علل سیر صعودی مشارکت بلوچها در فرایند انتخابات چیست؟
عبدالستار دوشوکی

به کرات از بنده این سوال پرسیده می شود که چرا اهل سنت و بخصوص بلوچها علیرغم محرومیت های گسترده, ظلم, تبعیض, سرکوب, اعدام, فقر و نابرابری, در فرایند انتخابات مشارکت فزاینده و حداکثری در مقایسه با بقیه هموطنان مرکز نشین و شیعه دارند. در اسفند ماه سال ١۳۵٨ میزان مشارکت مردم (عمدتا شیعیان و غیربلوچها) در انتخابات مجلس ٢۵ درصد بود. در آن زمان که در میتنگ و تظاهرات و سخنرانی ها سخت فعال بودم, نیک بیاد دارم که بیش از ٩۵ درصد مردم سنی مذهب بلوچ مخالف هرگونه حضور در انتخابات رژیم بودند. اما اکنون نرخ مشارکت به بیش از ٧۵ درصد صعود کرده است. چــرا؟ برای بررسی تطبیقی و  تبیین متغیرهای توضیحی و مفاهیم "رای ـ رفتاری"  ضد و نقیض و بظاهر "غیرعقلایی" بلوچها عوامل و فاکتورهای سیر صعودی مشارکت بلوچها در فرایند انتخابات را علیرغم پیچیدگی می توان در شش مولفه بصورت اختصار و تیتروار تفسیر و تشریح (و نه توجیه) کرد.
 
١ ـ بیشترین درصد جمعیت روستایی در کل کشور
بر طبق آمار وزارت کشور میزان مشارکت در انتخابات در کلانشهرها ٤٠ درصد،  ‌در شهرهای متوسط ٦٠  و در روستاها ٩٠ درصد است. این یک فاکت کشوری است که مختص بلوچستان نیست. بر اساس داده های  مرکز آمار ایران حدود ۷۴ درصد جمعیت کشور در نقاط شهری و کمتر از ۲۶ درصد در نقاط روستایی ساکن هستند. بر طبق جدول سهم جمعیت استانها به تفکیک مناطق شهری و روستایی استان سیستان و بلوچستان تنها استان کشور است که جمعیت روستایی آن از جمعیت شهری بیشتر است. وانگهی بسیاری از به اصطلاح شهرها و شهرستان های جدیدالتاسیس استان در حقیقت روستا هستند که برای تقسیم استان در آینده ای نه چندان دور تبدیل به شهر و شهرستان شده اند. علاوه بر آن بین ۳٠ تا ٤۵ درصد حاشیه نشینان شهرهای بزرگتر مانند زاهدان و چابهار روستایی هایی هستند که در طی چند سال اخیر به دلیل خشکسالی و نابودی  کشاورزی و دامداری به شهرها مهاجرت کرده اند. لذا فرایند "شهرنشینی" به مثابه یک مولفه مدنیّت و مُدرنیته با محوریت فرد را نباید با افزونی تصنعی تراکم جمعیت در فضای شهری یکسان شمرد.
 
٢ ـ عدم آگاهی سیاسی
بر اساس آمار سازمان نهضت سوادآموزی نرخ باسوادی در کشور بیش از ٩٦ درصد است. اما در استان ۷١ درصد می باشد. اما در بین بلوچها بخصوص در مناطق روستایی که اکثر بلوچها در آنجا ساکن هستند,  کمتر از ۵۵ درصد می باشد. زیرا میزان باسوادی ساکنان غیربلوچ استان بیش از ٩٦ درصد است. عدم دسترسی به اینترنت و فضای مجازی و ماهواره، فزون بر نبود فرهنگ پرسشگری, تحزب و جامعه مدنی؛ مثلا در مقایسه با کردستان؛ و تشویق مناسبات سنتی و مذهبی توسط نهادهای حکومتی (از جمله پرداخت حقوق ماهانه به صدها امام جمعه اهل سنت و "حکومتی" کردن آنها و یا استخدام سران طوایف در بسیج عشایری و "رانت خوار" کردن آنها در کنار سرکوب جامعه مدنی و روشنفکران, عوامل دیگری در تعمیق تحمیق توده ها هستند. شوربختانه وسایل ارتباط جمعی و رسانه های فارسی زبان برون مرزی نیز هیچگونه کمکی به رشد جامعه مدنی بلوچستان نمی کنند. آنهم در شرایطی که جمهوری اسلامی قلم در یک کف و تیغ در دست دگر دارد. از سوی دیگر رسانه های مذهبی و تکفیری با تمرکز بر روی بلوچستان و تشدید تضاد مذهبی و گرفتن ماهی از آب گل آلود سخت مشغول هستند.  ۱۲۷ هزار کودک بازمانده از تحصیل در استان سیستان و بلوچستان وجود دارد که سالیان بر آنها افزوده می شود. استان  با کمبود ۱۳ هزار معلم مواجه است. این در حالی است که سپاه پاسداران دهها هزار بلوچ را بعنوان بسیج عشایری آموزش نظامی داده و مسلح کرده است تا از "کیان نظام ء مقدس" دفاع کنند. بر طبق گزارش خبرگزاری تسنیم بیش از ٨٠ درصد از کل کودکان بازمانده از تحصیل در کشور بلوچ هستند. یعنی حتی از مدرسه کپری هم محروم هستند. در صورتی که به لطف جمهوری اسلامی حتی یک کودک شیعه لبنانی از تحصیل محروم نیست.
 
۳ ـ بافت طایفه ای و مذهبی
می گویند کدخدا را ببین، ده را بچاپ. به دلیل ساختار همگنی اجتماعی و درهم تنیدگی بافت روستا که عمدتا با یکدیگر خویشاوند هستند, مردم ناچارا حفظ مناسبات اجتماعی حاکم بر روستا و رابطه با "کدخدا" یا معتمد و یا ملای روستا را به عواقب سیاسی رای دادن ترجیح می دهند. زیرا باورمند هستند تصمیم فردی و انگیزه های عقلایی و شخصی فردـ محور و مستقل از پایگاه اجتماعی فعل رای دادن یا ندادن آنها هیچگونه تاثیری بر نتایج انتخابات و یا بر سرنوشت آنها ندارد. در حالی که تیره شدن رابطه با "کدخدا" یا ملا و معتمد عواقب بسیار نامطلوب و ملموسی خواهد داشت. به همین دلیل با اطاعت از قواعد سنتی و مذهبی و در رودربایستی افتادن و نوعی ماخوذیت به لج و حیای بلوچی بملاحظه حرمت معتمد یا ملای روستا ناچارند مشارکت منفعلانه و اجباری داشته باشند؛ زیرا در بلوچستان مردم یا گول می خورند یا گلوله.
 
٤ ـ همزمانی انتخابات شوراها و ریاست جمهوری
ابوذرکوثری رئیس ستاد انتخابات سیستان و بلوچستان اعلام کرد بیش از ٢٠ هزار داوطلب حوزه شوراها در استان تایید صلاحیت نهایی شدند. بیش از  ۸۵.۵ درصد صلاحیت داوطلبان شهری و ۹۸ درصد صلاحیت داوطلبان حوزه روستایی استان تأیید شده اند. این اعداد و ارقام هیچگونه سنخیتی با ارقام بسیار پایین تایید صلاحیت شدگان بقیه استانهای کشور ندارد. عنصر علایق خانوادگی, رقابت های طایفه ای,  و وفاداری های قبیله ای نقش بسیار پر رنگی را در انتخابات شوراها بخصوص در مناطق روستایی و شهرهای کوچکتر بلوچستان ایفا می کنند. قبایل, طوایف و اقوام مختلف برای مشارکت حداکثری بسیج می شوند و برای انتخاب کاندیدای طایفه خود به پای صندوق های رای می آیند و دیگران را نیز می آورند. مهمترین پیامد فرعی یا فراورده‌ جانبی این حضور در پای صندوق های رای, یک رای دیگر به صندوق بغلی (یعنی صندوق ریاست جمهوری) می باشد. چون یکی از شروط ضمنی تایید صلاحیت شدن برای شوراها, حمایت از یکی از نامزدان ریاست جمهوری نیز می باشد. به همین دلیل ۹۸ درصد صلاحیت داوطلبان حوزه روستایی استان تایید می شوند تا "تنور بغلی یا جنبی" نیز داغ شود. این نوع تاییدها بمصداق پنیر تطمیع در تله انتخاباتی برای جلب توده های خام اندیش و مسخ شده به پای صندوق های رای است.
 
۵ ـ پدیده "لگوریسم"
شعریست زیبا که می گوید: "دونان چو گليم خويش بيرون بردند / ‌گويند چه غم گر همه عالم مردند". در نظام جمهوری اسلامی بسیاری از پدیده های منسوخ و ارتجاعی دوران قاجار مجددا ظهور کرده اند. از جمله پدیده "بادمجان دور قاب چین" که در دوران ناصرالدین شاه رواج داشت. در زبان بلوچی به چنین پدیده ای "لگوری" یا "لگوریسم" می گویند که در جمهوری اسلامی که اساس و شالوده آن بر تقیه و خدعه و دورویی و تظاهر بنا شده است بوفور یافت می شود. در بلوچستان و بخصوص در مضحکه انتخابات اینگونه "کاسه داغتر از آش شدن ها" بیش از هر جای دیگر مضحک (تر) به نظر می رسد. نمونه ها فراوان هستند. از جمله  دیدار اخیر بعضا خفت آور برخی از ملاهای سُنی دست دو با ابراهیم رئیسی که چاپلوسانه دانه های تسبیح ء "طناب دارگونه" او را به نخ می کشند. و یا نامه ء "فدایت شوم" چند روز پیش ٢٠٠ نفر از علمای اهل سنت برای حضور حداکثری در انتخابات همانند حمایت ٤٠٠ نفر سُنی از رئیسی در دوره قبل. آن هم علیرغم اینکه مولانا عبدالحمید چهره شاخص اهل سنت ایران و امام جمعه زاهدان در بیانیه ای به تاریخ ٢٠ خرداد ١٤٠٠تصریح کرده اند که از هیچ کاندیدایی اعلام حمایت نکرده است. البته پدیده لگوریسم (جبونی و چاپلوسی خیانت مابانه) مختص بلوچستان نیست. چون همه می دانیم هر ایرانی که بخواهد مملکتش را آباد کند، خانه‌اش خراب می‌شود و هر کسی  هم که بخواهد خانه‌اش آباد باشد باید در ویرانی تدریجی کشورش شریک دزدان باشد. تاریخ این "لگورها" را شریک جرم نابودی و تکه تکه کردن بلوچستان و ویرانی ایران در دولت رئیسی ثبت خواهد کرد.
 
٦ ـ عارضه یا سندرُم استکهلم
با وجود رعب گسترده و جو شدید امنیتی و حضور گسترده سپاه و بسیج بخش وسیعی از مردم بلوچ از منظر روانشناختی احساس می کنند  اسیر یا بعبارتی"گروگان یا زندانی" نظام هستند.  عارضه یا سندرُم استکهلم پدیده ایست روانی یا نوعی مکانیزم دفاعی در ضمیر ناخودآگاه افراد که در آن گروگان یا زندانی اسیر و درمانده و نومید و ناتوان حس یکدلی و همدردی و احساس مثبت نسبت به گروگان‌گیر پیدا می کند و از روی ٤٢ سال تجربه ناکامی و استیصال به این امید واهی دل بسته اند که بقول حافظ  "درد از اوست و درمان نیز هم".
 
کالبدشکافی و کنکاشی در ارقام و اعداد معنادار
شایسته است از منظر تجزیه و تحلیل آماری برای درک گرایش واقعی "بلوچهای باسواد شهرنشین" و مشارکت آنها ارقام و اعداد را بشکافیم. لازم است برای شناخت واقع بینانه آماری مردم استان را  به سه دسته مشخص تقسیم کنیم. اول بخش روستایی که بلوچ و غیربلوچ یا شیعه و سنی نمی شناسد؛ و بر طبق آمار ٩٠ درصد آنها رای می دهند. دوم بخش غیربلوچ و سیستانی و شیعه و وابستگان غیربومی حکومت. سوم بلوچ های باسواد یا به اصطلاح شهر نشین.  از کل جمعیت بیش از سه میلیونی استان, ١٦٤١۳١٤ واجد شرایط رأی دادن هستند. با احتساب شهرهای بسیار کوچک روستاگونه بعلاوه روستاییان حاشیه نشین در شهرها, ۷١ درصد کل واجدین شرایط رای دهنده (یعنی ١١٦۵۳۳۳)  را می توان در ردیف آماری "روستایی" طبقه بندی کرد, که از این گروه ٩٠ درصد آنها (یعنی ١٠٤٨٨٠٠ نفر) مثل هر جای دیگر کشور رای می دهند. در نتیجه حدود ٤۷۵٩٨١ نفر واجد شرایط رای دهنده شهری در استان محسوب می شوند.  در مجموع حدود ۷۵ درصد واجدین شرایط کل استان (یعنی ١٢۳٠٩٨٦ نفر) رای می دهند. با احتساب ٩٠ درصد از روستائیانی که رای می دهند, بقیه رای دهندگان  به اصطلاح شهرنشین (یعنی ١٨٢١٨٦ نفر) در شهرهای کلان رای می دهند. از این گروه آماری حداقل حدود صد هزار نفر رای دهنده  غیربلوچ یا شیعه هستند. لذا حدود ٨٢١٨٦ بلوچ سنی مذهب که می توان آنها را بخشی از جامعه بدوی مدنی کم توسعه یافته و باسواد شهرنشین نامید, به دلایل مختلف از جمله اکراه و اجبار و منفعت طلبی و وابستگی و غیره رای می دهند. اما بهر حال صرف نظر از انگیزه, رای می دهند. یعنی ١۷ درصد "بلوچ های سنی مذهب شهرنشین و با سواد" از مجموعه کل مردم شهرنشین و باسواد استان در انتخابات مشارکت دارند, که این رقم از کلان شهرهایی مثل تهران کمتر است. مضاف بر اینکه این رقم گویا و معنادار حدود ۵ درصد کل واجدین شرایط رای دهنده استان می باشد. حال می توان درک کرد که چرا جمهوری اسلامی در طی بیش از ٤٢ سال گذشته همه تلاش وقفه ناپذیر خود را کرده است تا جامعه بلوچ, روستائی, سنتی, محروم, بیسواد, محتاج و گوش به فرمان "ملا یا کدخدای" بماند؟ زیرا اگر همانند تهران یا بقیه کلانشهرهای کشور جامعه مدنی باسوادی می داشت, مشارکت مردم در انتخابات صرفنظر از قومیت و مذهب بین ۵ تا ١۷ درصد در نوسان می بود. من از مفصل این آمار مجملی گفتم. تو خود حدیث مفصل بخوان ازین مجمل.
 
نتیجه گیری
همانگونه که از مستندات و متون بالا مشهود است عوامل دخیل در  شکل گیری "رای رفتاری" مردم بلوچ  و اهل سنت پیچیده و چند بعدی هستند که هر کدام از این ابعاد با تمسک به تحلیل تک عاملی و به تنهایی توجیه گر "رهیافت کنش غیرعقلایی" رای دهندگان بلوچ نیست. در این میان نباید پدیده علمی سندرُم استکهلم را نادیده گرفت. چون اینگونه به نظر می رسد بخشی از توده ها و دخیل بستگان به شفقت نداشته حاکمیت که آنها را طرد کرده است؛  درست مثل کودکی جبون که از جنون  ناپدری سنگدل او را کتک می زند، اما او برای برانگیختن حس ترحم ناپدری بیشتر به آغوش او فرو می رود. از سوی دیگر همانگونه که با ارقام ثابت شد اگر جامعه مدنی بلوچ همانند برخی از نقاط دیگر کشور اجازه رشد می داشت مشارکت مردم در انتخابات صرفنظر از قومیت و مذهب بین ۵ تا ١۷ درصد در نوسان می بود. عکس العمل و واکنش تحریمی تعداد بیشماری از فعالان و کنشگران بلوچ در فضای مجازی موید این حقیقت انکارناپذیر است. علم حکم می کند در مقایسه تطبیقی نباید سیب را با پرتقال مقایسه کرد. روستایی بلوچ را باید با روستایی خراسان شمالی, و شهرنشین باسواد بلوچ را باید با مرکز نشین تهرانی مقایسه کرد. در این صورت نورافکن آمار و اعداد حقایقی را آشکار می کند, که اکثر هموطنان نمی دانستند و جمهوری اسلامی و عوامل آن نیز نمی خواهند دیگران بدانند تا توجیهی باشد بر تبعیض و ظلم و ستم مستمر نظام در محرومترین استان کشور. استانی که ۵٠ سال پیش از امارات و قطر و بحرین آبادتر؛ و در کشاورزی و دامداری و غیره انبار غله کشور بود. اسفاء که امروز در محرومیت مطلق برای ادامه حیات محتاج بسته های معیشتی "برادران سپاه و بسیج" شده است.
 
دکتر عبدالستار دوشوکی
مرکز مطالعات بلوچستان ـ لندن
خرداد ١٤٠٠
 
 
 
 
 

منبع:پژواک ایران


عبدالستار دوشوکی

فهرست مطالب عبدالستار دوشوکی در سایت پژواک ایران 

*گریه مهرزاد نورا «مدیرعامل سازمان آرامستان‌های زاهدان» به دلیل پر شدن گورستانها [2021 Jul] 
*نقش مزورانه بی بی سی و ایران اینترنشنال در سیرک انتخاباتی رژیم [2021 Jun] 
*نامه سرگشاده عبدالستار دوشوکی به مولانا عبدالحمید در مورد حمایت از ابراهیم رئیسی  [2021 Jun] 
*علل سیر صعودی مشارکت بلوچها در فرایند انتخابات چیست؟  [2021 Jun] 
*جنجال «طوفان در فنجان» بر سر کنفرانس احزاب و سازمان‌های اتنیکی [2021 Jun] 
*«رئیسی جمهور» توسط شورای نگهبان «انتخصاب» شد [2021 May] 
*همسویی عجیب و غریب رادیو اسرائیل با شبکه تکفیری ضد اسرائیلی  [2021 May] 
*کلاب هاوس، زمین جدید بازی جمهوری اسلامی برای فریب اپوزیسیون [2021 May] 
*ابعاد خیانت ناگفته و عیان مصاحبه جنجالی ظریف [2021 Apr] 
*چرا جمهوری اسلامی امسال (سال ١٤٠٠) سقوط می کند [2021 Apr] 
*چرا دادخواست به اصطلاح ۵٠ هزار امضایی را نباید امضاء کرد [2021 Mar] 
*قرارداد ٢۵ ساله با چین؛ باید عزای عمومی اعلام شود [2021 Mar] 
*تهدید حیات سیستان توسط رئیس جمهور افغانستان [2021 Mar] 
*نقدی به توهین و توصیه اصلاح طلبانه فرخ نگهدار به شاهزاده رضا پهلوی [2021 Mar] 
*تحسین همگرایی بلوچ و فارس در محکوم کردن کشتار سراوان [2021 Mar] 
*خلاصه‌ای از ریشه‌یابی علل کشتار سوخت‌بران در مرز سراوان [2021 Feb] 
*سوگواری عاشورای ما و روز جهانی زبان مادری [2021 Feb] 
* ‎انقلاب بیست و دو بهمن: انفجار نور یا انتحار کور [2021 Feb] 
*نقدی بر بیانیه «ایران آزاد برای همه ایرانی‌ها می‌خواهیم» [2020 Oct] 
*آی اپوزیسیون لائیک و سکولار، آزادی ایران با داعش امکان ندارد [2020 Oct] 
*ضرورت مبرم همگرایی و هم افزایی اپوزیسیون در شرایط فعلی  [2020 Oct] 
*چرا وزارت خارجه نمی تواند برای «صیادان» اسیر ایرانی کاری بکند  [2020 Sep] 
*چرا به مقالات اکبر گنجی بدون خواندن رأی منفی می‌دهم [2020 Sep] 
*افزایش کشته شدگان تشنه لب در ماه محرم در بلوچستان [2020 Aug] 
*انتقاد صریح و بی پرده از تلویزیون کانال یک شهرام همایون  [2020 Aug] 
*کالبدشکافی ریشه های تبعیض و نژادپرستی در ایران [2020 Aug] 
*چرا امثال اکبر گنجی به نادرستی هراس افکنی می‌کنند؟ [2020 Jul] 
*غصب و تصدی مساجد اهل سنت بلوچستان توسط نماینده ولی فقیه  [2020 Jul] 
*چابهار: ١٥ هزار روز از آن روز گذشت [2020 Jul] 
*سخنی با علمای اهل سنت بلوچستان که برای حوادث آمریکا اشک می ریزند [2020 Jun] 
*جنجال توخالی مستند کانال ۴ و نقش ملکه بریتانیا در کودتا علیه دولت مصدق [2020 Jun] 
*چرا نظر سازمان بهداشت جهانی در مورد ماسک تغییر کرد؟  [2020 Jun] 
*قای ف م سخن، فحاشی و توهین زیبنده جنابعالی نیست [2020 Jun] 
* سقوط ژرف و خفت آور اردشیر زاهدی در مصاحبه با امید دانا  [2020 Apr] 
*سوالی از شاهزاده رضا پهلوی که همچنان بی جواب مانده [2020 Apr] 
*سناریو جعلی اما هدفمند وزارت اطلاعات با انتشار بیانیه جعلی [2020 Apr] 
*توصیه های فاجعه آمیز و نادرست سازمان جهانی بهداشت در مورد ماسک  [2020 Apr] 
*جهل مرکب شیعه و سنی از جمکران تا مکُران  [2020 Mar] 
*سخنان مولانا عبدالحمید توسط وزارت بهداشت تائید شد [2020 Mar] 
*نقدی بر نامه اساتید دانشگاه و فعالان سیاسی به دونالد ترامپ [2020 Mar] 
*حقایق ناخوشایند و تلخی که مولانا عبدالحمید عیان کر [2020 Mar] 
*راه حل نظامی برای فاجعه کرونا عقلانی و علمی نیست [2020 Mar] 
*تجاهل و ناآگاهی اکبر گنجی در مورد خطر حاد ویروس کرونا [2020 Mar] 
* قاسم سلیمانی: طلب اشک از محرومان فراموش شده جنوب استان کرمان؟  [2020 Jan] 
*علت قطع طولانی اینترنت در سیستان و بلوچستان  [2019 Dec] 
* نقدی بر رادیو فردا: حیاط خلوت اصلاح طلبان و ملی ‏مذهبی ها  [2019 Nov] 
* سکوت در جنگ نابرابر بین ملت و رژیم جابر جایز نیست  [2019 Nov] 
*چرا بعد از ٤٢ سال از هر نوع فعالیت سیاسی کناره گیری می کنم  [2019 Nov] 
*چرا و چگونه بریتانیا در برزخ برگزیت گرفتار آمد؟  [2019 Oct] 
*توهین مدیرکل شورای مدیریت گذار به ٩٩ درصد اپوزیسیون  [2019 Oct] 
*حکایت یک شهر و دو قصهء تلخ اپوزیسیون ایرانی [2019 Oct] 
*نقدی گذرا به شورای مدیریت گذار (از تصور تا توهم) [2019 Sep] 
*در نقد اتهامات مطرح شده توسط رضا علیجانی و سهم خواهی بیشتر  [2019 Aug] 
*آیا توهین به اهل سنت بخشی از باورهای مذهب شیعه است؟ [2019 May] 
*نژادپرستی مامورین سپاه بر علیه کودکان بلوچ [2019 May] 
*سقوط دیکتاتور سودان و درس هایی برای ایرانیان [2019 May] 
*بازی ماهرانه عمران خان در زمین جمهوری اسلامی [2019 Apr] 
*سقوط دیکتاتور سودان و درس‌هایی برای ایرانیان [2019 Apr] 
*استاندار بلوچستان, گرگی در لباس میش برای دریدن استان  [2019 Mar] 
*شارلاتانیسم حشمت رئیسی و بی پرنسیبی تلویزیون کانال یک [2019 Mar] 
*نقدی بر بیانیه رضا پهلوی در چهل‌سالگی حصر.. [2019 Feb] 
*نامه سرگشاده اپوزیسیون به وزیر خارجه آمریکا در مورد کنفرانس لهستان [2019 Jan] 
*آیا کوه اتحاد چپ ء جمهوریخواه موش زائید؟  [2019 Jan] 
* دفاع صادق زیباکلام از شکنجه در ایران [2019 Jan] 
* نقشه فقر استانهای کشور [2018 Dec] 
* نقش تلویزیونهای تکفیری در بمبگزاری چابهار  [2018 Dec] 
*کالبدشکافی معضل اعتیاد در سیستان و بلوچستان  [2018 Dec] 
*سخنی صادقانه با هنرمندان دلواپس بر علیه تحریم ها [2018 Nov] 
*گروگانگیری جیش العدل و دروغپردازی خبرگزاری جمهوری اسلامی  [2018 Oct] 
*سیاست “نسل کشی فرهنگی” عامدانه جمهوری اسلامی در بلوچستان [2018 Oct] 
*کشتار اهواز و عکس العمل سردرگم سازمانهای اتنیکی ایران [2018 Sep] 
* بندر چابهار تا یک ماه آینده به هند واگذار می‌شود [2018 Sep] 
*نامه سرگشاده به مولوی عبدالحمید در مورد ضرورت اجرای شریعت اسلام [2018 Aug] 
*حضور «استقلال طلبان» و «فدرالیست ها» در کنگره ملی ایرانیان در ساختمان کنگره آمریکا | [2018 Jun] 
*نقدی بر نوشته دکتر علیرضا نوری‌زاده و کنفرانس واشنگتن، عبدالستار دوشوکی [2018 Jun] 
*دلیل دشمنی و اتهام زنی اصلاح طلبان برعلیه اپوزیسیون چیست؟  [2018 Jun] 
*موضوع: توهین یک استاد دانشگاه به بلوچها و تظاهرات اعتراضی مردم  [2018 May] 
* سیاست دوگانه دولت در قبال بی آبی در سیستان و بلوچستان  [2018 May] 
*مطلبی در مورد ادعای اولیه و سپس تکذیب صادق زیبا کلام  [2018 May] 
* ارتش آزاد سوریه یا سربازان پیاده نظام ترکیه؟ [2018 Jan] 
*نباید شعارهای ملت را به نفع سلطنت مصادره یا تحریف کرد [2018 Jan] 
* حمایت صریح و تمام قد مولوی عبدالحمید (رهبر اهل سنت ایران) از تجمعات اعتراضی مردم [2018 Jan] 
* توهین نادرست اصلاح‌طلبان به مردم عاصی و معترض ایران [2017 Dec] 
* مهستان یا کودکستان بزرگسالان «خبرگان رهبری سکولارها»  [2017 Dec] 
*ایران: ملتی پریشان و سرگردان بین پاسارگاد و کربلای معلی [2017 Nov] 
* آی ملت، به داد ما برسید [2017 Sep] 
*نامه مولوی عبدالحمید و جواب آیت‌الله خامنه‌ای [2017 Sep] 
*چرا از سخنان حسن روحانی باید حمایت کرد [2017 Jul] 
*طرح توسعه سواحل مکران یا نابودی بلوچستان؟ [2017 Jul] 
*شکست مفتضحانه اپوزیسیون در انتخابات  [2017 May] 
*چرا اهل سنت و اقوام نباید به روحانی رای بدهند [2017 May] 
*چرا در ایران روز جهانی زبان مادری جشن گرفته نمی شود؟  [2017 Feb] 
*بلوچها بعنوان اجنبی از حق اجاره منزل در بیدخون عسلویه محروم شدند [2016 Dec] 
*دلیل مخالفت با فراکسیون اقوام در مجلس چیست؟ [2016 Nov] 
*چرا بلوچها با امکانات و شرایط ۱۰۰ سال قبل زندگی می‌کنند؟ [2016 Oct] 
*رفراندوم بریتانیا و رای خروج از اتحادیه اروپا  [2016 Jun] 
*نظر زیگموند فروید در مورد حسام‌الدین آشنا مشاور روحانی [2016 Apr] 
*سفر بی ثمر رئیس جمهور به پاکستان  [2016 Mar] 
*مهندسی گسترده در انتخابات زاهدان [2016 Feb] 
*سخنی کوتاه با معاون رئیس جمهور در مورد اعدام مردان یک روستا [2016 Feb] 
*پایان دوران حسینعلی شهریاری در زاهدان و بهارستان [2016 Feb] 
*چرا باید انتخابات را تحریم و حامیان آن را نفی کرد؟ [2016 Feb] 
*چرا هموطنان در مقابل «رنج بلوچستان» بی تفاوت هستند؟ [2015 Dec] 
*رانتخواری بیسابقه وزیر صنعت در پروژه های منطقه آزاد چابهار [2015 Sep] 
*چرا توافق هسته ای به سود منافع استراتژیک ملت ایران است؟ [2015 Jul] 
*جام زهر هسته ای با نرمشی واقع بینانه [2015 Apr] 
*روز جهانی زبان مادری: فارسی را پاس بداریم بقیه زبانها را زاپاس [2015 Feb] 
*ترسیم فقر مطلق مردم بلوچستان در آغاز «دهه زجر» [2015 Jan] 
*بی‌اطلاعی يا تبليغات سوء بر عليه بلوچ‌ها؟ [2014 Dec] 
*هویت ایرانی به روایت دکتر عطاالله مهاجرانی [2014 Dec] 
*فتوای جدید جبهه ملی: تشیع از ارکان مهم ملیت ایرانی است [2014 Nov] 
* روشنفکر ایرانی به روایت مسعود بهنود؟  [2014 Nov] 
*نقدی بر عملکرد صدا و سیما، آیا بلوچ ایرانی نیست؟ [2014 Sep] 
*بلوچ ها و روز جهانی قربانیان ناپدید شدن های اجباری [2014 Aug] 
*احتمال تجزیه عراق، سوریه، پاکستان و افغانستان و عواقب آن برای ایران [2014 Jun] 
*نقدی بر عملکرد و اهداف درازمدت بخش فارسی بی بی سی و صدای آمریکا [2012 Dec] 
*نقدی بر فرهنگ بهتان و بدعت گذاری [2011 Oct] 
*سکولاریسم نو ! نواختن شیپور از سر گشاد آن [2011 Sep] 
*به یاد مـاشـاءالله بــامـری موسقی‌دان بلوچ که امروز به خاک سپرده شد [2011 Jul] 
*پروژه الماس فریب، درس آموزنده ای برای اپوزیسیون [2011 Jun] 
*در ذهـن بمبگذار انتحاری بلوچ چه میگذرد؟ [2011 May] 
*آمدند، نشستند و گفتند و رفتند ! [2011 Apr] 
*اعدام ۱۱ بلوچ و انتقامجویی جمهوری اسلامی از بمبگزاری چابهار [2010 Dec] 
*کشتار چابهار توسط جندالله وعکس‌العمل بلوچ‌ها [2010 Dec] 
*حقایق زندگی عبدالمالک ریگی از صعود تا سقوط  [2010 Jun] 
*نقدی برمنشور جنبش سبز و موضع اپـوزیـسـیـون سـکولار برونمرزی [2010 Jun] 
*فتواي تكان دهنده شيخ در مورد صدها ميليون مسلمان سنی مذهب [2009 Feb]