بیانیه‌ی اخیر مسعود رجوی در ۱۶ آبان ۱۴۰۵، فارغ از ظاهرِ آتشین و واژگانِ گزنده‌ی آن، گواهی است بر ژرفای یک شکافِ دردناک میانِ افقِ مطالباتِ امروزِ جامعه‌ی ایران و ذهنیتِ منجمدی که هنوز در هزارتوی خاطرات و کینه‌های دهه‌های گذشته سیر می‌کند. در شرایطی که نبضِ جامعه‌ی ایران با آرزوی بنیادینِ آزادی، زندگی و همبستگی ملی می‌تپد، انتشار چنین متن‌هایی بیش از آنکه نقدی بر ساختارِ استبداد باشد، بازتولیدِ همان روحیهٔ طرد، تکفیر و «دیگرسازی» است که سال‌هاست آفتِ جانِ جنبش‌های آزادی‌خواهانه بوده است.

۱. ذبحِ واقعیت در پایِ مطلق‌گرایی

نویسنده‌ی بیانیه با استمداد از تشبیه‌های تاریخی و ادبیاتی کهنه، تلاش می‌کند خود را تنها تندیسِ پاکی و پاسدارِ بی‌بدیلِ آزادی جلوه دهد و هرگونه تلاشی را برای ائتلاف، همگرایی یا پذیرشِ تکثرِ سیاسی، «ذبحِ حقیقت» نام‌گذاری کند. این رویکرد، نشانگرِ تفکری بسته است که هیچ صدایی را به رسمیت نمی‌شناسد، مگر آنکه از صافیِ انحصارطلبیِ خودِ او عبور کرده باشد.

۲. تیغی بر گلوی همبستگیِ ملی

بزرگ‌ترین آسیبِ این‌گونه موضع‌گیری‌ها در میدانِ عمل پدیدار می‌شود. وقتی هر گامی در جهتِ همگراییِ ملی و پل زدن میان جریان‌های گوناگونِ فکری با اتهاماتِ بنیادین روبه‌رو می‌شود، پیامِ آن به جامعه این است که یا باید در مدارِ بسته و دیکته‌شده‌ی یک جریان خاص چرخید، یا در غیابِ آن، به تداومِ تاریکی تن داد. چنین ادبیاتی، عملاً آب به آسیابِ رژیمی می‌ریزد که بقای خود را در تفرقه، بدبینی و انشقاق میان مخالفانش تعریف کرده است.

۳. سقوطِ اخلاقِ سیاسی در باتلاقِ تحقیر

استفاده از تعابیرِ تحقیرآمیز و تند در نقدِ رقیب، نشان می‌دهد که فاصله میانِ ادعای «دفاع از جمهور مردم» تا پناه‌بردن به زبانِ خشم و تکفیر، چه اندازه کوتاه است. جامعه‌ی آگاه و زخم‌خورده‌ی ایران امروز به خوبی می‌داند که استبداد، تنها در فرم و رنگِ لباسِ حاکمان خلاصه نمی‌شود؛ بلکه هر جا که کلام با تحقیر، حذف و مطلق‌پنداری همراه شد، استبداد نیز حضور دارد، ولو آنکه نقابِ مبارزه با ظلم را بر چهره زده باشد.

سخنِ آخر

بیانیه‌هایی از این دست، بیش از آنکه بیانیه‌ی پیروزیِ اندیشه باشند، اعترافی هستند به هراس از آینده‌ای که در آن، تکثرِ جامعه‌ی ایران دیگر جایی برای رهبرانِ خودخوانده و خودمحور باقی نگذاشته است. بازگشت به آیینِ تکفیر، تکرارِ شعارهای قطبی‌ساز و خط‌کشی‌های مطلق میان «خودی» و «غیرخودی»، فرمولی آزموده و شکست‌خورده است که ملک و ملت را به تباهی کشانده. راهِ عبور از سیاهیِ موجود، نه در تکرارِ کینه‌های قبیله‌ای، که در تمرینِ دشوار امّا رهایی‌بخشِ مدارا، پذیرشِ دیگری و ساختنِ «همبستگی ملی» بر بسترِ آزادی و حاکمیتِ اراده‌ی مردم است.

۹ نوامبر ۲۰۲۶

منبع:پژواک ایران