علت اصلی کمبود دارو، فساد دولتی
نیره انصاری

 
اگرچه تحریم ها آمریکا علیه جمهوری اسلامی شامل اقلام پزشکی و دارویی نیست، اما اقتصاددانان و پژوهشگران در ایران در این خصوص چاره‌اندیشی می کنند.
در خردادماه  سال جاری (97) یک بسته پیشنهادی از سود اندیشکده مینا ارائه شد که ابتناء داشت بر «ایجاد یک بانک بازرگانیِ یورو پایه، مخصوص ایران» که در توضیح آن «بانک» آمده است:« در شرایط بازگشت تحریم های برجامی، تنها ابزار برای اتصال این بانک ها به محیط تجاری اروپا، استفاده از استثناء غذا و دارو خواهد بود.»
در حالی که تحریم «کاتسا» ضد این بانک ها اعمال شود بنابر تصریح «قانون اُوفک» این استثناء هم وجود نداشت.
و این در شرایطی است که تحریم دارو و تجهیزات پزشکی، بیماران نیازمند به داروهای وارداتی نخستین گروهی خواهند بود که پس لرزه های خروج از برجام را از یک سو و از دیگر فراز فساد و سوء مدیریت دولتی را تجربه می کنند!
هرچند سخنگوی سازمان غذا و دارو در ایران از در نظر گرفتن «مسیرهای موازی» برای تأمین دارو در چنین وضعیت تحریمی سخن گفته است و اینکه:« توان تولید کارخانه های داروسازی کشور به میزانی است کهمی تواند جمعیت (20میلیونی) را پوشش دهد. اما تنها (4%) واردات از خارج است که این داروها بیشتر شامل داروهای نادر یا داروهای تازه بدون مشابهِ داخلی و داروهای بیماری‌های خاص و صعب العلاج است.»
حال آنکه مرگ بیماران تالاسمی و «موجودی صفر داروی دسفرال» مشاهده می‌شود. در این باره در اردی‌بهشت ماه سال (97) رئیس هیئت مدیره انجمن تالاسمی در ایران از مرگ (87) تن در سال گذشته و (7) تن از بیماران تالاسمی در فرودین (97) خبر داد. رئیس این انجمن می گوید:« علت درگذشت این بیماران را به جز یک مورد «عارضه قلبی» عنوان شده است که در توضیح علت مرک وی افزود که بی‌شک این موضوع ناشی از عدم تزریق دارو یا بی کیفیتی دارو بوده است.»
و این در حالی است که بر اساس تحقیقات سازمان های دارویی در خصوص داروی مورد نیاز بیماران «تالاسمی» سه ماه است که اساساً داروی «دسفرال» نایاب بوده و موجودیت آن صفر مطلق است. حال آنکه مقادیری از این دارو به دلیل افزایش قیمت دلار از گمرک ترخیص نشده است.
اما مدیرکل امور دارو و مواد تحت کنترل سازمان غذاودارو خطاب به انجمن تالاسمی تأکید نموده است که:« در صورت اثبات عدم کیفیت داروهای تولید داخل نسبت به توقف تولید اقدام شده و سهم واردات نمونه ِ خارجی از برند اصلی افزایش پیدا می کند...» از دیگر سو در خصوص کیفیت داروهای آهن زدایِ تولید داخل، به منابع تأمین ماده اولیه مورد استفاده در این دارو، از جمله به شرکت [ اِکسلا،Excella ] از کشور آلمان اشاره شده است. گرچه این شرکت آلمانی تاکنون حاضر به مصاحبه و ارائه توضیحات در این باره نگردیده است.
به زعم وزیر بهداشت مقابله با تحریم ها دوشیوه دارد:
- نخست اینکه: چیزی نگوییم تا کسی نترسد و نگران نشود و به فکر مذاکره و توافق باشیم و احتمالات را در نظر گیریم و بعد با واقعیت روبرو شویم!
- دوم اینکه: باور به وجود توفان است که از پیش بایستی آمادگی «می داشتیم» و همه (افرادِ مسئول و مدیر) باید در این زمینه تدبیر کنند و نباید جامعه و مدیران بلند پایه را در غفلت و خوش خیالی نگه داشت!
وی افزوده است:« دو مشکل دیگر وجود دارد یکی بحث «نقدینگی» و دیگری «ارز» است و اکنون عقل حکم می‌کند که دانشگاه‌ها مواد اولیه، داور و تجهیزات ضروری مازاد بر نیاز را ذخیره کنند که این کار مستلزم داشتن «منابع مالی» است.
 آمریکا دارو و لوازم پزشکی را از فهرست تحریم‌ها خارج کرده بود اما مقام‌های جمهوری اسلامی می‌گویند کمبود دارو به دلیل تحریم ها بود. حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر بهداشت دولت حسن روحانی گفته است:« تحریم نبودن داروها دروغ بود»!
حال آنکه آمریکا تحریم دارویی در ایران رامنکر می شود. وزارت خزانه داری ایالات متحده راه فروش دارو به ایران را با اشتراط برشفاف بودن منبع مالی آن اعلام و گفته بود اگر مبادلات آن از طریق بانک مرکزی و سایر بانک های تحریم شده در ایران نباشد، خرید دارو امکان پذیر است.
برخی مقام‌های آمریکایی مانند وزیر خزانه داری پیشین می‌گویند جمهوری اسلامی وضعیت قابل مدیریت تاثیر تحریم بر دارو را بزرگ‌تر از آنچه هست جلوه می دهد اما مقا‌م‌های این نظام مکرر در مکرر می‌گویند تحریم گریبانگیر تامین دارو و لوازم پزشکی شده بود و عکس آن دروغ است.
 
در حقیقت  یکی از اقدامات آمریکا در خصوص تحریم ها همانا، مستثنا نمودن تحریم فروش دارو و غذا به جمهوری اسلامی بود. وزارت خزانه داری آمریکا فروش دارو را از تحریم ها حذف کرده بود اما با این اشتراط که منشا خرید دارو بر اساس نظام‌های بانکی مدرن و باید شفاف باشد تا احتمال هرگونه پول‌شویی در آن به صفر برسد. بانک‌های بین المللی مجاز بودند در صورتی که با بانک‌های تحریم‌های شده در ایران مبادله نکنند، پول [ایران] برای خرید دارو را جا به جا کنند.
نظام بانکی در ایران که هنوز هم مقررات شفافیت مالی از جملهشروط گروه اقدام ویژه مالی (اف ای تی اف) برای جلوگیری از پول شویی را نپذیرفته( بنابه گفته [آقا] ی ظریف پولشویی در تمام سطوح حاکمیت اسلامی وجود دارد)، در دوره تحریم‌ها از دید بانک‌های بین المللی وضعیت به مراتب خطرناکی تری برای همکاری داشت.
بانک‌ها از جمله بانک پاسارگاد یا اقتصاد نوین تنها در ارتباط با ایران (دولت یا نهادهای مالی ایران) تحریم شده‌اند. یعنی آنها هنوز می‌توانند در تراکنش‌های مالی در زمینه غذا و دارو فعالیت کنند. اما بانک ملی تحت قانون مقابله با تروریسم تحریم شده و از همین رو نمی‌تواند در چنین مبادلات مالی که نیازمند مجوز است، شرکت کند.
 
از این بیش در تاریخ12،11،2018بانک ملی ایران با ارسال دستورالعملی به همه ادارت و شعب خود، از قطع دسترسی این بانک به شبکه جهانی سوئیفت در12 نوامبر 2018 خبر داد و از شعب خواست تا پیش از بسته شدن شبکه سوئیفت نسبت به ارسال و دریافت پیام‌های انتقال این شبکه اقدام و داده‌های مرتبط را آرشیو کنند.
براساس تصویری که از دستورالعمل شماره 514767 بانک ملی ایران به تاریخ 10 نوامبر 2018 منتشر شده، اداره کل مشارکت‌ها و توسعه بین‌الملل این بانک اعلام کرده که «طبق اعلامیه سازمان سوئیفت از روز دوشنبه مورخ 12/11/2018 (میلادی) مصادف با 21/08/1397 (شمسی) سامانه سوئیفت بانک ملی ایران از دسترس خارج می‌گردد
 
مشخص نبودن منبع واقعی پول‌ها، ارتباط احتمالی آن با شرکت‌های داروسازی یا واردکنندگان مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، و ناروشن بودن هویت حقیقی بانک ها که برخی از آنها به رغم عنوان خصوصی تحت نظر نظامیان سپاه و شبه نظامیان بسیج اداره می شوند، هیچگونه اشتیاقی برای همکاری باقی نگذاشته است. نام جمهوری اسلامی مترادف با جریمه‌های سنگین مالی احتمالی برای بانک ها و حتا خطر تحریم بوده است.
کمبود دارو پیش از برجام، تنها به بهانه تحریم‌ها نبود. بل، فساد و سوء مدیریت دولتی موثرتر از تحریم‌ها عمل کرد، ممکن است آن چرخه دوباره تکرار شود.
بخش عمده‌ای از مواد اولیه ساخت داروهایی که ایران تولید می‌شود، از خارج وارد می‌شود. بر اساس گزارش‌های رسمی دست کم (40%) درصد کل مواد اولیه ای که کارخانه‌های تولید دارو در ایران مصرف می کنند، وارداتی است.
پیش از دور نخست تحریم‌ها ج.ا این مواد را عمدتا از اروپا و آمریکا شمالی یعنی کانادا و آمریکا وارد می‌کرد اما با آغازاین تحریم ها، کشورهای هندوستان و چین از جمله تأمین کنندگان مواد اولیه دارو برای جمهوری اسلامی گردیدند.
شرکت‌های بیمه نیز به دلیل گران شدن تجهیزات و مواد مورد استفاده در آزمایشگاه‌ها و بیمارستان‌ها فرانشیز (سهم بیمار برای هزینه‌های درمانی) را افزایش داده‌اند، تا حدی که برای تست پوکی استخوان در بیمارستان‌ها که (200) هزار تومان است ،سهم بیمار و بیمه‌گر به یک حد رسیده و بیمار باید نیمی از هزینه را پرداخت کند.
در برخی از آزمایشگاه‌ها نیز بیماران باید حدود دو برابر هزینه آزمایش را پرداخت کنند. در حال حاضر بازنشستگان و سالمندان بیش از اقشار دیگر برای تامین هزینه‌های اینچنینی با مشکل روبرو هستند
برخی از کارشناسان نیز می‌گویند هندوستان از جمله کشورهایی است که پس از تحریم‌ها، اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی دست چندم به ایران فروخته است.
 
فراتر از این بیش از (300) نوع دارو از جمله داروی بیماری‌های خاص هم از خارج به ایران وارد می شود که در دوره تحریم تامین آن مشکل بود. رسانه‌های ایران در نیمه سال (1391) گزارش دادند که یک نوجوان(15) ساله به نام منوچهر اسماعیلی که مبتلا به هموفیلی بود به دلیل نرسیدن دارو در استان خوزستان درگذشت. دلیل این وضعیت تنها فشار ناشی از تحریم نبود، بل، فساد گسترده و سوء مدیریت دولت مشکل بزرگتری در تامین دارو و لوازم پزشکی بود.
  مرضیه وحید دستجردی، وزیر بهداشت در دولت دوم محمود احمدی نژاد که از به خطر افتادن جان بیماران و سوء مدیریتی که به نام تحریم نوشته می‌شد، انتقاد می‌کرد، از سوی آقای احمدی نژاد برکنار شد.
او پس از عزل با صراحت زبان ازفساد و سومدیریت دولتیگفت: « سال (1391) و اوج مسائل تحریم در ستاد تدابیر ویژه دولت به دوستان گفت هرچه می‌توانید به دنبال تهیه ارز برای دارو باشید. حدود (2 میلیارد و 500 میلیون )دلار ارز برای تهیه دارو و برخی ملزومات پزشکی مانند وسائل مربوط به بیماری های قلبی و غیره لازم داشتیم اما فقط 41 میلیون دلار ارز به وزارت بهداشت دادند. یک مقدار از پول‌ها را دادند برای لوازم آرایشی و غیره. ارز دارد می رود برای پورشه، وسائل و تجهیزات پزشکی ما اولویت هشتم بود، خوراک سگ و دسته بیل و زین اسب اولویت‌های چهارم و پنجم».
 
دولت در پرداخت همین میزان ارز هم به شرکت های دارویی به منظور ترخیص سفارش‌هایشان از گمرگ تعلل می کرد و داروها در اوج نیاز بیماران در انبارهای گمرگ می‌ماند. گزارش های متعدد استفاده از داروهای بیهوشی تاریخ مصرف گذشته که تهدید مستقیم جان شهروندان ایرانی بود مربوط به این سال هاست.
حتا محمدرضا نادری، معاون گمرگ ج.ا گفته بود «در شرایطی که تحریم هستیم، خودمان هم واردات دارو را تحریم کرده ایم».
محمود بهمنی، رئیس کل وقت بانک مرکزی خودداری دولت از تامین ارز مورد نیاز دارو را رد می کرد و گفت: « بانک مرکزی در یک مورد اعلام کرد با ارز دولتی دارو می‌خواستند خودرو لوکس وارد کنند. یک سال بعد حیدر مصلحی وزیر اطلاعات پیشین، خبر از واردات (75) کشتی وخودروهای لوکس در سال‌های تحریم داد.
 
راههای دور زدن تحریم ها برای دولت ج.ا پیدا شده بود اما کالاهای غیراساسی به دلیل سودآوری بالا در اولویت افرادی قرار داشت که به منابع ارزی بانک مرکزی و دلار با قیمت دولتی دسترسی داشتند.
ریچارد نفیو می گوید:« آمریکا در طراحی تحریم‌ها کالاهای لوکس از جمله خودروهای گران‌بها را از فهرست اقلامی تحریمی خارج کرده بود تا با واردات این اقلام به ایران اولا ذخیره ارزی جمهوری اسلامی ایران سریعتر تحلیل برود و در هدفی ثانویه، به «حس درد تحریم شدگی در جامعه ایران» دامن بزند.» دارو و خودروی لوکس هر دو از تحریم‌ها معاف بودند اما سوء مدیریت و فساد فراگیر نه تنها هر دو هدف تحریم های آمریکا (کاهش ذخیره ارزی و شکاف بیشتری طبقاتی) که ریچادر نفیو گفته بود را تامین کرد که حتی ورود خودروهای لوکس برای کسب منافع مالی بیشتر به تامین داروی مورد نیاز بیماران ایرانی ترجیح داده شد.
تحریم های دوباره آمریکا در دوره نخست سال جاری(1397) از (15) مردادماه و ادامه آن در(14 آبان) همین سال بطور کامل برقرارگردید اما مقام های ج.ا این بار گفته‌اند در برابرطوفانی که در راه استبرای تامین دارو آمادگی دارند.
از جمله این آمادگی ها این است که در جریان سفرحسن روحانی به سوئیس،  توافقنامه ای به منظور مقابله با تاثیر تحریم های آمریکا در حوزه دارو و سلامت امضا کرده اند و به گفته سازمان غذا و دارو مسیر تامین دارو در دوره تحریم ها مشخص شده است.
و این در حالی است که  دامنه فساد و سوءمدیریت دولتی در ایران حتا در موضوع انسان دوستانه‌ای  همچون دارو، گسترده از تصورهای پیشین است.
اکنون، در دوره ای که  بازگشت تحریم ها موجب گردید تا دلار آمریکا از مرز(11 هزار تومان) عبورکرده است، دولت گزارش داده است: برخی از شرکت های دارویی در ایران با دلار (3 هزار و 800 تومان) که برای واردات دارو و لوازم پزشکی گرفته اند، کالاهای دیگری مثل جاروبرقی و بخارشور وارد کرده اند که سوددهی بالاتر دارد!
بدین اساس کمبود دارو پیش از برجام، تنها به بهانه تحریم‌ها نبوده است، بل:
- فساد و سومدیریت دولتی موثرتر از تحریم‌ها عمل کرد، ممکن است آن چرخه دوباره تکرار شود.
- عدم تخصیص ارز به داروسازان: تولید دارو در ایران کاهش یافت.
حال آنکه دولت  ج.ا تعهد نمود که ارز واردات دارو را با نرخ مرجع تامین کند و پانصد میلیون دلار از منابع صندوق ذخیره ارزی را به هزینه درمان اختصاص دهد. مشاور سازمان برنامه و بودجه اما گفته است که عدم حمایت دولت و افزایش بدهی داروخانه‌ها، روند کاهش تولید شرکت‌های داروسازی را افزایش داده است  و در آینده موجب افزایش قیمت دارو و هزینه درمان خواهد شد.
بنابرآنچه پیش گفته؛ دولت اساساً نسبت به حوزه سلامت در بخش دارو و تجهیزات پزشکی بی توجه بوده و باید در وضعیت کنونی بیش از گذشته با مافیای حوزه دارو و لابی گَران به منظور پیشگیری از « دیپوی غیرقانونی» برخورد قانونی داشته باشد.
افزون بر این موارد دولت برای ورود مواد اولیه تولید برخی داروها باید اقدامی جدی بعمل آورده و وزارت بهداشت نیز باید با شرکت های تولید کننده داروتعامل جدی داشته باشد و شرایط ویژه زمان تحریم را مطمح نظر قرار دهد.
اگرچه، نگرانی‌ها نسبت به تامین داروهای مورد نیاز بیماران و تجهیزات پزشکی در حالی افزایش یافته است که مسئولان امور بهداشتی در ایران همچنان بر این باور هستند که این تحریم‌ها راهی است برای پیشرفت!
نیره انصاری، حقوق دان، نویسنده، پژوهشگر و کوشنده حقوق بشر
14،11،2018 میلادی
برابر با 23،8،1397 خورشیدی
 

منبع:پژواک ایران


نیره انصاری

فهرست مطالب نیره انصاری در سایت پژواک ایران 

*تفسیر ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر [2018 Dec] 
* به مناسبت (10) دسامبر روز جهانی حقوق بشر  [2018 Dec] 
*از تجاوز به عُنفِ زنان در جنگ در حقوق بین‌المللی کیفری تا نادیا مراد برنده جایزه نوبل صلح(2018)  [2018 Nov] 
*اعدام وحیدمظلومین و ایرادهای وارده ی قضایی در پرونده [2018 Nov] 
*علت اصلی کمبود دارو، فساد دولتی [2018 Nov] 
*از اشغال سفارت آمریکا تا دور دوم تحریم ها علیه جمهوری اسلامی  [2018 Nov] 
*از حقوق بشر کوروش تا حقوق بشر جمهوری استبدادی اسلامی  [2018 Nov] 
*از آزادی بیان تا قتل روزنامه نگاران در ایران و ترکیه [2018 Oct] 
* ادعای پیروزی جمهوری اسلامی از حکم دادگاه لاهه! [2018 Oct] 
*براندازی یا فروپاشی  [2018 Oct] 
*تروریسم در حقوق بین الملل‎ از فرقه حشاشین( حسن صباح) تا حمله مسلحانه در شهر اهواز  [2018 Sep] 
* ازمجازات اعدام در قرن هجدهم تا اعدام سه جوان کرد [2018 Sep] 
*تاریخ پُر دست انداز فاشیسم! فاشسیم و راسیسم در آلمان بعد از جنگ جهانی دوم [2018 Sep] 
* صنعت سکس از هندوستان تا مشهد (مقدس!)‏  [2018 Sep] 
*جان باختن فعالان محیط زیست در آتش سوزی مریوان و مسئولیت حقوقی و کیفری سپاه پاسداران  [2018 Sep] 
*قانون مبارزه با پولشویی(Financial Action Task Force )/FATF ومخالفت شورای نگهبان/ نظارت استصوابی  [2018 Aug] 
*فاجعه سینِما رکس آبادان جنایت علیه بشریت  [2018 Aug] 
* چگونگی الحاق دوباره بحرین به ایران  [2018 Aug] 
*نقش نظام مالی آمریکا بر جهان و تحریم های تازه علیه ایران  [2018 Aug] 
*شوراهای محلی شهری؛Local Goverment در حکومت سکولاردموکراتیک  [2018 Aug] 
* فرزند خواندگی و ازدواج سرپرست با فرزندخوانده در جمهوری اسلامی!  [2018 Aug] 
*تصویب قانون حمایت لایحه کودکان و نوجوانان و ایرادهای حقوقی وارده بر آن!‏  [2018 Jul] 
*تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! و تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل  [2018 Jul] 
* رژیم حقوقی دریای خزر وسهم مبهم ایران  [2018 Jul] 
*بحران آب در سیستان و بلوچستان و سیاست آبی افغانستان:آب در برابر مهاجران! [2018 Jul] 
* بحران آب در جنوب ایران و قرارداد انتقال آب شیرین از ایران به کویت [2018 Jul] 
*ِ باخت ِ نظام پاتریمونیال( پدرمیراثی) به خودش [2018 Jul] 
*جرم سیاسی [2018 Jun] 
* مرز آزادی بیان کجاست؟  [2018 Jun] 
*وکلای دولتی!‏ ‏ [2018 Jun] 
*‏از تجاوزجنسی به کودکان زیر سن قانونی (18) سال و پیوند آن سند2030 سازمان یونسکو ‏  [2018 Jun] 
* نقش روشن‌فکر ونویسنده متعهد [2018 Jun] 
*قانون اساسی، شهروند عصر جهانی [2018 May] 
*از جداسازی و تقسیم بخش‌هایی از شهرستان کازرون تا مرگ صنعت نشر ‏در ایران  [2018 May] 
*قانون اوفک ‏ [2018 May] 
*‏ زمین‌های بایر و لم یزرع موسوم به اَنفال، شکستن سنگ مزارها و همچنین فروش نُخستین اقامتگاه ‏رضاشاه در تبعید ‏  [2018 May] 
*پیامدهای خروج آمریکا از برجام  [2018 May] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی ‏« پوپوليسم؛populism‏»‏ ‏ [2018 May] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده (بخش دوم) [2018 Apr] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده [2018 Apr] 
* خاورمیانه در سایه روابط بین الملل - نقش ایران و روسیه در بحران سوریه [2018 Apr] 
*بررسی حقوقی اعدام بهمن ورمزیار [2018 Apr] 
*وضعیت حقوقی سوریه از منظر حقوق بین الملل و مسئولیت مداخله دولت ها در این کشور [2018 Apr] 
*تصویب قانون ازدواج با کودکان درکشور اروپایی سوئد!‏ ‏  [2018 Apr] 
*تدوین یک حکم شرعی «تعدد زوجات، چندهمسری و پولیگامی،Polygamy‏ در ‏پارلمان کشوراروپایی سوئد!‏ [2018 Apr] 
*بررسی ابعاد حقوقی رابطه همزیستی موسوم به ازدواج سفید در ایران [2018 Apr] 
*امپراتوری هخامنشی و مدنیت و عدالت در اندیشه ی ایرانی  [2018 Apr] 
*کار فرهنگی و ادبیات علم ستیز« اقتصاد مال خر است»!  [2018 Mar] 
*وضعیت بحرانی آب و محیط زیست در ایران و عوامل عقب ماندگی انرژی پاک در ایران [2018 Mar] 
*آزادی زن، آزادی جامعه!  [2018 Mar] 
*حاکمیت مذهب شیطان در ایران  [2018 Feb] 
* حق رای رأی؛ حق یا تکلیف؟ بخش نخست  [2018 Feb] 
*پیش‌زمینه ی قانون اساسی نوین سکولار دموکراتیک در ایران آینده  [2018 Feb] 
* فایده باوری، دموکراسی و رشد شخصیت انسان  [2018 Feb] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات حقوقی و سیاسی [2018 Feb] 
*طراحی استمرار طلبان!‏ [2018 Feb] 
*ازحق رأی زنان انقلاب سفید تا رفع حجاب اجباری!‏ ‏ [2018 Jan] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه بخش پایانی [2018 Jan] 
*سوگندنامه بقراط و مسئولیت مدنی و کیفری پزشک ناظر قطع عضو! [2018 Jan] 
*همانی جمهوری اسلامی با آلمان نازی!‏  [2018 Jan] 
*حق تعیین سرنوشت تجزیه طلبی نیست!‏  [2018 Jan] 
* تعارض اصولی از قانون اساسی با ولایت فقیه!‏  [2018 Jan] 
* بررسی جرائم «هاشمی شاهرودی عراقی» توسط دادستان کل آلمان!‏ ‏ [2018 Jan] 
*‏ تخریب اموال عمومی از منظر قانون تا نگرانی [آقا] ی روحانی!‏  [2018 Jan] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی آزادی در سخنرانی فرانکلین دلانو روزولت [2018 Jan] 
*از بی حقوقی مسیحیان تا لغو نمایندگی سپنتا نیکنام درجمهوری اسلامی!‏ [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها بخش پایانی قوانین و مجازات ها  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش چهارم  [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش سوم  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش دوم [2017 Dec] 
*‏ ‏ رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها!‏ بخش نخست [2017 Dec]