکومیت سرکوب

جشنواره فیلم روتردام در اقدامی دیگر، با همکاری انجمن فیلم‌سازان، بیانیه و پتیشنی در محکومیت کشتار در ایران و حمایت از فیلم‌سازان زندانی و تحت فشار منتشر کرد.

افراد مورد حمایت این بیانیه عبارت‌اند از:

• مریم مقدم و بهتاش صناعی‌ها (کارگردانان فیلم «کیک محبوب من»)

داوود اکبری، فیلم ساز

نصرالدین باقرزاده، بازیگر

ملیکا مالک محمدی، دستیار کارگردان

غزال شاهی، بازیگر

غزاله وکیلی، فیلم ساز

نوید زارع بین، فیلم ساز

پنجاه‌وپنجمین جشنواره فیلم روتردام امسال نشان داد که فراتر از یک رویداد سینمایی، می‌تواند تریبونی جهانی برای دفاع از آزادی، کرامت انسانی و صدای هنرمندانی باشد که در سکوت تحمیلی، همچنان ایستاده‌اند.

سهیلا گلستان، بازیگر فیلم دانهٔ انجیر معابد به کارگردانی محمد رسول‌اف، که سال گذشته جمهوری اسلامی مانع حضور او در هیئت ژوری این جشنواره شد، امسال به‌عنوان عضو هیئت داوران "جایزهٔ ببر" در جشنواره حضور داشت. او هنگام معرفی و اهدای جایزه از سوی هیئت داوران، در سخنانی کوتاه به کشتارهای اخیر در ایران اشاره کرد و یادآور شد که در ایران چند هزار نفر کشته شده اند. او همچنین از کشتار در فلسطین و سوریه به عنوان آنچه او بخشی از دغدغه جهانی نامید،  نام برد. 

رویکرد هنرمندان ایران به جشنواره فجر چه خواهد بود؟

چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر قرار است در روزهای ۴ تا ۱۴ بهمن‌ماه در ایران برگزار شود؛ رویدادی که امسال هم‌زمان شده است با خونین‌ترین و دردناک‌ترین برهه از تاریخ معاصر ایران.

در شرایطی که خون‌های بی‌شماری بر زمین ریخته شده، خانواده‌های بی‌شماری داغدارند و ده‌ها هزار نفر با زخم، زندان و سرکوب دست‌وپنجه نرم می‌کنند، انتظار می‌رود هنرمندان و سینماگران، به احترام این رنج عظیم انسانی، از حضور در جشنواره‌ای حکومتی انصراف دهند و سکوت نکنند.

‎با این حال، تا این لحظه، انصراف رسمی تنها یک کارگردان، سعید زمانیان، و دو بازیگر، هدی زین‌العابدین و صحرا اسداللهی، تأیید شده است؛ آماری اندک در برابر گستردگی فاجعه‌ای که جامعه ایران با آن روبه‌روست.

اکنون بیش از هر زمان دیگری، مسئولیت اجتماعی هنرمندان در برابر تاریخ قرار دارد. امید می‌رود تا آغاز جشنواره، جمع قابل‌توجهی از سینماگران با انصراف از حضور در این رویداد حکومتی، همبستگی عملی خود را با مردم ایران، خانواده‌های دادخواه، زندانیان سیاسی و قربانیان سرکوب اعلام کنند. این حداقل کاری است که هنرمندان می توانند انجام دهند.

منبع:پژواک ایران