گلوبالیزیشن و حاکمیت دولت ها
نیره انصاری

«حقوق چونان تارعنکبوت است که مگس های کوچک را می‌گیرد و می‌گذارد بزرگترها آزاد بچرخند! آنور دوبالزاک» 

با پیشرفت فرایند جهانی شدن بحران های متعددی نظیر جنگهای دامنه دار و گسترش تسلیحات، تروریسم، نقض حقوق بشر، بردگی جنسی و قاچاق انسان و سوء‌استفاده از زنا، کودکان و پناهندگان، پولشویی، حقوق سایبری، چالش های اینترنتی، تخریب محیط زیست و نیز اختلاف‌های تجاری و بحران های مالی بروز کرده است.

در چنین وضعیت و شرایطی بیشتر دولت های ملی مایل و یا قادر نیستند در حل آن‌ها یا جلوگیری از توسعه های آن‌ها اقدامی انجام دهند. از آنجا که ابزارهای حقوقی لازم وجود ندارد، برای نمونه ممکن است با وجود دیپلماسی و یا اِعمال تحریم، همچنان یک رژیم ستمگر چون نظام اسلامی در ایران اقدام به نقض گسترده حقوق بشر و حمایت (مالی و انسانی) از تروریسم می نماید. اما روند جهانی شدن یاری نموده تا ابزارهای حقوقی بین‌المللی گسترش یافته و سازوکارهای اجبار ی سازی تسهیل گردد.

امروزه یک جامعه ی جهانی شکل گرفته که نظام حقوقی پیشین توان پاسخگویی به اقتضائات آن را ندارد. به همین جهت شاهد بروز بحران در آن هستیم که یکی از آن بسترها مسائل مرزی و قلمرویی است. حال آنکه اکنون «واحدِ» مورد توجه جهان «فرد» است که فارغ از مرزها ظهور یافته است.

بدین اساس دولتمداری جهانی اجتناب‌ناپذیر گردیده که البته با غلبه ی امکانات و هنجارهای غربی تاکنون در راستای منافع ایشان و بنابر تشخیص آنان عمل کرده است.

حاکمیت جهانی نتیجه ی فرایند جهانی شدن است که به‌ تعبیری حکمرانی بدون حکومت مرکزی واحد و مستقل امور جهانی است. نظامی که پیش از این درروابط کشورها با هم حاکم بود، بر اساس اصول نظام وستفالیا عمل می‌کرد اما امروزه به واسطه ی نظام حاکمیت جهانی شرایط کاملاً تغییر یافته است.

حاکمیت جهانی، نقش سازمان های غیردولتی و تحمیل مقررات

ظهور بازیگران غیردولتی به استقرار نظام هنجاری، استانداردسازی و نظارت بر علکرد دولتها کمک کرده است که در‌واقع به دلیل ناتوانی دولت در ورود به آن حوزه رخ داده است. البته همین مساله موجب تورم در نهادها و مقررات بین‌المللی گردیده است که ضرورت استقرار نظام حقوقی جهانی را ایجاب کرده است. ظهور بازیگران غیردولتی و سازمان های فراملی یکی از بسترها برای ضرورتتحول در روند قانون گذاری در حقوق بین‌المللی است زیرا که دولت – ملت‌ها ( خدایان نوین!) دیگر بازیگران اصلی سیاست بین الملل نیستند.

دو دسته قوانین بین‌المللی وجود دارد:

دسته نخست: بالا به پایین که توسط توافق کشورها در قالب معاهدات بین‌المللی ایجاد می‌شوند وسپس برتابعین آن لازم الاجرا است و ایشان آن را در قوانین داخلی  خود لحاظ می کنند.

دسته دوم: آن دسته از رفتارها و هنجارهای جاری بین تعدادی از بازیگران دولتی  و حتا غیردولتی است که بدل به قانون بین‌المللی می‌شوند و بر کشورها و بازیگرانی با شرایط مشابه قابل اعمال است. این حالت دوم از پایین به بالاست.

البته دسته دوم معمولاً در زمینه‌های نرم عملی است و مشهور به قانون نرم در مقابل قانون سخت هستند و عموما به صورت توافق شفاهی است که پس از مدتی و با نهادینه شدن و استقرار سازوکارهای اجرایی به ویژه در زمینه‌های تجاری و مالی به صورت قانون سخت درمی آیند.

حقوق نرم جنبه ی پیشنهادی و هنجارسازی دارد و لزوماً الزام آور نیستند، زیرا که با در نظر داشتن تنوع جامعه ی جهانی معاصر در زمینه‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و مذهبی مشکل بتوان رضایت جهانی را در خصوص قواعد حقوقی از قبیل معاهده و عرف حاصل نمود.( برای نمونه، خطرات محیط زیست مستلزم قطعیت در برآوردهای علمی است که هنوز صورت نگرفته است.

این روند موجب تکثر در نظام حقوق بین الملل و زیرسیستم های آن شده است. کثرت  نهادهای بین‌المللی قانون گذار با صلاحیت های متقارن و مرزهای کارکردی مبهم ( حتا به حیث منطقه ای و یا صلاحیت) که به تورم حقوق بین الملل تعبیر می شود، نظیر توسعه ی صلاحیت دادگاه های بین‌المللی و اتخاذ رویه های قضایی متعارض این موضوع را طرح کرده که آیا تکثر، وحدت نظام حقوقی بین‌المللی را به مخاطره افکنده است. در مقابل این امر از نگاه عده‌ای از حقوق دانان بین‌المللی مثبت جلوه کرده زیرا این رویه موجب تسهیل و گسترش ارتباطات و کارآیی بالاتر در شیکه جهانی می دانند. یکی از رویه هایی که حقوق بین الملل طی می‌کند حذف قواعد و مقررات زائد و دست و پاگیر بین‌المللی و استقرار یک نظام حقوقی واحد جهت تسهیل و تسریع امور است که این امور به ویژه در مسائل تجاری و سرمایه‌گذاری جاری است. در همین مسیر وجود سازمان تجارت جهانی مؤید میزان توسعه ی حقوق بین الملل به عمق زندگی روزمره مردم و تهدید حاکمیت ملی است.تشکیل دادگاه ها و ایجاد رویه های قضایی در حل و فصل اختلافات مربوط به تجارت و سرمایه‌گذاری را نیز می‌توان در این چارچوب قرار داد.

به هر روی، مقررات بانک جهانی به ویژه برای کشورهای در حال توسعه، اجرای تحریم های شورای امنیت و مسائل پناهندگان و غیر همه نصادیقی از تحول در نظام جهانی و حرکت به سوی پارادایم تازه حاکمیت جهانی است.

از دیگر فراز، تشکیل دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) در‌واقع گاهی در جهت جهانی کردن حقوق کیفری است تا زمانی که هر حاکمیتی نتواند یا نخواهد مجرمان و مسئولان ماقض حقوق بشر را محاکمه نماید ایشان را مورد محاکمه قرار داده و صلح و عدالت جهانی را مستقر نماید.

جهانی شدن و حکمرانی جهانی حدود صلاحیت «داخلی» کشورها را کاهش داده است و حاکمیت ملی به شدت در مواردی نظیر مسائل حقوق بشر و یا قوانین تحمیلی توسط ارگان های مالی و توسعه ای بین‌المللی متأثر از حقوق فراملی گردیده است.

برای نمونه؛ می‌توان اشاره کرد که چگونه یک دولت می‌تواند در همین معنا سنتی (حکومت اسلامی در ایران) حاکم باشد، زمانی که مردم آن می‌توانند به یک دادگاه عالی تر مانند دادگاه حقوق بشر اروپا و یا دادگاه عدالت اروپا علیه دولت خود متوسل شوند و این یعنی اینکه قوانین وضع شده در خارج از حکومت بر قوانین وضع شده در درون حکومت ارجحیت دارند.

در حقیقت امروز حاکمیت جهانی و حقوق جهانی دو پدیده همزاد هستند که هرکدام به دیگری خدمت می کند. می‌توان این امر را مقدم بر حقوق جهانی دانست به نحوی که مجموعه دول و قدرت‌های بزرگ با ایجاد رژیمی از قوانین که شامل قوانین اجرایی و حقوقی نیز می‌باشد در جهت منویات و منابع خود اقدام می‌کنند در این چارچوب سازمان ملل و سازمان های فراملی و غیردولتی نظیر آن همان ابزار اِعمال حکمرانی جهانی هستند.

استقرار نظام حقوقی جهانی از طریق سازوکار حاکمیت جهانی

افزایش ارتباط بین دولتها و ملتها[ که از آن به عنوان جهانی شدن تعبیر می شود!] نیازمند حاکمیت و قاعده سازی در سطح جهانی را به وجود می آورد. به موجب چنین دیدگاهی دولت ها و ملتها تنها با حاکمیت جهانی و در یک فضای عاری از خشونت و افزایش منابع و ارزش‌های مشترک قادر خواهند بود تا در زمینه‌های اقتصادی، محیط زیستی، امنیتی، سیاسی و حل و فصل مناقشات فعال و مؤثر باشند.

در روند جهانی شدن شاهد یک گذار هستیم که الگوی دولت – کشور وستفالیا را درهم می‌شکند و جامعه به هم پیوسته ی جهانی شکل می‌گیرد که به آن جامعه جهانی می‌گویند و اعضای آن شهروند جهانی هستند.

بدین سان بهتر است برای آن دسته از حقوق جدیدالتاسیس اصطلاح حقوق جهانی به جای حقوق بین الملل بکار رود. زیرا که هنجارهای ایجاد کننده و عمل‌کرد آن‌ها می تفاوت است و از استانداردهای گوناگونی تبعیت می کند. اگرچه خودِ اصطلاح حقوق بین الملل فاقد وجاهت است زیرا که آن حقوق در‌واقع بین دولتها حاکم بوده است و نه ملت ها!

بدینسان بحران اقتصادی جهانی و فقدان یک مجموعه ی کارآمد دموکراتیک از نهادهای بین‌المللی ضرورت یک نظام حقوق بین الملل حتا جز در خدمت نظامِ «دولت – ملت، نوعی خدایی» قرار داشت، نظام تازه‌ای از حقوق جهانی برای خدمت به منافع بشریت لازم است که در خدمت صلح باشد.

در این باره می‌توان گفت آمریکا که خود از پیشگامان تاسیس دیوان کیفری بین‌المللی بود چون روند تاسیس این دیوان براساس منافع اش پیش نرفت از آن کناره گیری نمود و حتا در راستای تضعیف آن عمل کرد. مانند قانونی که توسط کنگره تصویب و به قانون تهدید لاهه شهرت یافت.

همچنین آمریکا در آغاز هزاره جدید با عنوان جنگ علیه تروریسم با حمله به افغانستان و به ویژه حمله غیرقانونی به عراق و سپس اِعمال شکنجه علیه بازداشت شدگان، قوانین حقوق بین الملل را معطل گذاشت و کوشید رویه و بنای حقوقی جدیدی که در خدمت منافه خود باشد را ایجاد نماید. از این بیش در قضیه ی زندان گوانتانامو برای گریز از قوانین بین‌المللی و داخلی در خصوص حقوق اسرا آن‌ها را به کوبا بردند تا در بخشی از خاک ایالات متحد نباشد. ایشان با زندانیان رفتاری برخلاف کنوانسیون های ژنو دانسته اند با توجیهاتی چون:«ایشان تروریست هستند و نه اسیر جنگ!»

به هر روی،برخی قدرت‌ها به ویژه اروپایی‌ها با  اقداماتی نظیر اجازه ی محاکمه پینوشه در راستای استقرار نظام حقوق بشر و ارج نهادن به آن عمل کردند. وی به عنوان رئیس سابق حکومت شیلی قانوناً باید دارای مصونیت انجام وظایفش به عنوان رئیس حکومت می بود. اما یک قاضی اسپانیایی به دلیل جنایات مرتکب شده در شیلی، دستور دستگیری پینوشه را که به انگلیس سفر کرده بود صادر کرد و متعاقباً فرانسه، بلژیک، سوئیس و… با این پرونده همراهی نمودن و این به معنای « عدم امنیت جنایتکاران و توسل به مصونیت به واسطه ی انجام وظایف ریاست کشور» بوده است.

فرجام سخن

برای جامعه جهانی شکل گرفته ی تازه نظام حقوقی منطبق با آنکه بتواند سازوکارهای آن را هماهنگ نموده و به پیش ببرد، ضروری است و به طور طبیعی ایجاد خواهد شد. درهر مقطع تاریخی نظام قضایی مختص به آن  که ریشه در باورهای آن دوره دارد شکل می گیرد.

بدین بیان، آنچه امروزه به عنوان حقوق جهانی شناخته می شود، ریشه در عصر جهانی شده ی کنونی دارد.

حاکمیت جهانی درصدد مدیریت بحران های بین‌المللی است( نه تنها جنگ و صلح و امنیت، بل، سایر زمینه نظیر محیط زیست و تجارت و...» که با سازوکار سنتی [ دولت-ملت/ خدایان نوین و بدون ملحوظ داشتن شهروندان…] به نحو موثری قادر به مواجهه به درگیر شدن با آن مسائل نیست. در حقیقت مسئولیت دولت ها دیگر «ملی» نیست، بل، جهانی است.

اگرچه حاکمیت جهانی با محوریت غرب به پیش می‌رود و ایشان در راستای منافع خود اقدام به طرح ریزی و استقرار نهادها و قوانین و هنجارهای پیوند می دهند. مانند دخالت گزینشی در بحران های حقوق بشری، جنگ‌های داخلی یا سایر بحران ها.

سه دلیلی برای این رویکرد آمریکا و سایر متحدینشان برای عبور از حقوق بین الملل موجود و کوشش در جهت ایجاد نظام حقوقی تازه می‌توان بیان داشت:

- ناکافی بودن مقررات بین الملل موجود برای مواجهه با چالشهای جهانی از قبیل تروریسم و حقوق بشر که ارزش‌های غرب را تهدید می کند. کمااینکه رژیم ستمگری چون حکومت اسلامی در ایران می‌تواند مردمانش را تحت فشار بگذارد یا از تروریست ها حمایت کند حال آنکه دیپلماسی و یا تحریم نتواند مانع آن شود.

- این ضعف اساسی حقوق بین‌المللی موجود که دولت ها مخیر به پیروی از حقوق بین الملل هستند و در صورت تضاد با حقوق داخلی اشان کار خود را توجیه می کنند.

- قدرت فزاینده تر آمریکا و متحدینش از حقوق بین الملل اگر پیش از این ایشان از حقوق بین الملل حمایت می‌کردند زیرا یکه تار نبودند حال آنکه آمریکا امروزه خود را پلیس دنیا می داند. در حقیقت برای خود مسئولیت حمایت از حقوق بشر و آزادی را مطرح می کند. اگرچه این استدلال پوششی برمنافع ملی این کشور است.

به همین جهت است که معمولاً دولتهای جهان سوم علاقه کمتری به رشد نهادهای جهانی دارند. به این حیث که نسبت به طرح ادعای حقوق افراد و اقلیت‌ها و نیز کاربرد نیروی نظامی نگرانند. در عمل برآورد هزینه فایده ی نظام جدید بین الملل برای کشورهای در حال توسعه عموما منفی بوده هرچند که غالیا هم از آن گریزی ندارند.

آنچه که از اهمیت برجسته‌ای برخوردار است همانا تحول درتسهیل در نظام بین الملل و استقرار تدریجی حاکمیت جهانی به واسطه ی رژیم های روبه گسترش ایجاد و نهادینگی حقوق جهانی متناسب با آن است. در این میان چالش ها و تنگناهایی بروز می‌کند که عموما از سوی قدرت‌های مؤثر بین‌المللی است اما چنین موانعی به دشواری دوام می آورند.

شایان یادآوری است که جریان اصلی و غالب در جهان تنها مؤید ظهور حکومت جهانی و متعاقباً حقوق جهانی نیست، بل، مورد تائید آن است که چنین جریانی به صورت بارقه ای در حال ظهور بوده و هدف آساسی درک و شناخت ویژگی‌های آن است.

 

نیره انصاری، حقوق دان، نویسنده، پژوهشگر و کوشنده حقوق بشر

14،4،2020

26،1،1399

منبع:پژواک ایران


نیره انصاری

فهرست مطالب نیره انصاری در سایت پژواک ایران 

* از محفل های مطالعه تا ابهامات قتل اولوف پالمه دموکراسی [2020 Jun] 
*جرم سیاسی و بیستم ژوئن،سی ام خرداد روزجهانی حمایت از زندانیان سیاسی [2020 Jun] 
*پدرسالاری، زن کُشی!  [2020 Jun] 
*جنگلها پیش از ملتها و بیابانها پس از ملتها! [2020 Jun] 
* نظام فقاهتی در ایران حامی قتل های خانوادگی!  [2020 Jun] 
*جنگ خاموش آب بین ایران و افغانستان آب در برابر مهاجران! [2020 May] 
* روز جهانی کارگر، کارگر از قرون وسطا، کرونا ویروس و بیکاری زنان  [2020 May] 
*از تخلفات پزشکی تا گفتار وزیرامور خارجه آمریکا در مورد خلیج فارس [2020 May] 
*حاکمیت جهانی، کرونایوروس و بیوتروریسم سفید! [2020 Apr] 
*حاکمیت جهانی، کروناویروس و بیوتروریسم سفید!  [2020 Apr] 
*گلوبالیزیشن و حاکمیت دولت ها  [2020 Apr] 
*کرونا ویروس و مسئولیت حقوقی و... نظام فقاهتی در ایران [2020 Apr] 
* روز جهانی رفع تبعیض نژادی(21 مارش) بخش پایانی  [2020 Mar] 
*روز جهانی رفع تبعیض نژادی (21 مارش)  [2020 Mar] 
*کرونا ویروس اسلامی و حق بر حیات و حق برسلامت [2020 Mar] 
*قانون صنعت ملی شدن نفت  [2020 Mar] 
*روز جهانی زن، دیه [نا]برابر زن در حوادث از جمله سرنگونی هواپیما با شلیک موشک [2020 Mar] 
*به مسلخ رفتن حق دفاع توسط نظام فقاهتی  [2020 Mar] 
*بایکوت انتخابات/ انتصابات اسفندماه (98)  [2020 Jan] 
*(24 ژانویه) روز جهانی وکلای در خطر  [2020 Jan] 
*«خطای انسانی» و دروغهای نماینده خدا!  [2020 Jan] 
*از خشونت و کشتار تا حکومت نظامی در ایران  [2020 Jan] 
*از رؤیای هلال شیعی تا شورای امنیت سازمان ملل متحد  [2020 Jan] 
*اینستکس ناکارآمد!  [2019 Dec] 
*شر اهریمنی یا موجود شیطانی آبان(1398)  [2019 Dec] 
* تقاضای حقوق دانان و وکلای خارج از ایران در خصوص ارجاع پرونده نقض حقوق بشر در ایران به «شورای امنیت  [2019 Dec] 
*دستور شلیک کور یا کشتار جمعی! [2019 Dec] 
*معترضان اغتشاشگر واشرار نیستند! بخش پایانی  [2019 Dec] 
*معترضان اغتشاشگر و اشرار نیستند [2019 Dec] 
*اصل صلاحيت قضاییِ جهاني « اجرای عدالت»!  [2019 Nov] 
* قتل عام ارامنه و گذار از عصر کهن به عصر جدید!  [2019 Nov] 
*اندیشه های نوین کوروش بزرگ در پارگراف هایی از منشور  [2019 Oct] 
*بمب فسفری، آتش بس و ژینوساید نوین!  [2019 Oct] 
*آوارگی کردهای روژاوا و حمله نظامی ترکیه به این منطقه [2019 Oct] 
*وارداتِ چمدانی دارو به ایران!‏  [2019 Oct] 
*10اکتبر2019 روز بین المللی ضد مجازات اعدام و گندیدگی در قانون [2019 Oct] 
*آشنایی با اصطلاحات حقوقی و سیاسی سوسیالیسم و کمونیسم  [2019 Sep] 
*از گرسنگی ایرانیان تا قرارداد2016 ح.ا و چین ‏  [2019 Sep] 
*جدال بر سر ثروت یا دعوای طلبگی!‏  [2019 Aug] 
*تعظیم دولتمردان سوئدی به اسلامگرایان!  [2019 Aug] 
*پیش گفتاری، در راستای طرح پیشنهادی دو نهاد نظارت بر قانون اساسی و دادگاه عالی قانون اساسی [2019 Aug] 
*قانون در ایران، مرگِ زندگی است! و تجاوز به « حق دفاع از ملت» [2019 Aug] 
*حیثیت و پول (90) ساله پَر!‏  [2019 Aug] 
* تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل و تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! [2019 Jul] 
* جادو و اهل هوا و قانون [2019 Jul] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه [2019 Jul] 
*اهدای اعضای محکومان به اعدام الگو برداری از چین  [2019 Jul] 
*دیه برابر زن و مرد  [2019 Jul] 
* خطر جنگ و نقش حقوق بین الملل در حل منازعات بین‌المللی  [2019 Jun] 
*رد لایحه اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مرد خارجی توسط شورای نگهبان [2019 Jun] 
*(20 ژوئن)، یادروز جهانی پناهندگان وهمبستگی با پناهجویان [2019 Jun] 
*عدم تفکیک جرائم در زندانها و قتل زندانیان سیاسی  [2019 Jun] 
*بررسی جرم اسیدپاشی از نگاه فقه و قانون و قانون عدم ممنوعیت خرید و فروش آن  [2019 Jun] 
*از بی حقوق کارگران اقلیت دینی، ظلم بر وکلا تا روز جهانی محیط زیست ‏ [2019 Jun] 
*قاتل خودی بهره مند از وکیل گزینشی! کارگر وآموزگار اما فاقد حقوق!  [2019 May] 
*اظهارات مشاوررئیس جمهور ترکیه و پیوند آن با کنفرانس یالتا! [2019 May] 
*حضور نیروهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و دروغ [آقا] ی خامنه ای  [2019 May] 
*از متحدانِ جنگ نیابتی تا بن‌بست جمهوری اسلامی [2019 May] 
*پیکاسو و اثری ضدجنگ! [2019 May] 
*خشونت و ترور و گسترش حاکمیت خدا!  [2019 May] 
* بازداشت و محکومیت جولیان آسانژ در لندن و حقوق خبرنگاران [2019 May] 
*(۱مای) روز جهانی کارگر از قرون وسطا، تا دستمزد کارگران در سال ۹۸ [2019 May] 
*سپاه تروریست معاهده وستفالیا مرگ امپراتوری مقدس  [2019 Apr] 
*مرمت کلیسای نتردام در پاریس و واگذاری غار علیصدر در همدان  [2019 Apr] 
*پُتکِ امنیت و مصلحتِ نظام یا اِشغالِ نظامی و قانون اساسی [2019 Apr] 
*بیماری‌های عفونی پس لرزه های سیل  [2019 Apr] 
*از تسلط سپاه بر اقتصاد ایران تا قرار گرفتن در لیست تروریستی آمریکا [2019 Apr] 
*حکایت «خود ببری، خود بدوزی، خود بپوشانی» و انفجار مین ها در مناطق سیل زده! [2019 Apr] 
*تقارن12فروردین 1358جمهوری اسلامی‎ با روزکشتار ایرانیان( دوره هخامنشیان) توسط قوم یهود  [2019 Apr] 
* سیل ویرانگر در استان گلستان و فساد و سوء مدیریت نظام اهریمن [2019 Mar] 
*از ملی شدن صنعت نفت توسط دکتر محمد مصدق تا جدال در نامگذاری خیابانها  [2019 Mar] 
*عدالتِ سربدار!  [2019 Mar] 
*نقدی بر مقاله:«قیم صغار...!»به قلم آقای محمدرضا روحانی، وکیل محترم دادگستری [2019 Mar] 
*عروسان داعشی، چالشی تازه برای اروپا و امریکا  [2019 Mar] 
*تجاوز به حق دفاع از (۱۳۵۸) تاکنون [2019 Feb] 
*اعدام جوان دچار اختلال عقلی ‏  [2019 Feb] 
* بحث بر سر رد لوایح قانون مبارزه با پولشویی و حمایت از تروریسم در مجمع تشخیص مصلحت نظام [2019 Feb] 
*از اعتراضات در زندان قرچک ورامین تا عفو عمومی [2019 Feb] 
*‏(۲۴ ژانویه) روز جهانی وکلای در خطر  [2019 Jan] 
*از کنفرانس یالتا در جنگ دوم جهانی تا کنفرانس ورشو [2019 Jan] 
*دو شورای نگهبان  [2019 Jan] 
*تفسیر مواد اعلامیه جهانگستر حقوق بشر [2019 Jan] 
*مخالفت با رد لایحه ممنوعیت ازدواج کودکان [2019 Jan] 
* ازچرایی خشونت بر زنان در فقه تا لایحه تأمین امنیت زنان در برابر خشونت  [2018 Dec] 
*تفسیر ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر [2018 Dec] 
* به مناسبت (10) دسامبر روز جهانی حقوق بشر  [2018 Dec] 
*از تجاوز به عُنفِ زنان در جنگ در حقوق بین‌المللی کیفری تا نادیا مراد برنده جایزه نوبل صلح(2018)  [2018 Nov] 
*اعدام وحیدمظلومین و ایرادهای وارده ی قضایی در پرونده [2018 Nov] 
*علت اصلی کمبود دارو، فساد دولتی [2018 Nov] 
*از اشغال سفارت آمریکا تا دور دوم تحریم ها علیه جمهوری اسلامی  [2018 Nov] 
*از حقوق بشر کوروش تا حقوق بشر جمهوری استبدادی اسلامی  [2018 Nov] 
*از آزادی بیان تا قتل روزنامه نگاران در ایران و ترکیه [2018 Oct] 
* ادعای پیروزی جمهوری اسلامی از حکم دادگاه لاهه! [2018 Oct] 
*براندازی یا فروپاشی  [2018 Oct] 
*تروریسم در حقوق بین الملل‎ از فرقه حشاشین( حسن صباح) تا حمله مسلحانه در شهر اهواز  [2018 Sep] 
* ازمجازات اعدام در قرن هجدهم تا اعدام سه جوان کرد [2018 Sep] 
*تاریخ پُر دست انداز فاشیسم! فاشسیم و راسیسم در آلمان بعد از جنگ جهانی دوم [2018 Sep] 
* صنعت سکس از هندوستان تا مشهد (مقدس!)‏  [2018 Sep] 
*جان باختن فعالان محیط زیست در آتش سوزی مریوان و مسئولیت حقوقی و کیفری سپاه پاسداران  [2018 Sep] 
*قانون مبارزه با پولشویی(Financial Action Task Force )/FATF ومخالفت شورای نگهبان/ نظارت استصوابی  [2018 Aug] 
*فاجعه سینِما رکس آبادان جنایت علیه بشریت  [2018 Aug] 
* چگونگی الحاق دوباره بحرین به ایران  [2018 Aug] 
*نقش نظام مالی آمریکا بر جهان و تحریم های تازه علیه ایران  [2018 Aug] 
*شوراهای محلی شهری؛Local Goverment در حکومت سکولاردموکراتیک  [2018 Aug] 
* فرزند خواندگی و ازدواج سرپرست با فرزندخوانده در جمهوری اسلامی!  [2018 Aug] 
*تصویب قانون حمایت لایحه کودکان و نوجوانان و ایرادهای حقوقی وارده بر آن!‏  [2018 Jul] 
*تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! و تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل  [2018 Jul] 
* رژیم حقوقی دریای خزر وسهم مبهم ایران  [2018 Jul] 
*بحران آب در سیستان و بلوچستان و سیاست آبی افغانستان:آب در برابر مهاجران! [2018 Jul] 
* بحران آب در جنوب ایران و قرارداد انتقال آب شیرین از ایران به کویت [2018 Jul] 
*ِ باخت ِ نظام پاتریمونیال( پدرمیراثی) به خودش [2018 Jul] 
*جرم سیاسی [2018 Jun] 
* مرز آزادی بیان کجاست؟  [2018 Jun] 
*وکلای دولتی!‏ ‏ [2018 Jun] 
*‏از تجاوزجنسی به کودکان زیر سن قانونی (18) سال و پیوند آن سند2030 سازمان یونسکو ‏  [2018 Jun] 
* نقش روشن‌فکر ونویسنده متعهد [2018 Jun] 
*قانون اساسی، شهروند عصر جهانی [2018 May] 
*از جداسازی و تقسیم بخش‌هایی از شهرستان کازرون تا مرگ صنعت نشر ‏در ایران  [2018 May] 
*قانون اوفک ‏ [2018 May] 
*‏ زمین‌های بایر و لم یزرع موسوم به اَنفال، شکستن سنگ مزارها و همچنین فروش نُخستین اقامتگاه ‏رضاشاه در تبعید ‏  [2018 May] 
*پیامدهای خروج آمریکا از برجام  [2018 May] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی ‏« پوپوليسم؛populism‏»‏ ‏ [2018 May] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده (بخش دوم) [2018 Apr] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده [2018 Apr] 
* خاورمیانه در سایه روابط بین الملل - نقش ایران و روسیه در بحران سوریه [2018 Apr] 
*بررسی حقوقی اعدام بهمن ورمزیار [2018 Apr] 
*وضعیت حقوقی سوریه از منظر حقوق بین الملل و مسئولیت مداخله دولت ها در این کشور [2018 Apr] 
*تصویب قانون ازدواج با کودکان درکشور اروپایی سوئد!‏ ‏  [2018 Apr] 
*تدوین یک حکم شرعی «تعدد زوجات، چندهمسری و پولیگامی،Polygamy‏ در ‏پارلمان کشوراروپایی سوئد!‏ [2018 Apr] 
*بررسی ابعاد حقوقی رابطه همزیستی موسوم به ازدواج سفید در ایران [2018 Apr] 
*امپراتوری هخامنشی و مدنیت و عدالت در اندیشه ی ایرانی  [2018 Apr] 
*کار فرهنگی و ادبیات علم ستیز« اقتصاد مال خر است»!  [2018 Mar] 
*وضعیت بحرانی آب و محیط زیست در ایران و عوامل عقب ماندگی انرژی پاک در ایران [2018 Mar] 
*آزادی زن، آزادی جامعه!  [2018 Mar] 
*حاکمیت مذهب شیطان در ایران  [2018 Feb] 
* حق رای رأی؛ حق یا تکلیف؟ بخش نخست  [2018 Feb] 
*پیش‌زمینه ی قانون اساسی نوین سکولار دموکراتیک در ایران آینده  [2018 Feb] 
* فایده باوری، دموکراسی و رشد شخصیت انسان  [2018 Feb] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات حقوقی و سیاسی [2018 Feb] 
*طراحی استمرار طلبان!‏ [2018 Feb] 
*ازحق رأی زنان انقلاب سفید تا رفع حجاب اجباری!‏ ‏ [2018 Jan] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه بخش پایانی [2018 Jan] 
*سوگندنامه بقراط و مسئولیت مدنی و کیفری پزشک ناظر قطع عضو! [2018 Jan] 
*همانی جمهوری اسلامی با آلمان نازی!‏  [2018 Jan] 
*حق تعیین سرنوشت تجزیه طلبی نیست!‏  [2018 Jan] 
* تعارض اصولی از قانون اساسی با ولایت فقیه!‏  [2018 Jan] 
* بررسی جرائم «هاشمی شاهرودی عراقی» توسط دادستان کل آلمان!‏ ‏ [2018 Jan] 
*‏ تخریب اموال عمومی از منظر قانون تا نگرانی [آقا] ی روحانی!‏  [2018 Jan] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی آزادی در سخنرانی فرانکلین دلانو روزولت [2018 Jan] 
*از بی حقوقی مسیحیان تا لغو نمایندگی سپنتا نیکنام درجمهوری اسلامی!‏ [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها بخش پایانی قوانین و مجازات ها  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش چهارم  [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش سوم  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش دوم [2017 Dec] 
*‏ ‏ رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها!‏ بخش نخست [2017 Dec]