قتل عام ارامنه و گذار از عصر کهن به عصر جدید!
نیره انصاری

«انکار یک نسل‌کشی آخرین مرحله یک نسل‌کشی نیست، بل، نخستین مرحله یک نسل‌کشی جدید است.»

قتل عام ارامنه به سال (1915) موجب واکنش جامعه بین المللی و کشورهای مختلف در این خصوص برخی از کشورها با استناد به این که اقدامات صورت گرفته در این قتل عام به صورت سازمان یافته بوده و همچنین به دلیل استخدام مجریان قتل در سازمان ویژه، این مسأله را تحت عنوان«نسل کشی» مطرح می کنند.

بیان قساوت های سده بیستم، می تواند به نوعی گمراه کننده باشد. اینکه تنها در آن سده شاهد وحشیگری و بربریت هستیم، افسانه ای بیش نیست. زیرا، کل تاریخ بشر سرشار از جنگ، قتل عام، شکنجه و قساوت است.

آنچه ما را غافلگیر می کند تنها مقیاس و گستردگی این رخدادها نیست. دست کم در اروپا، آنچه در سده بیستم رخ داد با انتظاراتی که در آغاز این سده می رفت، یقینا منافات داشت. صد سال صلحِ (تقریباً) پیوسته در اروپا، از زمان شکست " ناپولئون بوناپارت" تا جنگ جهانی اول، در ابتدای قرن بیستم، این اندیشه را پذیرفتنی کرده بود که نوع بشر از گذشته ستیزه جویانه اش فاصله گرفته است!

درحقیقت کلمه « نسل کشی یاGenocide» که از دو واژه یونانیGenos، به معنای دسته و قوم وcide، به معنی کشتن و کشتار، تشکیل می شود.

این واژگان از سال (1943) در ادبیات حقوقی بکار گرفته می شود. بر اساس تعریف بیانیه سازمان ملل متحد (9 دسامبر1948) که با عنوان «جلوگیری از نسل کشی و مجازات آن» منتشر شده، « نسل کشی هر عمل و تلاشی است که در  جهت نابودی و حذف فیزیکی بخش یا کل گروهی به دلیل نژاد، قومیت، ملیت، مذهب یا اعتقاد به ایدئولوژی خاص» صورت می گیرد.

در بند دوم این بیانیه، مصداق‌های بارز و آشکار این عمال و تلاش‌ها مشخص گردیده است:« کشتار جمعی یک گروه، ایجاد لطمات روانی و جسمانی بر یک گروه، تحمیل شرایطی برای جلوگیری از تولیدمثل یک گروه...»

که این بند دوم را نیزمی‌توان آشکارا مصداق بارز«نسل کشی، Genocide»در کشتار جمعی زندانیان سیاسی (تابستان1367) توسط حکومت اسلامی در ایران قلمداد نمود. اگرچه در( نوامبر2017/آبان1396) کشتار جمعی زندانیان سیاسی تحت عنوان «ناپدید شده قهری» توسط سازمان ملل به رسمیت شناخته شد اما با توجه به اینکه این قربانیان درگورهای جمعی و توسط حکومت اسلامی در ایران به قتل رسیده و مکان (خاوران) آنان مشخص است، نمی‌توان این رخداد را با عنوان «ناپدیدشده قهری» قلمداد نمود!

 بر اساس گزارش‌ها، ازجمله اطلاعیه مطبوعاتی سازمان عفو بین‌الملل (10 اردیبهشت‌ماه 97 – 30 آپریل 2018)، رژیم اسلامی، به‌منظور نابودی گورهای دسته‌جمعی جان‌باختگان فاجعه ملی (67) در شهرهای گوناگون، برنامه‌یی گسترده‌ را آغاز کرده است.
حال آنکه، رژیم اسلامی در ایران، با برنامه‌هایی مختلف ازجمله صاف کردن منطقه‌های این گورها با بولدوزر، جاده‌ سازی، پوشاندن منطقه گورها با زباله و همچنین بنا کردن قبرستانی تازه روی این گورهای دسته‌جمعی، می‌کوشد تا همه نشانه‌های برجای مانده از جنایاتش را در سی‌امین سالگرد فاجعه ملی ، محو و پاک کند.

 

افزون بر این در گزارش «سازمان عدالت برای ایران»(7شهریور98) در خصوص «ناپدیدشدگان قهری» بطور غیرکارشناسانه ورود نموده است حال آنکه  « ناپدید شده / ناپدیدشدگان» دارای تعریفی مشخص است. در حقوق بین‌الملل،« ناپدیدشده قهری به کسی گفته می‌شود که توسط دولت یا یک سازمان سیاسی یا شخص یا اشخاص ثالث با اجازه، حمایت یا با اطلاع دولت یا سازمان سیاسی به طور مخفیانه ربوده یا زندانی شده باشد و این وضعیت با خودداری از اعلام سرنوشت یا محل نگهداری شخص به قصد قراردادن قربانی در خارج از حمایت قانون، تداوم یابد».

 بر این اساس و به استناد اسناد و مدارک موجود و ثبت شده که در دسامبر (2017) مورد تأیید و رسمیت  سازمان ملل متحد و دیگر سازمان ها و نهادهای بین المللی واقع شد، تعریف و ورود غیرکارشناسانه این سازمان « ناپدیدشدگان قهری» فاجعه ملی کشتار (67) را در بر نمی گیرد! تعریف ناپدید شدگان را در میان قتل های زنجیره ای می توان یافت مانند « پیروز دوانی» و...

.کشورهای عضو سازمان ملل، با امضای این بیانیه خود را موظف به رعایت مفاد آن کرده اند

از این بیش این تعهد حتا زمانی که قوانین داخلی این کشورها با مضمون بیانیه در «تضاد و مغایرت» قرار گیرد، پابرجا بوده و معتبر است.

حال آنکه در (24,4،1915)  کشتار ارامنه به دست عثمانی ها صورت گرفت.و در همان سال شاعری به نام "چارلز سورلی،The letters of Charles Hamilton Sorley," چند ماه پیش از مرگش در میدان نبرد، در نامه ای به خانه می نویسد:« به هر حال، جنگ در سدۀ حاضر نابخشودنی است: و همه طرف های درگیر به یک اندازه در وقوع آن مقصرند». برخی از کسانی که در جنگ خلیج پارس شرکت کرده اند ممکن است جنگ را نابخشودنی بدانند، اما احتمال اینکه جنگ در سده بیستم را نابخشودنی بدانند کم است!.

اما در سده بیست ویکم، داستان زمانه ما یکسره با رویدادهای تازه ای که بی وقفه سرازیر می شوند پیش چشمانمان گشوده تر می نماید و با این همه اطلاعات، دشوار می توان کناری ایستاد و به معنا و اهمیت نسبی رخدادها اندیشید.

با آن که تاریخ‌نگاران بی‌طرف تا کنون با تکیه بر پژوهش‌های همه‌سویه‌ی معتبر، نسل‌کشی ارمنیان به امر ترکان عثمانی و بر اساس طرحی از پیش‌تعیین‌شده را به ثبوت ‌رسانده‌اند، دولت ترکیه با وجود عدم انکار وقوع چنین واقعه‌ای، از به رسمیت شمردن آن به عنوان "نسل‌کشی" سرباز می‌زند و اجرای برنامه‌ریزی‌شده‌ی کشتار گروهی ارامنه رامورد پرسش قرار می دهد.

- (29) کشور کشتار ارامنه را بعنوان یک واقعه تاریخی که منتج به «نسل کشی» ارامنه گردید می شناسند. اوروگوئه نخستین کشور در سال(1965) بود که این رخداد را بعنوان نسل کشی به رسمیت شناخت.

- پارلمان اروپا در (18،6،1987) بیانیه ی مشابهی در این خصوص صادر کرد و از کشور ترکیه خواست با به رسمیت شناختن این تراژدی بزرگ (اصطلاحی که ترکیه در مورد قتل عام ارامنه به کار می برد) به عنوان نسل کشی، زمینه آشتی با ارمنستان را فراهم آورد و این خواست در بیانیه (28،2،2002) این پارلمان

یکبار دیگر با تأکید تکرار شده است.

- مجلس سنای فرانسه در (8،11،2000) قتل عام ارامنه را به رسمیت شناخت. در قطعنامه تصویب شده آمده است:« سنای فرانسه کشتار ارامنه را در سال 1915 در امپراطوری عثمانی را «نژاد کشی» می داند.» همچنین پارلمان فرانسه در (18،1،2001) لایحه نژادکشی ارامنه را با اکثریت قاطع به رسمیت شناخته و آن را در کتاب «قانون جمهوری» درج نموده است. در (30،1،2001) لایحه مصوب توسط پارلمان فرانسه به امضای ژاک شیراک رئیس جمهور وقت فرانسه و لیونل ژوستین نخست وزیر وقت رسیده و واجد اعتبار

قانونی و حقوقی گردید.

از آن پس «انکار نسل کشی» ارامنه در فرانسه جرم محسوب می گردد. شهرداری پاریس نیز در (29 ژانویه2001) تصمیم گرفت تا مجسمه «کومیتاس، روحانی، موسیقیدان و تنها بازمانده قتل عام (24) آپریل را به

عنوان یادبود قتل عام ارامنه در یکی از میادین پاریس برپا نماید.

- ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، استرالیا، ایران، اسرائیل، اسپانیا و کلمبیا از جمله کشورهایی هستند که برخی نهادهای حقوقی و سیاسی، آن را به‌عنوان «نسل‌کشی» قبول کرده‌اند با این حال دولت مرکزی هنوز به طوررسمی این واقعه را به رسمیت نپذیرفته است.

- همچنین مجلس نمایندگان آمریکا طی قطعنامه ای (29،10،2019/ 7،8،1398) « نسل کشی ارامنه» توسط دولت اعثمانی را به رسمیت شناخت. اگرچه این قطعنامه به حیث قانونی الزام آور نیست، اما می‌تواند

تنش‌های بین آمریکا و ترکیه را افزایش دهد.

- البته درآرشیو آلمان که هم‌پیمان امپراطوری عثمانی در جنگ جهانی اول بود،از مهم‌ترین مدارک و شواهدی است که نشان می‌دهد مقامات عثمانی «قصد نسل‌کشی» داشتند.این مدارک و شواهد که شامل تلگرام‌ها و یادداشت‌های مقامات و دیپلمات‌های آلمانی است، نشان می‌دهد که مقامات آلمانی «از نسل‌کشی ارمنی‌ها» مطلع بودند و حتا در مواردی فرمان کوچ اجباری را خود صادر کرده‌اند. سفیر آلمان در یکی از یادداشت‌هایش می‌نویسد که رئیس پلیس پایتخت عثمانی به وی از طرحی چند مرحله‌ای برای کشتن هزاران ارمنی باقی مانده در قسطنطنیه خبر داده است. با این وصف کشور آلمان نیز یکی از (29) کشوری است که این رخداد تاریخی را با عنوان «نسل کشی» به رسمیت شناخته است.

هدف از این قتل عام، تغییر ساختار جمعیتی کشور در سه جهت بود:

پراکندن ارمنیان به گونه‌ای که آن‌ها دیگر یک جمعیت تعیین کننده در برابر عثمانی‌ها نباشند، جذب و حل کردن ارمنیان و اسلامیزه کردن آن‌ها به ویژه زنان و کودکان و سرانجام نابود کردن آن‌ها به صورت فیزیکی و کشتارهای جمعی.

بنابراین اسناد متعددی وجود دارد که نشان از خشونتی غیر انسانی بر علیه زنان، کودکان و ارامنه بی دفاع  و شکلی از خشونت برعلیه بشر آن هم به دلیل قومیت و نژاد توسط حکومت وقت ترکیه رخداده است. اگرچه تاکنون این فاجعه انسانی در هیچ شکلی از آن توسط دولت ترکیه  پذیرفته نشده است و دولت مردان ترکیه

چشمان خود را بر یکی از غم‌انگیرترین فجایع انسانی قرن بیستم بسته اند.

چرایی حساسیت ترکیه در مورد نسل کشی

پرسش مهمی که برجسته می نماید آن است که با گذشت بیش از یک صد سال از آن واقعه چرا ترکیه نسبت به هرگونه موضع گیری در راستای تایید آن واقعه این گونه برآشفته شده و اقدام به موضع گیری می نماید؟

در حقیقت دو دلیل عمده را می توان در این خصوص برشمرد:.

نخست: آن که به رسمیت شناختن نسل کشی ارامنه، تاریخ قهرمانانه و افتخار آمیز این کشور (ترکیه) پس از جنگ استقلال و همزمان با سقوط دولت عثمانی را مورد پرسش قرار می دهد. ترک ها حاضر نیستند که

مسئولیت رویدادهایی را که در گذشته رخ داده است، بر عهده گیرند.

دلیل دوم: به رسمیت شناختن نسل کشی به حیث قانونی مسئولیت هایی را برای دولت ترکیه در پی خواهد

داشت. برای نمونه ترک ها ناگزیر به پرداخت غرامت خواهند شد.

 بررسی واقعه سال(1915)، بیش از آنکه واکنشِ حقوقِ بشر دوستانه به رویدادهای یاد شده باشد به عنوان

ابزاری به منظور کسب منافع سیاسی بدل شده است.

بدین اعتبار و بر اساس آنچه پیش گفته؛ به باور نگارنده: «موضوع نسل کشی تنها در چوکاتِ سیاسی، نمی

تواند روشنگر واقعیت ها باشد. بل، ضروری است:

-  رسیدگی به جرم مرتکبان جنایات علیه بشریت از حکومت اسلامی در ایران تا نظام ترکیه و...، را

دادگاهی بی طرف و منصفانه و به دور از تنش های سیاسی و منافع قدرت های جهانی،.برعهده گیرد.

دادگاه  مورد نظر همانا دیوان کیفری بین المللی (ICC)، است که صلاحیت رسیدگی به چهار جرم از شدیدترین جرائم را دارد:« نسل کشی، جرائم علیه بشریت، جرائم جنگی و جرم تجاوز». در حقیقت منظور از تأسیسِ چنین دادگاهی، تعقیب مرتکبین جرائم یاد شده در بالا، در یک دادگاه مستقل بین المللی و الزام

ایشان به پاسخگویی در محضر جامعه جهانی است.

در این خصوص می توان به استناد ماده(8) اعلامیه جهانی حقوق بشر:« هرکس حق دارد در قبال اعمالی که حقوق اساسی،  وی را مورد تجاوز قرار می‌دهند و این حقوق بموجب قانون اساسی و یا قانون دیگری برای او شناخته شده، به دادگاه های ملی صلاحیت دار به گونه‌ای تأثیر گذار دادخواست دهد.» عمل نماید.

از این بیش  دیوان بین‌المللی دادگستری در سال (1951) در قضیه « حق شرط بر کنوانسیون نسل کشی» اظهار داشت:« اصول بنیادین و زیربنایی عهدنامه سازمان ملل متمدن به عنوان اصول الزام آور برای کلیه کشورها، حتا بدون وجود هرگونه تعهد به قراردادی به رسمیت شناخته شده است.»

 بدین وسیله  و با توجه به قوانین و مقررات بین‌المللی یاد شده در بالا خواهان ورود جامعه جهانی به ویژه سازمان ملل متحد، سازمانها و نهادهای بین‌المللی حقوق بشری به این فاجعه‌های غیر انسانی که ابتنا دارد بر:

- الزام دولت ترکیه  بر به رسمیت شناختن «نسل کشی ارامنه.»، پاسخگویی به جامعه جهانی و به ویژه پرداخت خسارات و غرامات وارده بر بازماندگان قربانیان آن؛

- و نیز الزام حکومت اسلامی در ایران افزون بربه رسمیت شناختن کشتارجمعی زندانیان سیاسی (1367)، پرداخت خسارات و غرامات وارده بر بازماندگان قربانیان آن، هستیم.»

با وجود دیاسپورای ارمنی در سراسر جهان، می‌توان بیان داشت که جامعه های متعدد موجودِ ارامنه در کشورهای مختلف محصول «نسل کشی سال 1915» است. بیش از صدسال است که تمامی اقلیت‌های ترکیه تاوان عدم مجازات و انکارهای حکومت ترکیه را می پردازند.

هنگامی که فاجعه‌ای با این ابعاد بزرگ توسط عامل آن مورد انکار واقع می شود؛ اهمیت آن در ذهنِ جمعیِ فرهنگی که قربانی شده تشدید می گردد. این رخداد بخش مهمی از «هویت ارامنه» چه در ارمنستان و یا در خارج از آن را تشکیل می دهد. به بیانی دیگر « قتل عام ارامنه» نخستین تجربه تاریخی جامعه ارمنی در گذار از عصر کهن به عصر جدید است.

نیره انصاری، حقوق دان، نویسنده، پژوهشگر و کوشنده حقوق بشر

8،11،2019

17،8،1398

پیوست ها:

- بیانیه سازمان ملل متحد (9 دسامبر1948)

- کنوانسیون « منع و مجازات نسل کشی» و حق شرط بر اساس اعلامیه شماره 11215311613 و مواد(2،4،6،7،8،9 و 12)

- بیانیه پارلمان اروپا در خصوص به رسمیت شناختن «نسل کشی ارامنه»، (1987)

- بیانیه پارلمان اروپا در همین خصوص (2002)

- بیانیه مجلس سنای فرانسه (2000)

- قانون جمهوری فرانسه در خصوص « جرم انگاری انکار نسل کشی (2001)

-- قطعنامه مجلس نمایندگان آمریکا مبنی بر به رسمیت شناختن « نسل کشی ارامنه توسط دولت ترکیه»، (نوامبر2019)

- اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی ماده (5 و6)

- مراجع صلاحیت دار بین‌المللی در رسیدگی به جرائم علیه بشریت از جمله دیوان دادگستری بین‌المللی کیفری

- اساسنامه رم

-  بیانیه سازمان عفو بین الملل در خصوص کشتار جمعی زندانیان سیاسی در ایران

 

 

منبع:پژواک ایران


نیره انصاری

فهرست مطالب نیره انصاری در سایت پژواک ایران 

*اصل صلاحيت قضاییِ جهاني « اجرای عدالت»!  [2019 Nov] 
* قتل عام ارامنه و گذار از عصر کهن به عصر جدید!  [2019 Nov] 
*اندیشه های نوین کوروش بزرگ در پارگراف هایی از منشور  [2019 Oct] 
*بمب فسفری، آتش بس و ژینوساید نوین!  [2019 Oct] 
*آوارگی کردهای روژاوا و حمله نظامی ترکیه به این منطقه [2019 Oct] 
*وارداتِ چمدانی دارو به ایران!‏  [2019 Oct] 
*10اکتبر2019 روز بین المللی ضد مجازات اعدام و گندیدگی در قانون [2019 Oct] 
*آشنایی با اصطلاحات حقوقی و سیاسی سوسیالیسم و کمونیسم  [2019 Sep] 
*از گرسنگی ایرانیان تا قرارداد2016 ح.ا و چین ‏  [2019 Sep] 
*جدال بر سر ثروت یا دعوای طلبگی!‏  [2019 Aug] 
*تعظیم دولتمردان سوئدی به اسلامگرایان!  [2019 Aug] 
*پیش گفتاری، در راستای طرح پیشنهادی دو نهاد نظارت بر قانون اساسی و دادگاه عالی قانون اساسی [2019 Aug] 
*قانون در ایران، مرگِ زندگی است! و تجاوز به « حق دفاع از ملت» [2019 Aug] 
*حیثیت و پول (90) ساله پَر!‏  [2019 Aug] 
* تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل و تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! [2019 Jul] 
* جادو و اهل هوا و قانون [2019 Jul] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه [2019 Jul] 
*اهدای اعضای محکومان به اعدام الگو برداری از چین  [2019 Jul] 
*دیه برابر زن و مرد  [2019 Jul] 
* خطر جنگ و نقش حقوق بین الملل در حل منازعات بین‌المللی  [2019 Jun] 
*رد لایحه اصلاح قانون تعیین تکلیف تابعیت فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مرد خارجی توسط شورای نگهبان [2019 Jun] 
*(20 ژوئن)، یادروز جهانی پناهندگان وهمبستگی با پناهجویان [2019 Jun] 
*عدم تفکیک جرائم در زندانها و قتل زندانیان سیاسی  [2019 Jun] 
*بررسی جرم اسیدپاشی از نگاه فقه و قانون و قانون عدم ممنوعیت خرید و فروش آن  [2019 Jun] 
*از بی حقوق کارگران اقلیت دینی، ظلم بر وکلا تا روز جهانی محیط زیست ‏ [2019 Jun] 
*قاتل خودی بهره مند از وکیل گزینشی! کارگر وآموزگار اما فاقد حقوق!  [2019 May] 
*اظهارات مشاوررئیس جمهور ترکیه و پیوند آن با کنفرانس یالتا! [2019 May] 
*حضور نیروهای نظامی آمریکا در خلیج فارس و دروغ [آقا] ی خامنه ای  [2019 May] 
*از متحدانِ جنگ نیابتی تا بن‌بست جمهوری اسلامی [2019 May] 
*پیکاسو و اثری ضدجنگ! [2019 May] 
*خشونت و ترور و گسترش حاکمیت خدا!  [2019 May] 
* بازداشت و محکومیت جولیان آسانژ در لندن و حقوق خبرنگاران [2019 May] 
*(۱مای) روز جهانی کارگر از قرون وسطا، تا دستمزد کارگران در سال ۹۸ [2019 May] 
*سپاه تروریست معاهده وستفالیا مرگ امپراتوری مقدس  [2019 Apr] 
*مرمت کلیسای نتردام در پاریس و واگذاری غار علیصدر در همدان  [2019 Apr] 
*پُتکِ امنیت و مصلحتِ نظام یا اِشغالِ نظامی و قانون اساسی [2019 Apr] 
*بیماری‌های عفونی پس لرزه های سیل  [2019 Apr] 
*از تسلط سپاه بر اقتصاد ایران تا قرار گرفتن در لیست تروریستی آمریکا [2019 Apr] 
*حکایت «خود ببری، خود بدوزی، خود بپوشانی» و انفجار مین ها در مناطق سیل زده! [2019 Apr] 
*تقارن12فروردین 1358جمهوری اسلامی‎ با روزکشتار ایرانیان( دوره هخامنشیان) توسط قوم یهود  [2019 Apr] 
* سیل ویرانگر در استان گلستان و فساد و سوء مدیریت نظام اهریمن [2019 Mar] 
*از ملی شدن صنعت نفت توسط دکتر محمد مصدق تا جدال در نامگذاری خیابانها  [2019 Mar] 
*عدالتِ سربدار!  [2019 Mar] 
*نقدی بر مقاله:«قیم صغار...!»به قلم آقای محمدرضا روحانی، وکیل محترم دادگستری [2019 Mar] 
*عروسان داعشی، چالشی تازه برای اروپا و امریکا  [2019 Mar] 
*تجاوز به حق دفاع از (۱۳۵۸) تاکنون [2019 Feb] 
*اعدام جوان دچار اختلال عقلی ‏  [2019 Feb] 
* بحث بر سر رد لوایح قانون مبارزه با پولشویی و حمایت از تروریسم در مجمع تشخیص مصلحت نظام [2019 Feb] 
*از اعتراضات در زندان قرچک ورامین تا عفو عمومی [2019 Feb] 
*‏(۲۴ ژانویه) روز جهانی وکلای در خطر  [2019 Jan] 
*از کنفرانس یالتا در جنگ دوم جهانی تا کنفرانس ورشو [2019 Jan] 
*دو شورای نگهبان  [2019 Jan] 
*تفسیر مواد اعلامیه جهانگستر حقوق بشر [2019 Jan] 
*مخالفت با رد لایحه ممنوعیت ازدواج کودکان [2019 Jan] 
* ازچرایی خشونت بر زنان در فقه تا لایحه تأمین امنیت زنان در برابر خشونت  [2018 Dec] 
*تفسیر ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر [2018 Dec] 
* به مناسبت (10) دسامبر روز جهانی حقوق بشر  [2018 Dec] 
*از تجاوز به عُنفِ زنان در جنگ در حقوق بین‌المللی کیفری تا نادیا مراد برنده جایزه نوبل صلح(2018)  [2018 Nov] 
*اعدام وحیدمظلومین و ایرادهای وارده ی قضایی در پرونده [2018 Nov] 
*علت اصلی کمبود دارو، فساد دولتی [2018 Nov] 
*از اشغال سفارت آمریکا تا دور دوم تحریم ها علیه جمهوری اسلامی  [2018 Nov] 
*از حقوق بشر کوروش تا حقوق بشر جمهوری استبدادی اسلامی  [2018 Nov] 
*از آزادی بیان تا قتل روزنامه نگاران در ایران و ترکیه [2018 Oct] 
* ادعای پیروزی جمهوری اسلامی از حکم دادگاه لاهه! [2018 Oct] 
*براندازی یا فروپاشی  [2018 Oct] 
*تروریسم در حقوق بین الملل‎ از فرقه حشاشین( حسن صباح) تا حمله مسلحانه در شهر اهواز  [2018 Sep] 
* ازمجازات اعدام در قرن هجدهم تا اعدام سه جوان کرد [2018 Sep] 
*تاریخ پُر دست انداز فاشیسم! فاشسیم و راسیسم در آلمان بعد از جنگ جهانی دوم [2018 Sep] 
* صنعت سکس از هندوستان تا مشهد (مقدس!)‏  [2018 Sep] 
*جان باختن فعالان محیط زیست در آتش سوزی مریوان و مسئولیت حقوقی و کیفری سپاه پاسداران  [2018 Sep] 
*قانون مبارزه با پولشویی(Financial Action Task Force )/FATF ومخالفت شورای نگهبان/ نظارت استصوابی  [2018 Aug] 
*فاجعه سینِما رکس آبادان جنایت علیه بشریت  [2018 Aug] 
* چگونگی الحاق دوباره بحرین به ایران  [2018 Aug] 
*نقش نظام مالی آمریکا بر جهان و تحریم های تازه علیه ایران  [2018 Aug] 
*شوراهای محلی شهری؛Local Goverment در حکومت سکولاردموکراتیک  [2018 Aug] 
* فرزند خواندگی و ازدواج سرپرست با فرزندخوانده در جمهوری اسلامی!  [2018 Aug] 
*تصویب قانون حمایت لایحه کودکان و نوجوانان و ایرادهای حقوقی وارده بر آن!‏  [2018 Jul] 
*تهدید آمریکا توسط حسن روحانی! و تهدید و توسل به زور از منظر حقوق بین الملل  [2018 Jul] 
* رژیم حقوقی دریای خزر وسهم مبهم ایران  [2018 Jul] 
*بحران آب در سیستان و بلوچستان و سیاست آبی افغانستان:آب در برابر مهاجران! [2018 Jul] 
* بحران آب در جنوب ایران و قرارداد انتقال آب شیرین از ایران به کویت [2018 Jul] 
*ِ باخت ِ نظام پاتریمونیال( پدرمیراثی) به خودش [2018 Jul] 
*جرم سیاسی [2018 Jun] 
* مرز آزادی بیان کجاست؟  [2018 Jun] 
*وکلای دولتی!‏ ‏ [2018 Jun] 
*‏از تجاوزجنسی به کودکان زیر سن قانونی (18) سال و پیوند آن سند2030 سازمان یونسکو ‏  [2018 Jun] 
* نقش روشن‌فکر ونویسنده متعهد [2018 Jun] 
*قانون اساسی، شهروند عصر جهانی [2018 May] 
*از جداسازی و تقسیم بخش‌هایی از شهرستان کازرون تا مرگ صنعت نشر ‏در ایران  [2018 May] 
*قانون اوفک ‏ [2018 May] 
*‏ زمین‌های بایر و لم یزرع موسوم به اَنفال، شکستن سنگ مزارها و همچنین فروش نُخستین اقامتگاه ‏رضاشاه در تبعید ‏  [2018 May] 
*پیامدهای خروج آمریکا از برجام  [2018 May] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی ‏« پوپوليسم؛populism‏»‏ ‏ [2018 May] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده (بخش دوم) [2018 Apr] 
*پیش نویس قانون اساسی ایران آینده [2018 Apr] 
* خاورمیانه در سایه روابط بین الملل - نقش ایران و روسیه در بحران سوریه [2018 Apr] 
*بررسی حقوقی اعدام بهمن ورمزیار [2018 Apr] 
*وضعیت حقوقی سوریه از منظر حقوق بین الملل و مسئولیت مداخله دولت ها در این کشور [2018 Apr] 
*تصویب قانون ازدواج با کودکان درکشور اروپایی سوئد!‏ ‏  [2018 Apr] 
*تدوین یک حکم شرعی «تعدد زوجات، چندهمسری و پولیگامی،Polygamy‏ در ‏پارلمان کشوراروپایی سوئد!‏ [2018 Apr] 
*بررسی ابعاد حقوقی رابطه همزیستی موسوم به ازدواج سفید در ایران [2018 Apr] 
*امپراتوری هخامنشی و مدنیت و عدالت در اندیشه ی ایرانی  [2018 Apr] 
*کار فرهنگی و ادبیات علم ستیز« اقتصاد مال خر است»!  [2018 Mar] 
*وضعیت بحرانی آب و محیط زیست در ایران و عوامل عقب ماندگی انرژی پاک در ایران [2018 Mar] 
*آزادی زن، آزادی جامعه!  [2018 Mar] 
*حاکمیت مذهب شیطان در ایران  [2018 Feb] 
* حق رای رأی؛ حق یا تکلیف؟ بخش نخست  [2018 Feb] 
*پیش‌زمینه ی قانون اساسی نوین سکولار دموکراتیک در ایران آینده  [2018 Feb] 
* فایده باوری، دموکراسی و رشد شخصیت انسان  [2018 Feb] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات حقوقی و سیاسی [2018 Feb] 
*طراحی استمرار طلبان!‏ [2018 Feb] 
*ازحق رأی زنان انقلاب سفید تا رفع حجاب اجباری!‏ ‏ [2018 Jan] 
*حاکمیت قانون در برابر حکومت خودکامه بخش پایانی [2018 Jan] 
*سوگندنامه بقراط و مسئولیت مدنی و کیفری پزشک ناظر قطع عضو! [2018 Jan] 
*همانی جمهوری اسلامی با آلمان نازی!‏  [2018 Jan] 
*حق تعیین سرنوشت تجزیه طلبی نیست!‏  [2018 Jan] 
* تعارض اصولی از قانون اساسی با ولایت فقیه!‏  [2018 Jan] 
* بررسی جرائم «هاشمی شاهرودی عراقی» توسط دادستان کل آلمان!‏ ‏ [2018 Jan] 
*‏ تخریب اموال عمومی از منظر قانون تا نگرانی [آقا] ی روحانی!‏  [2018 Jan] 
*آشنایی با فرهنگ اصطلاحات سیاسی آزادی در سخنرانی فرانکلین دلانو روزولت [2018 Jan] 
*از بی حقوقی مسیحیان تا لغو نمایندگی سپنتا نیکنام درجمهوری اسلامی!‏ [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها بخش پایانی قوانین و مجازات ها  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش چهارم  [2017 Dec] 
*رضاضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش سوم  [2017 Dec] 
*رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها! بخش دوم [2017 Dec] 
*‏ ‏ رضا ضراب و دیگر یقه سفیدها!‏ بخش نخست [2017 Dec]