چارچوب سنجش پایبندی به ارزش‌های دموکراتیک

کتابچه راهنمای شهروند برای ارزیابی رفتار دموکراتیک

در سال‌های اخیر، در میان ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی، این پرسش بیش از پیش مطرح می‌شود که: «چرا گروه‌های سیاسی با یکدیگر متحد نمی‌شوند؟»

پاسخ ساده این است که نیروهای سیاسی با ایدئولوژی‌ها، اولویت‌ها و راهبردهای متفاوت، الزاماً نمی‌توانند در یک تشکیلات واحد گرد هم آمده یا با یکدیگر همکاری کنند.

اما پرسش مهم‌تر این است: اگر اتحاد همه نیروهای سیاسی ممکن نیست، کدام نیروهای سیاسی می‌توانند با یکدیگر ائتلاف یا دست‌کم همکاری کنند؟

در تجربه دموکراسی‌های پایدار، ائتلاف و همکاری میان احزاب «دموکرات»، امری شناخته‌شده و رایج است. احزابی که در بسیاری از مسائل با یکدیگر اختلاف دارند، گاه برای دستیابی به هدفی مشخص یا مقابله با خطری مشترک، برای مدتی محدود با یکدیگر ائتلاف یا همکاری می‌کنند.

برای نمونه، در انتخابات پارلمانی فرانسه در سال ۲۰۲۴ و نیز در انتخابات ریاست‌جمهوری سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۲، احزاب میانه، چپ و راست جمهوری‌خواه با وجود اختلاف‌های سیاسی، برای جلوگیری از قدرت‌گیری راست افراطی با یکدیگر همکاری کردند.

همچنین در سال ۲۰۲۴ در برخی ایالت‌های شرق آلمان، از جمله تورینگن و زاکسِن، احزاب دموکرات با وجود اختلاف‌های سیاسی، از ائتلاف با حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان(AfD) » خودداری کردند و با همکاری یکدیگر مانع از حضور آن حزب در تشکیل دولت ایالتی شدند.

اگر این تجربه را به فضای سیاسی ایران تعمیم دهیم، می توان بطور واقع بینانه انتظار داشت که شخصیت‌ها، احزاب و جریان‌های سیاسی «دموکرات» ایرانی بتوانند با همدیگر ائتلاف یا همکاری کنند.

حال این پرسش مطرح می‌شود که:

کدام شخصیت‌ها، احزاب و جریان‌های سیاسی ایرانی را می‌توان واقعاً «دموکرات» دانست؟

تقریباً همه نیروهای سیاسی ایرانی خود را «دموکرات» معرفی می‌کنند، اما برای بسیاری از شهروندان تشخیص اینکه کدام‌یک در عمل به ارزش‌های دموکراتیک پایبند هستند، آسان نیست.

این کتابچه با همین هدف تهیه شده است.

در این اثر، مهم‌ترین مفاهیم دموکراسی، فرهنگ و ارزش‌های دموکراتیک، بر پایه ادبیات شناخته‌شده علوم سیاسی، حقوق بشر و تجربه دموکراسی‌های پایدار، به زبانی آموزشی و برای مخاطب عمومی توضیح داده شده است.

هدف این مجموعه آن نیست که به جای خواننده درباره افراد یا جریان‌های سیاسی قضاوت کند؛ بلکه می‌کوشد معیارهایی در اختیار شهروندان قرار دهد تا بتوانند بطور مستقل، آگاهانه و بر پایه شواهد، میزان پایبندی عملی افراد و نیروهای سیاسی به ارزش‌های دموکراتیک را ارزیابی کنند.

برای تسهیل این ارزیابی، در پایان مجموعه، یک «چارچوب سنجش پایبندی به ارزش‌های دموکراتیک» ارائه شده است. این چارچوب، که به صورت یک ماتریس (جدول سنجش) تنظیم شده، ابزاری آموزشی و عملی در اختیار شهروندان قرار می‌دهد تا بتوانند عملکرد شخصیت‌ها، احزاب، رسانه‌ها و دیگر بازیگران سیاسی را بر اساس معیارهایی روشن، یکسان و مستند، سنجش کنند.

این کتابچه یک کار پژوهشی ـ آموزشی است و متن کامل آن در ۴۵ صفحه تنظیم شده است. از آنجا که انتشار یک‌جای این حجم از مطلب در رسانه‌ها معمولاً امکان‌پذیر نیست، نسخه کامل کتاب در اینجا در قالب PDF   در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

حنیف حیدرنژاد (قهرمان حیدری)

منبع:پژواک ایران